Morgunblaðið - 24.06.2020, Síða 9

MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 24. JÚNÍ 2020 9SJÓNARHÓLL
Góð þjónusta í tæpa öld
10%afslátturfyrir 67 ára
og eldri
Þann 10. júní síðastliðinn lagði félags- og barna-málaráðherra fram frumvarp á Alþingi umbreytingar á lögum um húsnæðismál nr. 44/
1998. Hinar fyrirhuguðu lagabreytingar fela í sér lög-
festingu á nýjum lánaflokki, að skoskri fyrirmynd, sem
ætlað er að auðvelda fyrstu kaupendum íbúðarkaup með
veitingu hlutdeildarlána. Frumvarpið er hluti af aðgerð-
um stjórnvalda vegna lífskjarasamninganna og er því
ætlað að lækka þröskuld ungs fólks og tekjulágra inn á
húsnæðismarkaðinn. Þá hefur einnig komið fram í um-
ræðunni að lánin hvetji til byggingar hagkvæmra íbúða
og hægt sé að nýta þau til að stuðla að meiri stöðugleika
á byggingarmarkaði, þar sem aðeins er lánað til ný-
bygginga, en nokkur samdráttur
er í nýbyggingum samkvæmt taln-
ingu Samtaka iðnaðarins.
Hlutdeildarlánunum er ætlað að
aðstoða kaupendur undir skil-
greindum tekjumörkum sem eru
að kaupa sína fyrstu fasteign eða
hafa ekki átt fasteign í a.m.k.
fimm ár með því að brúa eiginfjár-
kröfu fyrir þá sem þess þurfa en
iðulega hefur komið fram í um-
ræðunni að mörgum reynist erfitt
að safna fyrir útborgun til að kom-
ast inn á fasteignamarkaðinn,
einkum þeim sem eru á leigu-
markaði. Eiginfjárkrafan yrði brú-
uð með láni hins opinbera fyrir allt
að 20% af kaupverði íbúðarhúsnæðis eða 30% fyrir um-
sækjendur sem eru undir enn lægri tekjuviðmiðum.
Umsækjandi um hlutdeildarlán þyrfti þó ávallt að eiga
að lágmarki 5% af kaupverði til útborgunar, í stað 15-
20% eins og algengt er á lánamarkaði í dag. Fjármögn-
unin yrði því þannig að kaupandi þarf að eiga að lág-
marki 5% eigið fé, tekur 75% fasteignalán hjá lánastofn-
un sem hvílir á fyrsta veðrétti og loks 20% hlutdeildar-
lán á öðrum veðrétti. Ef hlutdeildarlánið væri 30% af
kaupverði, myndi fasteignalánið lækka í 65% af kaup-
verði.
Önnur skilyrði yrðu á þann veg að umsækjandi þyrfti
að sýna fram á að hann gæti ekki fjármagnað kaup
nema með hlutdeildarláni, hann þyrfti að standast
greiðslumat, auk þess sem meðalafborganir af því láni
mega að jafnaði ekki nema meiru en 40% af ráðstöf-
unartekjum umsækjanda. Það hlutfall er fengið úr
greiningum Hagstofu Evrópusambandsins (Eurostat)
en húsnæðiskostnaður umfram 40% af ráðstöfunar-
tekjum telst vera íþyngjandi. Þá yrði einnig miðað við
að fasteignalánið væri að jafnaði ekki til lengri tíma en
25 ára.
Samkvæmt frumvarpinu yrði hlutdeildarlán veitt til
allt að 25 ára þannig að lánið endurgreiðist við sölu íbúð-
arhúsnæðisins en í síðasta lagi 25 árum eftir lánveitingu.
Endurgreiðslufjárhæðin miðast við sölu- eða markaðs-
verð eignarinnar en Húsnæðis- og mannvirkjastofnun
verði falið að meta hvort söluverð sé í samræmi við
markaðsverð eða að reikna út fjárhæð endurgreiðslu sé
lán endurgreitt án þess að til
komi sala eignarinnar. Hlut-
deildarlánið myndi þannig
hækka eða lækka í takt við þró-
un fasteignaverðs. Þá yrði jafn-
framt óheimilt að endurfjár-
magna lán þannig að veðhlutfall
hækki nema til komi uppgreiðsla
á hlutdeildarláninu.
Þá yrði það eitt af skilyrðum
fyrir veitingu hlutdeildarláns,
verði frumvarpið óbreytt að lög-
um, að þau verði aðeins veitt til
kaupa á nýjum, hagkvæmum
íbúðum. Er þetta skilyrði til þess
fallið að reyna að tryggja að
áhrifin á fasteignaverð verði sem
minnst og hvetja til byggingar hagkvæmra íbúða.
Frumvarpið gerir ráð fyrir að ráðherra væri falið að
setja ákvæði um stærðar- og verðmörk í reglugerð og að
íbúðir taki mið af fjölskyldustærð m.v. herbergjafjölda.
Húsnæðis- og mannvirkjastofnun yrði falið það hlutverk
að samþykkja að íbúðir teljist hagkvæmar í skilningi
laganna á grundvelli samnings við byggingaraðila.
Úrræðinu er í reynd markaður 10 ára gildistími og á
þeim tíma er gert ráð fyrir að veitt verði um 400 hlut-
deildarlán á ári, þannig að heildarfjöldi íbúða með lán-
unum verði allt að 4.000. Gert er ráð fyrir endurskoðun
á úrræðinu fyrir 1. júlí 2030, samkvæmt bráðabirgða-
ákvæði sem myndi bætast við lögin.
Áhugavert verður að fylgjast með málinu í meðförum
þingsins og hvort og þá hvaða breytingar verða á frum-
varpinu í meðförum þess.
Hlutdeildarlán
LÖGFRÆÐI
Hafsteinn Viðar Hafsteinsson
lögfræðingur hjá Húsnæðis-
og mannvirkjastofnun
”
Hlutdeildarlánið myndi
þannig hækka eða
lækka í takt við þróun
fasteignaverðs. Þá yrði
jafnframt óheimilt að
endurfjármagna lán
þannig að veðhlutfall
hækki nema til komi
uppgreiðsla á hlut-
deildarláninu.
Ekki gafst ráðrúm til að gera til-
raunir með að bera viskíið fram með
klaka eða með ögn af vatni, en það
ku hjálpa sérútgáfunni að opna sig
enn meira að setja eins og einn
vatnsdropa út í glasið.
Var látið nægja, með útsýni yfir
strýturnar og hellahúsin sem
Kappadókía er þekkt fyrir, að panta
almennilegan hamborgara. Klár-
uðust bæði borgari og viskí á auga-
bragði. ai@mbl.is
Bleikur ostborgari, Lagavulin-viskí, gott útsýni og deginum er bjargað.
Ljósmynd/Ásgeir Ingvarsson