Börn og menning - 01.09.2009, Side 6

6
Börn og mennmg

enda menntaður listmálari. Sú flökkusaga
gengur víða að Bragolin hafi flúið til Spánar
eftir stríð og málað myndir af börnum á
munaðarleysingjahæli sér til viðurværis, en
sagan sú er líklega ósönn.
í fyrra birtist stutt grein í sænsku dagblaði
eftir listamanninn Carl Johan De Geer þar
sem fjallað er um fjöldaframleidda list á borð
við myndirnar af grátandi börnunum. Þar
segir að Bruno Amadio hafi verið ítali en að
nafnið sem sett er á flestar rhyndanna, G.
Bragolin, hafi verið nafn frænda Amadios,
sem kom myndunum ekkert við. Amadio
var, samkvæmt De Geer, sérvitringur
sem menntaði sig í myndlist í Feneyjum.
Listfræðingurinn Marta Flolkers, sem vann
að ritgerð um verk og viðtökur Amadios,
fann og hitti málarann árið 1979 eftir
mikla eftirgrennslan. Flún segir að hann
hafi sagst hafa verið lagður í einelti þegar
hann stundaði myndlistarnám vegna þess
að hann neitaði að fylgja samtímastraumum
og nýtísku-ismum í listinni. Amadio mun allt
sitt líf hafa lifað í fátækt, hann var gabbaður
af gráðugum umboðsmönnum sem létu
fjöldaframleiða myndirnar og listamaðurinn
fékk lítið í sinn hlut.
Álög og dularfullir atburðir
Eftir dauða Brunos Amadios árið 1981 fóru
einkennilegar flökkusagnir um myndir hans
af stað. í Bretlandi fór sú saga á kreik
að álög hvíldu á myndunum. Fleimili, þar
sem grátandi börn Amadios héngu uppi
við, urðu samkvæmt sögunum gjarna eldi
að bráð. Breskum slökkviliðismönnum var
ráðið frá að hengja skiliríin á veggina hjá
sér. Sú saga gekk að í rústum brunninna
húsa fyndust myndirnar gjarnan heilar og
óskaddaðar þó að allt annað innbú væri í
kalda kolum. í breskum slúðurblöðum var
því haldið fram að tár barnanna orsökuðust
af því að þau hefðu verið pyntuð. Málarinn
átti að hafa beitt börnin ofbeldi svo þau
færu að gráta og síðan málað myndirnar.
Hræðileg meðferð á saklausum börnum,
meðal þeirra áttu að hafa verið synir málarans
sem hétu Bertilo og Eddie, átti að hafa valdið
álögunum. Þessi orðrómur gekk á endanum
svo langt að dagblaðið The Sun skipulagði
uppákomur í breskum bæjum þar sem kveikt
var f eftirprentunum af málverkum Amadios.
Orðrómurinn náði mér vitanlega ekki til
íslands en á YouTube má finna sjónvarpsþátt
um flökkusagnir og fréttir gulu pressunnar
um meint álög á myndunum. í fyrrnefndri
ritgerð listfræðingsins
Mártu Holkers mun hins
vegar koma fram að
Amadio hafði ekki lifandi
fyrirmyndir þegar hann
málaði börnin. Hann átti
stóra dúkku sem hann klæddi í mismunandi
föt og andlitin málaði hann eftir andlitum á
myndurm af listaverkum eftir frægan sænskan
málara, Anders Zorn, en þau verk voru máluð
á 9. áratug 19. aldar. Tárin málaði Amadio
upp úr sér og var mjög stoltur af leikninni
sem hann náði við að mála eðlileg tár.
Lágmenning og tilfinningaklám eða
alþýðleg krúttlist?
Fjöldaframleiddar myndir af grátandi
börnum hafa áratugum saman verið seldar í
póstkröfu, á mörkuðum og í ódýrum búðum
og hafa aldrei þótt merkileg listaverk af þeim
sem telja sig hafa næmar fagurfræðitaugar.
Líklega hafa umræddar myndir alltaf verið
bæði elskaðar og hataðar af ástríðu, en nú
hafa þær náð því sem kalla má kitsch-stöðu,
þær þykja eiginlega fallega ósmekklegar.
Á erlendum listasöfnum, t.d. í Hollandi og
Svíþjóð, hafa verið haldnar sýningar með
myndunum og þeim sem áður varð flökurt
yfir ósmekklegheitunum sem myndir Bruno
Amadios og annarra álíka listamanna þóttu
endurspegla, finnst myndirnar nú krúttlegar
og skemmtilegar, en ég hef líka heyrt af
fólki sem finnst þessar myndir beinlínis
óhugnanlegar. Til er fólk sem safnar