Fréttablaðið - 17.11.2021, Page 33

Tónleikarnir voru
dásamlegir, fallegir,
tærir, skínandi, pott-
þéttir, yfirgengilegir,
óvæntir.
Á efnisskránni er
frumflutningur þriggja
nýrra verka.
TÓNLIST
Verk eftir Sjostakóvitsj og
Tsjajkovskí.
Flytjandi: Concertgebouw
hljómsveitin
Stjórnandi: Klaus Mäkelä
Eldborg í Hörpu
miðvikudaginn 10. nóvember
Jónas Sen
Mér leið eins og Súperman hefði
stigið niður til jarðar á tónleikum
Concertgebouw hljómsveitarinnar
í Eldborginni í Hörpu í síðustu viku.
Tilfinningin var sú sama, að sjá ofur-
menni í allri sinni dýrð hnykla vöðv-
ana. Samt var tónlistarflutningurinn
ekki yfirborðslegur, síður en svo.
Erlendar sinfóníuhljómsveitir
eru sjaldheyrðar hér á landi, og því
var kærkomið að sjá hana á lifandi
tónleikum. Hvílík gleði! Sinfóníu-
hljómsveit Íslands er vissulega góð,
en kemst ekki með tærnar þar sem
þessi hefur hælana. Það er bara
þannig.
Litríkur og dúnmjúkur
Nokkur af mestu tónskáldunum
hafa stjórnað hljómsveitinni í eigin
verkum; Igor Stravinskí, Gustav
Mahler og Richard Strauss. Einkenn-
andi fyrir sveitina er litríkur og dún-
mjúkur hljómur. Dásamlegt var að
njóta hans á tónleikunum. Hann
kom stöðugt á óvart. Strengirnir
voru samtaka, breiðir og fallegir.
Og ótrúlegur kraftur í sellóunum og
bössunum! Blásararnir voru tærir
og skínandi, slagverkið pottþétt,
stundum yfirgengilegt.
Fyrra verkið á efnisskránni var
sjötta sinfónían eftir Sjostakóvitsj.
Hún þykir ákveðin ráðgáta. Við
frumflutninginn sagði tónskáldið
að hún lýsti vorinu, gleðinni og æsk-
unni. Langur og innhverfur fyrsti
kaflinn af þremur virðist þó stangast
á við þessa fullyrðingu, þótt síðasti
kaflinn sé sannanlega ærslafeng-
inn. Í fyrsta þættinum var áferðin á
tíðum óræð, aðeins dularfullur ymur
sem lá undir einmanalegum einleik
ýmissa hljóðfæra. Framvindan var
óvænt hvað eftir annað, maður vissi
aldrei hvað kæmi næst.
Fegurð og hryllingur
H ljóm s veit a r st jór i n n , K lau s
Mäkelä, var með hlutina á hreinu.
Túlkun verksins var grípandi og
rafmögnuð. Þarna var fegurð og
hryllingur, væntumþykja og hatur,
ótti og von, og í lokin hamslaus
hamingja. Allt þetta naut sín til fulls
í frábærum f lutningi. Tæknilega
séð var spilamennskan fullkomin,
hljómsveitin lék sem einn maður.
Ekki var sjötta sinfónían eftir
Tsjajkovskí síðri. Hún er mjög trega-
full, byrjar drungalega og endar
í algerri kyrrð. Inn á milli eru þó
svellandi ástríður. Þar á meðal er
eins konar vals í f immskiptum
takti, og næsti kaflinn þar á eftir er
afar hraður, gríðarlega kröftugur og
glæsilegur. Spilamennskan í öllum
köflunum var svo snörp og spenn-
andi, en líka svo einlæg og djúp að
maður gleymdi stund og stað.
Já, tónleikarnir voru dásamlegir,
fallegir, tærir, skínandi, pottþéttir,
yfirgengilegir, óvæntir, ærslafengn-
ir, hamslausir, frábærir, fullkomnir,
svellandi, rafmagnaðir, glæsilegir,
ótrúlegir og f lottir … Þeir bestu á
árinu hingað til. n
NIÐURSTAÐA: Stórfengleg spila-
mennska, sannfærandi túlkun.
Ein besta hljómsveit heims
BÆKUR
Úti
Ragnar Jónasson
Útgefandi: Veröld
Fjöldi síðna: 263
Björn Þorláksson
Það er alveg sama
hvað maður skrifar
mörg orð um bækur.
Engin orð trompa þá
upplifun að lesa bók í
einum rykk. Að finna
hrollinn, sambland
sælu og ótta, áhugann,
eftirvæntinguna og
spennuna sem keyrir
mann áfram frá fyrstu
síðu til þeirrar síðustu
verður ekki lýst með
orðum. Algleymi er
kannsk i hug t ak ið
sem kemst næst því.
Að galdrinum loknum
kvikna svo gjarnan
nýjar spurningar sem
maður tekur með sér til framtíðar.
Nýjasta bók Ragnars Jónssonar,
Úti, hverfist um vinahóp sem fer
saman í rjúpnaveiði út í óbyggðir
og lendir í vondu veðri. Ekki er allt
sem sýnist. Við tekur atburðarás sem
best er að hafa sem fæst orð um til að
spilla ekki upplifun tilvonandi les-
enda. Sagan er sögð til skiptis út frá
sjónarhóli fjögurra persóna. Þau Hel-
ena, Gunnlaugur, Ármann og Daníel
hafa þekkst lengi en ekki er allt slétt
og fellt í sameiginlegri fortíð þeirra.
Ískaldir skuggar fortíðar lauma sér
inn í fjallakofann, meginsögusviðið.
Má sumpart segja að Ragnar sýni á
sér nýja hlið í því sem mætti kalla
sálfræðihryllingshöfundur.
Það koma upp atvik sem lesand-
inn gæti f lokkað undir ólíkindi. Í
Úti má lesandinn líka eiga von á
að höfundur spili með hann. Þegar
sumir kynnu að halda að sagan væri
að fara út um þúfur kom snotur
vending sem setti
það sem á undan
var gengið í nýtt og
óvænt samhengi.
Það er gaman að
láta spila með sig
þegar vel tekst til.
S j a l d n a s t e r
orðu m ofau k ið.
K a f l a r n i r e r u
stuttir og grípandi
eins og reyndar
háttar til með fleiri
nýjar bækur. Það er
líkt og áhrif inter-
netsins, slagurinn
u m a t hy g l i n a ,
slagurinn um þan-
þol lesenda, lang-
lundargeðið, sem
er minna nú en fyrir tíma tækni-
byltingar, hafi hér áhrif. Oft fer vel
á þessu en kannski vantar aðeins
þykkari lög á köflum.
Þeir sem eru kunnugir stórhríð
og fjallaferðum fá ívið meira fyrir
sinn snúð en aðrir með lestri þess-
arar bókar. En öll þekkjum við lífs-
sprungurnar, andartaks ákvarðanir
sem reynast örlagaríkar. Það er betra
að vanda sig! n
NIÐURSTAÐA: Frábær afþrey-
ing sem geirneglir lesandann frá
fyrstu síðu. Engin leið að leggja
bókina frá sér.
Hrollvekjandi spenna
Tónleikarnir voru þeir bestu á árinu hingað til, segir Jónas Sen tónlistargagnrýnandi.
N Ý F O R M
h ú s g a g n a v e r s l u n
h ú s g a g n av e r s l u n
Strandgötu 24 | 220 Hafnarfjörður | Sími 565 4100 | nyform.is
Mikið úrval af HVÍLDARSTÓLUM
með og án rafmagns lyftibúnaði
Komið og
skoðið úrvalið
kolbrunb@frettabladid.is
Kammerhópurinn Jökla heldur tón-
leika, undir yfirskriftinni Þjóðlegar
gersemar í einleik og tvíleik, sunnu-
daginn 21. nóvember klukkan 13 í
Hannesarholti.
Stofnendur hópsins, Guðný Jón-
asdóttir sellóleikari og Gunnhildur
Daðadóttir fiðluleikari, f lytja verk
fyrir fiðlu og selló ásamt því að leika
hvor sitt einleiksverkið.
Verkin eru eftir Handel-Halvor-
sen, Helga Rafn Ingvarsson (frum-
f lutningur), Hildigunni Rúnars-
dóttur og Bohuslav Martinu ásamt
útsetningum á íslenskum þjóð-
lögum eftir Herbert Ágústsson. n
Jökla í Hannesarholti
Gunnhildur og
Guðný verða
með tónleika.
kolbrunb@frettabladid.is
Sunnudaginn 21. nóvember klukk-
an 20 fara fram tónleikar Elektra
Ensemble í Hafnarborg.
Frumflutt verða þrjú ný verk sem
samin hafa verið sérstaklega fyrir
hópinn. Eitt er nýtt samsköpunar-
verk Áslaugar Magnúsdóttur, Miu
Ghabarou og Selmu Reynisdóttur og
ný verk eftir Gunnar Andreas Krist-
insson og Jesper Pedersen ásamt því
sem hópurinn flytur nýlegt verk Sól-
eyjar Stefánsdóttur. n
Elektra Ensemble
í Hafnarborg
FRÉTTABLAÐIÐMIÐVIKUDAGUR 17. nóvember 2021 Menning 21