Morgunblaðið - 03.01.2022, Qupperneq 28

28 MENNING
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 3. JANÚAR 2022
Funahöfða 7, 110 Reykjavík | Sími 577 6666
., '*
-�-"%
,�rKu!,
KIEL/ - OG FRYSTITJEKI
Iðnaðareiningar
í miklu úrvali
Lög unga fólksins
[…] Einu sinni fyrir jólin 1951
vildi mamma setja upp jólaskreyt-
ingar á veggina heima í Höfðaborg.
Pabbi var ekki heima. Hann var á
togaranum Höfðaborg sem var á
veiðum um jólin. Þá segir mamma
allt í einu:
Þið Almar verðið að fara upp í
Reykholt til hans Hafsteins og
kaupa lím sem límir allt.
Ég mótmælti, sagði að það væri
orðið áliðið og komið myrkur úti og
langt upp í Reykholt, en mamma
taldi að það lægi á að fá límið til að
festa upp jóla-
skreytingarnar
og fá jólastemn-
ingu í húsið.
Hvað, hefur
enginn þetta lím í
verslunum nær
okkur? Er ekki
hægt að fá þetta
lím hjá Sigga
Sölva eða í Kaup-
félaginu? spurði ég, eða þá hjá
Jóhönnu hans Adda bílstjóra sem er
nýkomin með verslun, svo maður
sleppi við að fara alla leið upp í
Reykholt til Hafsteins?
En mamma sagðist hafa spurt þau
og þau hefðu ekki lím sem límir allt.
Það var talsverð vegalengd frá
okkur í Höfðaborg og upp í Reyk-
holt. En við Almar lögðum af stað
niður Kaupfélagstúnið í myrkri og
hálfgerðu leiðindaveðri. Við hálf-
hlupum niður að sementsskúr, sem
var gamla verslunarhúsið en síðan
notað fyrir geymslu á sementi, korn-
vöru og fleiru. Þar var ljósastaur
með einni peru. Peran var 60 vött,
það vissum við strákarnir því við
höfðum klifrað upp í ljósastaurinn og
skoðað hana. Yfir henni var skermur
úr járni svo ekki snjóaði á hana.
Við stóðum dágóða stund til að
safna kjarki til að halda áfram inn
með víkinni svo tókum við sprettinn
inn eftir, framhjá Karlsskála, Læk
og Lækjarbakka og stoppuðum ekki
fyrr en við ljósastaurinn utan við
Viðvík. Við vorum að vona að Gísli í
Viðvík kæmi út og ræki okkur heim.
En nei, enginn Gísli kom svo við
héldum áfram. Við tókum alltaf mið
á næsta ljósastaur en það var langt á
milli þeirra. Þegar við fórum
framhjá Bjargi heyrðist okkur að
eitthvað væri að hreyfa sig niðri í
fjöru neðan við Bjarg svo við hertum
á göngunni, eða hálfhlupum. Fyrir
utan Ásberg sáum við glitta í tvö
augu og hrukkum við en áttuðum
okkur á að þetta var köttur sem
kúrði þarna í hlýjunni frá húsinu. Við
sáum engan á ferli úti og enginn bíll
kom svo allt var dimmt í kringum
okkur nema stöku ljós í glugga og
einu sinni kom hundur hljóðlaust
utan úr myrkrinu og stakk köldu
trýninu í fótlegginn á mér svo ég
hrökk við.
Á leiðinni fórum við framhjá
Útibúi Kaupfélagsins en þar var allt
slökkt og dimmt. Þegar við nálg-
uðumst kirkjuna sáum við að þar var
ljós. Hvað var um að vera í kirkjunni
svona seint á degi? En við fengum
ekkert svar.
Loks komum við upp í Reykholt.
Sem betur fór voru þar útiljós. Við
bönkuðum og Laufey kom til dyra.
Hún var greinilega að fást við mat
með uppbrettar ermar og eitthvert
deig á höndunum. Hún horfði hálf-
forviða á okkur og spurði:
Hvað viljið þið hér í myrkrinu?
Við bárum upp erindið og hún
sagði: Ég næ í Hafstein.
Hún hvarf inn og eftir dágóða
stund kom Hafsteinn.
Svo þið viljið kaupa lím sem límir
allt, segir Hafsteinn og opnar búðina
með lykli. Hann gengur svo inn,
kveikir ljósið og fer inn fyrir búðar-
borðið. Hér á það að vera, segir hann
og þreifar upp í hillu. Hvað, hér er
það ekki. Svo kíkir hann niður í
skúffu og segir sigri hrósandi: Hér
er það.
Svo réttir hann okkur límtúpu og
segir: Tvær og fimmtíu.
Nú vandast málið. Við erum bara
með túkall og setjum hann á borðið.
Jæja, það er þá svona, segir hann.
Allir í peningakröggum.
Geturðu skrifað það? spyr ég.
Þið eruð ekki í reikningi hér og
borgið sennilega aldrei. Jæja, þið
getið fengið túpuna fyrir þetta, og
fyrir að ganga alla leiðina hingað
utan frá Höfða en þið verðið að segja
mér fréttir.
Fréttir? spyr ég forviða.
Já, fréttir, það eru miklar fréttir
frá svæðinu úti undir Höfða. Svo
leggur hann handleggina fram á
búðarborðið, tottar pípu sína og bíð-
ur eftir fréttum.
Við Almar vorum alveg ráðalausir
yfir þessu verkefni. Við höfðum aldr-
ei verið spurðir um fréttir fyrr. Á
meðan við stóðum þarna hálf-
vandræðalegir í þögninni kemur
Laufey inn með þjósti og spyr hvort
drengirnir sem hafi gengið alla leið
utan frá Höfða eigi ekki að fá sér
eitthvað í svanginn áður en þeir fari
úteftir aftur. Svo skipar hún okkur
Almari að koma fram í eldhús og fá
matarbita. Við urðum fegnir þessari
óvæntu björgun og þustum fram í
eldhús en skildum túkallinn eftir á
búðarborðinu.
Ég man nú ekki hvað var borið á
borð en Laufey fór að tala um að láta
eina dótturina fylgja okkur heim og
dóttirin fór að klæða sig í kápuna.
Ég tók það ekki í mál, sagðist alveg
fær um að koma okkur til baka og
hugsaði: En sú skömm að láta stelpu
fylgja okkur út eftir þó það sé myrk-
ur. Við kvöddum með virktum og
þökkuðum fyrir okkur og héldum út
í myrkrið.
Ég man lítið frá ferðinni heim,
nema við Karlsminni heyrðum við
urr og ýlfur og hrukkum við og grip-
um hvor í annan en áttuðum okkur
svo á að þetta var bara hundur að
ýlfra.
Við komum heim í Höfðaborg
undir miðnætti, mamma varð glöð að
fá límið en rak okkur beint í rúmið.
Við vorum nokkuð þreyttir, eigin-
lega úrvinda eftir ferðina og reynslu
kvöldsins. Þegar við vöknuðum
næsta morgun urðum við steinhissa
því mamma var búin að hengja upp
jólaskraut um allt, líka inni í her-
berginu þar sem við sváfum án þess
að við vöknuðum. Og húsið fylltist
jólastemningu.
Bókarkafli | Í bókinni Með grjót í vösunum segir Sveinn Torfi Þórólfsson sögu sína frá æskuárum á Skagaströnd til
tíu ára aldurs og síðan uppeldi og lífi í Grindavík. Lífsbaráttan var hörð og oft var mikið lagt á hans ungu herðar.
„Og húsið fylltist jólastemningu“
Krakkahópur Gunnlaugur Björnsson á Harrastöðum með krakkana í Bankastræti vorið 1953 eða 1954 í mjólkurkerrunni sinni. Lengst til vinstri eru Biggi
(Birgir Þórbjarnarson), Sveinn Torfi, Árni og Almar. Í bókinni er meðal annars fjallað um ferð í myrkri eftir lími til að geta hengt upp jólaskreytingarnar.
Ljósmynd/Héraðsskjalasafn Skagastrandar
Ljósmyndari myndar hér eina bygginguna í upplýstum
undraheimi úr snjó og ís, sem reistur er og mótaður
árlega um miðjan vetur en þó ætíð með nýju sniði í
sannkölluðum klakaheimi í Harbin-héraði í Kína.
AFP
Klakahallir við áramót í Kína