Morgunblaðið - 16.09.2020, Qupperneq 2

2 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 16. SEPTEMBER 2020
Bókhald & ráðgjöf
- Eignaskiptayfirlýsingar
& skráningartöflur
Numerus – bókhald og ráðgjöf / Suðurlandsbraut 22 / S. 896 4040
Morgunblaðið Hádegismóum 2, 110 Reykjavík. Sími 569 1100 Fulltrúar ritstjóra Sigtryggur Sigtryggsson sisi@mbl.is Ágúst Ingi Jónsson aij@mbl.is Andrés Magnússon andres@mbl.is Fréttir Guðmundur Sv. Hermannsson ritstjorn@mbl.is Menning Einar Falur Ingólfsson
menning@mbl.is Viðskipti Stefán E. Stefánsson vidskipti@mbl.is Íþróttir Víðir Sigurðsson sport@mbl.is mbl.is Jón Pétur Jónsson netfrett@mbl.is Smartland Marta María Jónasdóttir smartland@mbl.is Umræðan | Minningar mbl.is/sendagrein Prentun Landsprent ehf.
Ómar Friðriksson
omfr@mbl.is
Alls gripu lögregla og héraðssak-
sóknari 388 sinnum til símahlust-
unar eða skyldra úrræða við rann-
sóknir mála með dómsúrskurðum á
seinasta ári. Lögregluembættið á
höfuðborgarsvæðinu beitti þessum
úrræðum langoftast í fyrra eða í 234
aðgerðum. Þar af var hlustað á síma
í 66 skipti, hlustunarbúnaður not-
aður í 21 og myndavélaeftirlit í 15
aðgerðum á grundvelli dómsúr-
skurða.
Óskað heimilda til 403 aðgerða
Yfir landið allt var símahlustunun
eða skyldum úrræðum beitt í 265
tilvikum með dómsúrskuðum vegna
fíkniefnabrota, í 91 skipti vegna
auðgunarbrota eða peningaþvættis
og í níu tilvikum vegna kynferð-
isbrota. Þetta kemur fram í nýút-
kominni skýrslu ríkissaksóknara um
eftirlit með símahlustun og skyldum
úrræðum árið 2019.
Bent er á það í skýrslunni að í
fyrra var óskað heimildar dómstóla
til að beita rannsóknaúrræðum sem
heimiluð eru í lögum um meðferð
sakamála í 73 málum. Óskað var eft-
ir heimildum til alls 403 aðgerða. Í
15 tilvikum var ekkert aðhafst en
heimildir til símahlustunar og
skyldra aðgerða voru nýttar í 388
skipti.
Svöruðu ekki erindum
Í skýrslu ríkissaksóknara eru
embætti lögreglustjóranna á Suð-
urnesjum og höfuðborgarsvæðinu
og ríkislögreglustjóri gagnrýnd fyr-
ir að bregðast seint eða alls ekkert
við erindum ríkissaksóknara um
meðferð upplýsinga og tilhögun eft-
irlitsins. Ítrekuðum óskum ríkissak-
sóknara til ríkislögreglustjóra um
breytingar á vörslu gagna og eyð-
ingu þeirra hafi enn ekki verið svar-
að.
Í umfjöllun um samskipti við lög-
reglustjórana og héraðssaksóknara
kemur fram að illa hafi gengið að fá
svör frá lögreglustjóraembættunum
á höfuðborgarsvæðinu og Suður-
nesjum við fyrirspurnum um hvern-
ig haldið er utan um skráningu á að-
gengi og afritun gagna o.fl. ,,Í
skýrslunni vegna 2018 gerði ríkis-
saksóknari grein fyrir því að tvö
lögregluembætti, embætti lögreglu-
stjórans á höfuðborgarsvæðinu og á
Suðurnesjum, sem eru ábyrg fyrir
u.þ.b. 90% af öllum símahlustunum,
hefðu ekki svarað erindi ríkissak-
sóknara ári eftir að bréfið var ritað.
Eftir að ítrekunarbréf var ritað
svaraði lögreglustjórinn á höfuð-
borgarsvæðinu erindinu 18. febrúar
2019.
Þetta síðbúna svar upplýsti þó
ekki hvernig lögreglustjórinn á höf-
uðborgarsvæðinu hygðist halda þá
skrá sem hann var inntur eftir [...].
Lögreglustjórinn á Suðurnesjum
svaraði bréfinu eftir að skýrslan
vegna 2018 kom út í ágúst 2019.
Aðrir lögreglustjórar og héraðs-
saksóknari svöruðu bréfi ríkissak-
sóknara án verulegra tafa.“
Segist ríkissaksóknari ekki hafa
úrræði til að þvinga lögreglustjór-
ana til að fylgja fyrirmælum hans,
eða virða lögboðið hlutverk hans og
valdheimildir, með því t.a.m. að
svara bréfum embættisins.
388 símahlustanir og skyldar aðgerðir
 Símahlustunum eða skyldum úrræðum beitt 265 sinnum í fíkniefnamálum og í níu tilvikum vegna
kynferðisbrota  Ríkissaksóknari gagnrýnir lögregluembætti fyrir að svara erindum hans seint eða ekki
Tilefni símahlustunar og skyldra úrræða 2019
Fjöldi úrskurða sem
kveðnir voru upp
eftir tegund brots
Heimild: Skýrsla ríkissaksóknara
um eftirlit með símahlustunum
og skyldum úrræðum
Fíkniefnabrot
Auðgunarbrot/
peningaþvætti
Kynferðisbrot
Ofbeldisbrot
Ærumeiðingar/
friðhelgi einkalífs
Annað
265
91
9
2
2
19
Tæpur helmingur 65 ára og eldri hér
á landi eða 49,4% létu bólusetja sig
gegn inflúensu á árinu 2018. Þetta er
þó hærra hlutfall en í mörgum Evr-
ópulöndum. Að jafnaði voru 41,4%
eldri borgara í löndum ESB bólusett-
ir við flensunni á sama ári skv. nýjum
samanburði Eurostat, hagstofu ESB,
á bólusetningum.
Bólusetningar eldri borgara við
inflúensu eru mismunandi milli
landa. Bretland er á toppnum en þar
voru 72% 65 ára og eldri bólusett fyr-
ir inflúensu. Í Svíþjóð var hlutfallið
52,2% og 38,2% í Noregi.
Spurður hvort þörf sé á að gera
betur í bólusetningum hér á landi
hvað eldri borgara varðar segir
Kjartan Hreinn Njálsson, aðstoð-
armaður landlæknis, að Alþjóðaheil-
brigðismálastofnun hafi gefið út að
þjóðir eigi að stefna að því að bólu-
setja að minnsta kosti 75% af ein-
staklingum eldri en 65 ára. „Við erum
með 50% eldri en 60 ára sem er ansi
gott og er hærra hlutfall en flestar
aðrar þjóðir. Að öðru leyti eru okkar
tilmæli um bólusetningu þær sömu
og WHO. Ásókn í bólusetningu hefur
aukist umtalsvert á síðustu árum.“
75 þúsund skammtar í boði
Undirbúningur bólusetningar
gegn árlegri inflúensu í haust er í
fullum gangi. „Bóluefnið verður tilbú-
ið til dreifingar í byrjun október og
við búumst við inflúensunni upp úr
áramótum. Það er erfitt að segja hver
eftirspurnin eftir bóluefninu verður.
Hún gæti orðið meiri en venjulega.
Rúmlega 75 þúsund skammtar verða
hér á boðstólum sem er umtalsvert
meira en undanfarin ár,“ segir hann.
omfr@mbl.is
Helmingur ekki bólusettur
 Byrjað að bólusetja í byrjun október Infl úensubólusetning
Hlutfall 65 ára og eldri sem
láta bólusetja sig við infl úensu
Bretland
Írland
Holland
Portúgal
Belgía
Spánn
Ítalía
Svíþjóð
Danmörk
Frakkland
Finnland
Ísland
ESB-meðaltal
Noregur
Þýskaland
Litháen
Slóvenía
Slóvakía
Lettland
Eistland
72%
69%
63%
61%
59%
55%
53%
52%
52%
51%
50%
48%
41%
38%
35%
15%
13%
13%
12%
10%
H
ei
m
ild
: E
ur
os
ta
t
Egypsku Kehdr-fjölskyldunni verð-
ur vísað úr landi í dag. Gagnrýnt hef-
ur verið að fjölskyldunni sé vísað á
brott eftir langa veru á Íslandi þar
sem börnin hafi aðlagast nýjum að-
stæðum. Fjölskyldan sótti um hæli 7.
ágúst 2018 og synjaði Útlendinga-
stofnun umsókninni 25. júlí 2019.
Synjunin var staðfest af kærunefnd
útlendingamála 14. nóvember sama
ár. Kærunefndin hafnaði því í gær að
fresta réttaráhrifum í máli fjölskyld-
unnar. Nefndin hefur einnig lýst því
yfir að hún muni ekki afgreiða þær
tvær beiðnir sem eru á borði hennar
um endurupptöku málsins.
Magnús D. Norðdahl, lögmaður
fjölskyldunnar, segir að með hliðsjón
af því að ríkisstjórnin ætli ekki að
beita sér í málinu sé engar lögform-
legar leiðir lengur hægt að fara til að
koma í veg fyrir brottvísunina.
„Mælikvarði á gildi hvers samfélags
er hvernig samfélagið kemur fram
við sína viðkvæmustu hópa. Þar eru
börn fremst í flokki. Mælikvarði á
gildi stjórnmálaflokka er sama
marki brenndur. Það er ákaflega
sorglegt að kerfið hafi brugðist fjöl-
skyldunni og síðar stjórmálamenn,“
segir Magnús. Brottvísuninni var
mótmælt bæði fyrir utan ráð-
herrabústaðinn og á Austurvelli í
gær. Nokkur hundruð manns mættu
til að sýna fjölskyldunni samstöðu.
Ekki viljugir til að framlengja
Þorsteinn Gunnarsson, sviðsstjóri
hjá Útlendingastofnun, sagði í Kast-
ljósi í gærkvöldi að hægt hefði verið
að flytja fjölskylduna úr landi í árs-
byrjun, fyrir heimsfaraldur kórón-
uveiru. Til þess hefðu foreldrarnir þó
þurft að sækja um framlengingu
vegabréfa tveggja barnanna en ekki
verið viljugir til þess. Þess vegna
hefðu yfirvöld þurft að óska eftir nýj-
um vegabréfum frá egypskum yfir-
völdum og það ferli hefði tekið
marga mánuði, en nýju vegabréfin
bárust í ágúst.
„Við getum ekki þvingað fólk til
þess að vinna með okkur,“ sagði Þor-
steinn um það atriði að foreldrarnir
hefðu ekki óskað eftir framlenging-
unni sjálfir.
Morgunblaðið/Kristinn Magnússon
Mótmæli Nokkur hundruð komu saman á Austurvelli í gær til þess að mótmæla brottvísun fjölskyldunnar.
Verður vísað
úr landi í dag
 Vildu ekki framlengja vegabréf sín