Málfríður - 15.05.2002, Blaðsíða 8

Áherslur mínar í íslenskukennslu sem öðru
tungumáli
Sigríður Ólafsdóttir.
8
Það má víst fullyrða að langur vegur sé á
milli þeirra kennsluhátta sem ég upplifði á
minni skólagöngu og þeim aðferðum sem
ég beiti í tungumálakennslunni. Mér eru
minnisstæðir tímarnir íVerslunarskólanum
þegar við í máladeild vorum að læra öll
þessi tungumál: þýsku, ensku, latínu, spæn-
sku og frönsku. í upphafi var byrjað á
ákveðnum algengum orðum sem við
lærðum að beygja í öllum föllum eintölu
og fleirtölu, lásum texta þar sem orðin
komu fyrir, greindum fall og tölu og þar
firam eftir götunum. Þetta var nú alveg
ágætis hugarleikfimi sem mér leiddist alls
ekki. Ég var ekkert að velta vöngum yfir
því hvað í tungumálunum kæmi mér til
góða ef ég ætlaði að heimsækja viðkom-
andi lönd. Þetta var hin þekkta „bottom-
up“ aðferð: að lesa, þýða og læra málfræði.
Við byrjuðum á smæstu einingunni, orð-
inu og málfræðinni sem því tengist og
færðum okkur svo yfir í setningar og les-
greinar. Textarnir sem við glímdum við í
upphafi kennslunnar voru yfirleitt ekki í
samhengi heldur byggðir á þeim mál-
fræðireglum sem verið var að kenna
hverju sinni.
Þó mér hafi ekki leiðst á sínum tíma að
glíma við tungumáhn á þennan hátt er ég
hrædd um að nemendur mínir yrðu held-
ur langleitir og óþolinmóðir ef ég ætlaði
að nálgast íslenskuna á þennan máta. Það
er líka ýmislegt sem skilur að nútímanem-
endur og íslenska verslunarskólanema í
máladeild á áttunda áratug tuttugustu ald-
ar. í fyrsta lagi eru ferðalög á milli landa
orðin það sjálfsagður hlutur að þörfin fyrir
að geta sem fyrst bjargað sér á mismun-
andi tungumálum og að skyggnast aðeins
inn í viðkomandi menningu er hreinlega
áþreifanleg. í öðru lagi höfum við mörg
hver reynsluna af því að flytjast á milli
landa. Við höfum sjálf haft þörf fýrir að
hlutirnir gangi hratt fyrir sig og að öðlast
sem fyrst ákveðna færni í tungumálinu.
Nemendur mínir tilheyra hinu síðar-
nefnda, þeir eru nýfluttir til Islands og
koma frá ýmsum löndum heims.
Það er einmitt þess vegna sem áhersl-
urnar í tungumálakennslunni hafa breyst
þetta mikið á síðustu árum. Kennarinn
þarf að byrja á að kynna þann orðaforða
sem nauðsynlegur er nemandanum á fyrsta
degi, viku, mánuði, ári. Þannig að þörfin
víkkar smám saman út. Erlendur grunn-
skólanemi þarf á fyrsta degi að læra hug-
tökin sem tengjast skólastofunni, skólan-
um, umhverfinu, daglegu hfi og þar frarn
eftir götunum. Við skellum ekki nýjum
nemanda inn í skólastofuna og látum hann
glíma við texta sem fjallar um Jón og
Gunnu sem fara upp í sveit og skoða dýr-
m, af því að orðin hundur og hestur hafa
sömu beygingu. Hann hefur ekkert að
gera með að læra þessi orð fyrr en hann
hefur náð tökum á fyrrnefhdum orða-
forða.
Það var einmitt þessi nálgun sem ég
tileinkaði mér í kennslufræði erlendra
tungumála hjá Hafdísi Ingvarsdóttur í há-
skólanum veturinn 1993—1994. Það auð-
veldaði mér óneitanlega að takast á við
kennsluna þegar ég hóf störf við móttöku-
deild nýbúa í Háteigsskóla haustið 2000.
Ég hafði mjög unga nemendur í minni
forsjá og það kallaði á þörfma fyrir
skemmtilega tíma og að hlutirnir gengju
svolítið hratt fýrir sig. Það var þegjandi
samkomulag milli mín og skjólstæðinga
minna að þeir yrðu sem fýrst sjálfbjarga í
íslenskunni. Þegar lithr einstakfingar flytja
til útlanda þarf ekki að spyrja að því að
þeir finna sjálfir þörfina. Ég sá það hjá
dóttur minni þegar við fluttum til
Hollands fyrir nokkrum árum og hún var
að bíða eftir því að geta skilið krakkana og
kennarann í skólanum.
En það er fleira sem kennarar erlendra
barna þurfa að hafa í huga í kennslunni.
Ekki bara það að krakkana þyrstir í fróð-