Fréttablaðið - 15.07.2021, Blaðsíða 8

Stytting vinnuvikunnar hjá
hinu opinbera hefur haft
meiri áhrif á launavísitöluna
en á almenna vinnumarkað-
inum og áhrifin eiga eftir að
brjótast fram enn frekar.
Stytting vinnuvikunnar á almenn-
um vinnumarkaði og hjá hinu opin-
bera hefur hækkað launavísitölu
Hagstofu Íslands um 1,36 prósent
frá janúar 2020. Hækkun launa-
vísitölu opinberra starfsmanna er
meiri, eða um 1,67 prósent í saman-
burði við 1,22 prósenta hækkun
launavísitölu almenna vinnu-
markaðarins, vegna vinnutíma-
styttingarinnar. Áhrif vinnutíma-
styttingar hjá hinu opinbera eiga
eftir að koma betur fram og munu
þau líklega auka enn muninn milli
opinbera og almenna markaðarins.
„Það liggur fyrir að stytting
vinnuvikunnar verður kostn-
aðarsamari hjá hinu opinbera en
á almennum vinnumarkaði,“ segir
Hannes G. Sigurðsson, ráðgjafi
stjórnar og framkvæmdastjórnar
Samtaka atvinnulífsins.
Á almenna vinnumarkaðinum
er heimilt að gera samkomulag um
styttingu vinnutíma á hverjum
vinnustað, samhliða niðurfellingu
kaffitíma á grundvelli svonefnds
fyrirtækjaþáttar kjarasamnings.
Gengið er út frá því að slíkt sam-
komulag skili báðum aðilum ávinn-
ingi. Umfang slíks samkomulags
liggur ekki fyrir, það er í hve mörg-
um fyrirtækjum hefur verið samið
um styttingu, en hjá Samtökum
atvinnulífsins er áformað að gera
kannanir meðal félagsmanna svo
að unnt sé að átta sig á umfanginu.
Bæði á almennum og opinberum
vinnumarkaði er unnt að stytta
vinnuvikuna niður í allt að 36
vinnustundir. Styttingin er tvíþætt.
Annars vegar er vinnuvikan stytt
um 1 klukkustund og 5 mínútur á
viku, og hins vegar er hægt að semja
um niðurfellingu kaffitíma gegn
styttingu um 2 klukkustundir og
55 mínútur.
„Í gögnum Hagstofunnar eru 65
mínúturnar teknar með í reikn-
inginn en ekki þessar tæpu þrjár
klukkustundir sem viðveran getur
styst um vegna niðurfellingar form-
legra kaffitíma,“ segir Hannes.
Þá hefur Hagstofan enn sem
komið er einungis lagt bráðabirgða-
mat á áhrif styttingar vinnutíma
vaktavinnufólks hjá hinu opinbera,
sem tók gildi í maí. Bráðabirgða-
matið er að styttingin hækki launa-
vísitölu opinberra starfsmanna um
0,3 prósent en hækkunin verður
líklega meiri þegar upp er staðið, að
sögn Hannesar.
Niður-
staðan sem
stendur, er
því í mörg-
um, ef ekki
flestum,
tilfellum
hærri
launa-
kostnaður,
sem ekki
var gert ráð
fyrir þegar
þessar
breytingar
voru lagðar
fram.
Svanhildur
Hólm Valsdóttir,
framkvæmda-
stjóri Viðskipta-
ráðs.
5,5%
var veltuaukning
gámafélagsins milli
ára.
Það liggur fyrir að
stytting vinnuvikunn-
ar verður kostnaðar-
samari hjá hinu opin-
bera en á almennum
vinnumarkaði.

Hannes G.
Sigurðsson, ráð-
gjafi stjórnar og
framkvæmda-
stjórnar Sam-
taka atvinnu-
lífsins.
thg@frettabladid.is
Rekstrarhagnaður Íslenska gáma-
félagsins jókst um 13 prósent á
síðasta ári og nam rúmum 339
milljónum króna, samanborið við
tæplega 300 milljónir á árinu 2019.
Hagnaður eftir skatta meira en tvö-
faldaðist og var 86,5 milljónir, sam-
anborið við 35 milljónir 2019. Þetta
kemur fram í ársreikningi félagsins
fyrir síðasta ár.
Tekjur gámafélagsins jukust
um 5,5 prósent milli ára og námu
alls ríf lega 5,3 milljörðum króna.
Í skýrslu stjórnar vegna síðasta
rekstrarárs kom fram að heims-
faraldurinn hefði umsvifalaust haft
áhrif á reksturinn og því hafi verið
gripið til þeirra opinberu úrræðna
sem í boði voru, svo sem hlutabóta-
leiðar og seinkunar greiðslna til
hins opinbera.
Úrræði hins opinbera voru hins
vegar nýtt í aðeins tvo mánuði, segir
einnig í skýrslunni. Þar segir einn-
ig að hratt hafi tekist að snúa við
blaðinu í maí og veltumet hafi verið
sett í október síðastliðnum. „Með
öf lun nýrra verkefna og miklum
dugnaði starfsmanna og sveigjan-
leika, þá tókst okkur að byggja upp
enn sterkara og öflugra fyrirtæki,“
segir í umfjöllun stjórnar um síðasta
rekstrarár.
Eigendur Íslenska gámafélagsins
eru félögin Gufunes og Hvalur með
50 prósent hvort. Hvalur, sem Krist-
ján Loftsson veitir forystu, keypti sig
inn í rekstur Íslenska gámafélagsins
í fyrra.
Í lok árs 2018 keypti félag í eigu
stofnenda Íslenska gámafélags-
ins, Jóns Þóris og Ólafs, meirihluta
hlutafjár í félaginu og dótturfélagi
þess, Vélamiðstöðinni. Það sölu-
ferli hófst um sumarið þegar boðnir
voru til sölu allir hlutir í félaginu í
eigu eignarhaldsfélagsins Gufuness
og framtakssjóðsins Auðar I. Fyrir-
tækjaráðgjöf Kviku hafði umsjón
með söluferlinu. Niðurstaðan varð
sú að stofnendurnir keyptu hluti
framtakssjóðsins. Þeir seldu svo
hluta sinnar eignar til Hvals síðasta
sumar. n
Betri afkoma Íslenska gámafélagsins
Þorsteinn Friðrik
Halldórsson
thorsteinn
@frettabladid.is
Tímapantanir á opticalstudio.is
og í síma 511 5800
SMÁRALIND • HAFNARTORG • KEFLAVÍK
Sjónmælingar
eru okkar fag
Alls Almennur markaður, 70% Opinber markaður, 30%
Janúar 2020 0,6% 0,86% 0%
Janúar 2021 0,4% 0% 1,3%
Aðra mánuði ‘19-’21 0,25% 0,36% 0%
Maí 2021 0,1% 0% 0,3%
Samtals 1,36% 1,22% 1,67%
✿ Mat Hagstofu á hækkun launavísitölu vegna
vinnutímastyttingar
Mat fyrir maí 2021 er bráðabirgðamat á áhrifum styttingar vinnutíma vakta-
vinnufólks hjá hinu opinbera.
1452
✿ Meðal ársvinnutími á
Norðurlöndum 2019
1381
1539
1480
1381
n Danmörk n Finnland n Ísland
n Noregur n Svíþjóð
Dagvinnutími óvíða styttri en hér
Lengi vel samræmdust mælingar vinnutíma hér ekki mælingum í
öðrum löndum og með röng gögn að leiðarljósi töldu sumir að á
Íslandi þekktist einhver lengsti vinnutími í Evrópu. Staðreyndin er
hins vegar sú að umsaminn dagvinnutími er óvíða styttri en hér á
landi, eins og kom í ljós þegar gögnin höfðu verið leiðrétt til sam-
ræmis við önnur lönd. Meðal ársvinnutími er á pari við hin Norður-
löndin, samkvæmt gögnum frá OECD.
Óljóst um endanleg áhrif af styttri vinnuviku
Áætlaður kostn-
aður við stytt-
ingu á vinnuviku
vaktavinnufólks
hjá ríkinu er um
4,2 milljarðar
króna á árs-
grundvelli.
Þá er áætlaður kostnaður Reykja-
víkurborgar vegna styttingar vinnu-
vikunnar á árinu 2021 samtals 520
milljónir króna.
Viðskiptaráð benti á það í umsögn
um vinnustyttingarfrumvarpið
fyrir tæpum þremur árum að grunn-
forsenda mikillar vinnutímastytt-
ingar væri framleiðniaukning. Skyn-
samlegra væri að auka framleiðni til
að skapa hægt og bítandi svigrúm til
styttri vinnutíma.
Svanhildur Hólm Valsdóttir,
framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs
Íslands, segir markmiðið með stytt-
ingu vinnuvikunnar göfugt en of
snemmt sé að dæma um endanlegan
árangur breytingarinnar.
„Við fyrstu sýn virðist þetta svo-
kallaða mönnunargat sem nú er
talað um, einfaldlega verða leyst
með hærri launakostnaði, annað-
hvort vegna hærri launa þeirra sem
taka á sig vinnu sem nemur stytt-
ingunni, eða vegna þess að ráða þarf
f leiri til að fylla upp í þær stundir
sem vantar,“ segir Svanhildur.
„Niðurstaðan sem stendur, er því
í mörgum, ef ekki flestum, tilfellum
hærri launakostnaður, sem ekki var
gert ráð fyrir þegar þessar breyting-
ar voru lagðar fram.“
Bjarni Benediktsson fjármála- og
efnahagsráðherra hefur gefið út að
áætlaður kostnaður við styttingu
á vinnuviku vaktavinnufólks hjá
ríkinu sé um 4,2 milljarðar króna á
ársgrundvelli.
„Við erum með endurskoðunar-
ákvæði 2023 þar sem á að fara yfir
árangurinn af þessu. Það mun
reyna á það í millitíðinni, hvernig
allir þeir sem að málinu koma eru
tilbúnir til að láta dæmið ganga
upp. Því ef útfærslan mun leiða til
mun meiri kostnaðar fyrir ríkið
heldur en að var stefnt, þá eru
í sjálfu sér forsendurnar sjálfar
brostnar og það mun kalla á ein-
hvers konar breytingu þegar þar að
kemur,“ sagði Bjarni Benediktsson
á Alþingi í lok apríl.
Vinnutímastyttingin getur leitt af
sér allt að 780 stöðugilda mönnunar-
gat hjá ríkinu. Stærsti hópurinn er á
Landspítalanum, sem metur fjárþörf
vegna styttingar vinnuviku í kring-
um tvo milljarða króna. Ráða þarf
meira en 200 starfsmenn til þess að
bregðast við breytingunum. n
8 Fréttir 15. júlí 2021 FIMMTUDAGURFRÉTTABLAÐIÐMARKAÐURINN FRÉTTABLAÐIÐ 15. júlí 2021 FIMMTUDAGUR