Fréttablaðið - 15.07.2021, Blaðsíða 13

Ein mesta hættan, sem
við stöndum andspæn-
is, er sú að hræðslu-
áróður byggður á
fölskum forsendum
komi í veg fyrir að við
getum nýtt vaxtar-
möguleikana eins og
best verður á kosið.
Oft er árangursríkara í pólitík að
hræða fólk frá stefnu andstæðing-
anna en að fá það með rökum til
að aðhyllast eigin málstað.
Í sjálfu sér er eðlilegt í rökræðu
að draga fram neikvæðar hliðar á
málflutningi andstæðinga. En eins
og í mörgu öðru eru það öfgarnar,
sem eru hættulegar.
Þær koma helst fram í því að
menn fara með staðlausa stafi um
andstæð málefni og eyða ekki tíma
í að færa fram rök fyrir eigin máli.
Fjölþjóðasamvinna
Andstaðan við öll stór skref, sem
Ísland hefur stigið í alþjóðasam-
vinnu, hefur verið brennd marki
slíkra öfga í hræðsluáróðri: Inn-
gangan í Atlantshafsbandalagið,
aðildin að Fríverslunarsamtökum
Evrópu og samningurinn um
Evrópska efnahagssvæðið, sem
veitti okkur aðild að innri markaði
Evrópusambandsins.
Andófið gegn því að þjóðin fái
sjálf að ákveða hvort stíga eigi
lokaskrefið til fullrar aðildar
að Evrópusambandinu, byggist
fyrst og fremst á að skapa ótta við
breytingar.
Þeir sem eru lengst til hægri
beita nú sömu ráðum í þessari
umræðu og þeir sem voru lengst til
vinstri og snerust öndverðir gegn
aðildinni að Atlantshafsbanda-
laginu á sínum tíma.
Fullveldið
Fullveldið glatast. Þetta var og er
algengasta staðhæfingin.
Reynslan af aðildinni að Atlants-
hafsbandalaginu sýnir hins vegar
að hún hefur styrkt pólitískt full-
veldi landsins.
Reynslan af þátttöku í Fríversl-
unarsamtökum Evrópu og síðar
aðildinni að innri markaði Evr-
ópusambandsins, sem nú er kjarni
Evrópusamstarfsins, hefur með
ótvíræðum hætti eflt efnahagslegt
sjálfstæði landsins og um leið full-
veldi þess.
Hvers vegna ætti lokaskrefið,
sem er minna en aðildin að innri
markaðnum, að leiða til fullveldis-
glötunar? Enginn hefur sýnt fram
á það með rökum.
Enginn þeirra sem halda því
fram að Ísland myndi tapa full-
veldinu með fullri aðild, treystir
sér til að halda því fram að Dan-
mörk, Svíþjóð og Finnland séu
ekki fullvalda ríki.
Erlendu fiskiskipin
Þá er fullyrt að með fullri aðild
fyllist Íslandsmið af erlendum
fiskiskipum. Það er röng full-
yrðing.
Raunveruleikinn er sá að sam-
eiginleg fiskveiðistefna Evrópu-
sambandsins byggir á reglu um
svonefndan hlutfallslegan stöðug-
leika. Það þýðir að engin þjóð fær
rétt til veiða nema unnt sé að sýna
fram á veiðireynslu á næstliðnum
áratugum.
Engin þjóð hefur slíka veiði-
reynslu. Íslandsmið verða því
áfram aðeins fyrir íslensk fiskiskip.
Og sérhver aðildarþjóð setur sínar
eigin stjórnunarreglur. Ekki þarf
því að breyta fiskveiðilöggjöfinni
vegna aðildar.
Hrun landbúnaðarins
Því er haldið fram að landbúnaður
og atvinna í sveitum hverfi með
fullri aðild. Rétt er að full aðild yrði
trúlega mest krefjandi fyrir land-
búnaðinn.
En getur íslenskur landbúnaður
komist hjá krefjandi aðlögun að
nýjum aðstæðum?
Umræðuskjalið um nýja land-
búnaðarstefnu, sem landbún-
aðarráðherra kynnti á dögunum,
sýnir að róttækar breytingar eru
óumflýjanlegar hvort heldur
Ísland fengi fulla aðild eða ekki.
Aukin alþjóðleg samvinna er
reyndar eitt af nýmælunum í því
skjali.
Færa má gild rök fyrir því að
aðlögun sveitanna að nýjum
aðstæðum og kröfum yrði léttari
innan sambandsins en utan.
Ástæðan er fyrst og fremst mjög
öflugt stuðningskerfi við breyt-
ingar af því tagi, bæði byggða-
þróun og nýsköpun atvinnuhátta.
Óttinn og vannýttu tækifærin
Til þess að Ísland geti vaxið út úr
kreppunni þarf fyrst og fremst
stöðugan gjaldmiðil. Opna þarf
fleiri tækifæri á erlendum mörk-
uðum fyrir unnar sjávarafurðir og
nýsköpun í þekkingariðnaði. Við-
spyrna ferðaþjónustunnar er líka
fólgin í þessu.
Við höfum alltaf stigið ný
skref í fjölþjóðasamvinnu þegar
verkefnið hefur verið að vaxa út
úr efnahagslegum kreppum eða
lægðum.
Ein mesta hættan, sem við
stöndum andspænis, er sú að
hræðsluáróður, byggður á fölskum
forsendum, komi í veg fyrir að við
getum nýtt vaxtarmöguleikana
eins og best verður á kosið.
Utanríkisráðherra lét vinna
faglega skýrslu um ávinninginn
af aðildinni að innri markaði
Evrópusambandsins síðasta aldar-
fjórðung.
Breytt ríkisstjórn gæti horft
fram á við og látið vinna heildstætt
mat á ríkari möguleikum Íslands í
fjölþjóðasamstarfi nýs tíma.
Þannig má leysa hræðslupólitík-
ina af hólmi og opna málefnalega
umræðu um ný tækifæri til verð-
mætasköpunar og aukins athafna-
frelsis. n
Hræðsluáróður opnar ekki ný tækifæri
Þorsteinn
Pálsson
n Af Kögunarhóli
Frumkvöðullinn Haraldur Þorleifs-
son hefur réttilega verið ausinn lofi
fyrir yfirlýsingu sína á þriðjudags-
kvöld. Þar sagðist Haraldur ætla að
greiða lögfræðikostnað allra þeirra
sem kærð eru í margumræddu
meiðyrðamáli Ingólfs Þórarins-
sonar, sem landsmenn hafa ekki
farið varhluta af.
Góðverk Haraldar segir okkur
margt um íslenskt samfélag. Að það
teljist yfir höfuð forsíðufréttaefni á
Íslandi að ríkur maður vilji styðja
við bakið á fólki, er þannig afhjúp-
andi í sjálfu sér. Að sama skapi er
það óþolandi að konur þurfi að
leita réttlætisins í kynferðisbrota-
málum utan dómstólanna – en eru
síðan dregnar fyrir þessa sömu
dómstóla vegna ásakana um æru-
meiðingar, með tilheyrandi kostn-
aði og álagi.
Við ættum ekki að þurfa að fagna,
en fögnum samt góðverki Har-
aldar. Góðverkið ætti einfaldlega
að vera óþarft. Einstaklingur ætti
að geta varið rétt sinn án þess að
kostnaður eða f lækjustig sé veru-
leg hindrun. Það ætti ekki aðeins
að vera á færi hinna vel stæðu að
fá réttlætinu fullnægt og það á
ekki að þurfa góðverk eða hóp-
fjármögnun til að taka til varna.
Þess vegna hafa Píratar samþykkt
stefnu sem einfaldlega ber heitið:
„Stefna um aukna möguleika fólks
til að leita réttar síns.“ Stefnan er í
tíu liðum og miðar að því að auka
aðgengi fólks að réttarkerfinu,
óháð efnahag. Er þar meðal annars
kveðið á um stofnun smákröfu-
dómstóls, breytingar í forsjár-
málum, að auka möguleika fólks á
að geta staðið sameiginlega að mál-
sókn og fá ráðgjöf um réttindi sín,
stór sem smá.
Í stefnunni segir einnig að nauð-
synlegt sé að auðvelda fólki að fá
gjafsókn í meiðyrðamálum. Tján-
ingarfrelsi þess sem ekki getur
varið sig í meiðyrðamáli vegna fjár-
skorts er verulega skert – og Píratar
standa vörð um rétt fólks til að tjá
sig. Þá þarf að stytta málsmeð-
ferðartíma í meiðyrðamálum, enda
eru þau í eðli sínu ekki f lókin. Því er
fullt tilefni til að kanna hvort meið-
yrðamál eigi ekki fremur heima hjá
kærunefnd en fyrir dómstólum.
Í stefnunni er líka komið inn á
nauðsyn þess að mál þolenda séu
tekin fyrir. Oftar en ekki eru mál
aldrei tekin til rannsóknar og því
hafa þolendur ekki möguleika á
að tala um sína upplifun eða lífs-
reynslu án þess að eiga á hættu
ákæru fyrir meiðyrði. Meiðyrða-
ákærur eiga mun greiðari leið og
þolendur oft í veikri stöðu til að
verja sig. Fyrir vikið getur reynst
erfitt að skila skömminni.
Um leið og við hrósum Haraldi
fyrir framtakið ættum við jafn-
framt að nýta tækifærið til að líta
gagnrýnum augum á kerfin okkar.
Getum við gert hlutina betur og
auðveldað fólki að leita réttar síns,
eða viljum við frekar bíða eftir
næsta góðverki? n
Góðverk Haraldar
ætti að vera óþarft
Þórhildur Sunna
Ævarsdóttir
frambjóðandi
Pírata í Suðvestur-
kjördæmi.
Indriði Ingi
Stefánsson
frambjóðandi
Pírata í Suðvestur-
kjördæmi.
NÁMSKEIÐ Í TÆKNILÆSI
Viltu efla þig í
notkun spjaldtölvu?
Velferðarsvið Reykjavíkurborgar býður upp á þriggja daga byrjendanámskeið
á spjaldtölvur.
Í opnum tímum er aðstoðað við uppsetningu og notkun á eigin snjalltækjum.
Þátttaka er ókeypis og spjaldtölvur eru á staðnum.
Skráning fer fram á félagsmiðstöðvum velferðarsviðs.
Námskeiðin verða haldin á eftirfarandi stöðum:
19.-23. júlí
Hæðargarður 31
sími 411 2790
Mánud., þriðjud., miðvikud.
Apple kl. 9.00 - 12.00
Android kl. 13.00 - 16.00
Opnir tímar:
Fimmtud. kl. 8.00 - 16.00
Föstud. kl. 8.00 - 12.00
Spöngin 43 (Borgir)
sími 517 7056
Mánud., þriðjud., miðvikud.
Android kl. 9.00 - 12.00
Apple kl. 13.00 - 16.00
Opnir tímar:
Fimmtud. kl. 8.00 - 14.00
Föstud. kl. 8.00 - 12.00
26.-30. júlí
Langahlíð 3
sími 411 2550
Mánud., þriðjud., fimmtud.
Android kl. 9.00 - 12.00
Apple kl. 13.00 - 16.00
Opnir tímar:
Miðvikud. kl. 8.00 - 16.00
Föstud. kl. 8.00 - 12.00
Lindargata 59
sími 411 9450
Mánud., þriðjud., fimmtud.
Apple kl. 9.00 - 12.00
Android kl. 13.00 - 16.00
Opnir tímar:
Miðvikud. kl. 8.00 - 16.00
Föstud. kl. 8.00 - 12.00
3.-6. ágúst
Gerðuberg 3-5
sími 411 2424
Þriðjud., miðvikud., fimmtud.
Apple kl. 9.00 - 12.00
kl. 13.00 - 16.00
Android kl. 9.00 - 12.00
kl. 13.00 - 16.00
Opnir tímar:
Föstud. kl. 8.00 - 12.00
9.-13. ágúst
Hjallasel 55 (Seljahlíð)
sími 540 2400
Mánud., þriðjud., fimmtud.
Android kl. 9.00 - 12.00
Apple kl. 13.00 - 16.00
Opnir tímar:
Miðvikud. kl. 9.00 - 16.00
Föstud. kl. 9.00 - 12.00
Árskógar
sími 411 2600
Mánud., miðvikud., fimmtud.
Apple kl. 9.00 - 12.00
Android kl. 13.00 - 16.00
Opnir tímar:
Þriðjud. kl. 9.00 - 16.00
Föstud. kl. 9.00 - 12.00
Velferðarsvið
FIMMTUDAGUR 15. júlí 2021 Skoðun 13FRÉTTABLAÐIÐ