Morgunblaðið - 28.02.2022, Síða 12

12 FRÉTTIR
Viðskipti | Atvinnulíf
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 28. FEBRÚAR 2022
Smiðjuvegur 68, Kópavogi | S. 587 1350 | bifreidaverkstaedi.is
Höfum sérhæft okkur í Toyota viðgerðum síðan 1995
Fljót, örugg og persónuleg þjónusta
Allar almennar bílaviðgerðir
28. febrúar 2022
Gengi Kaup Sala Mið
Dollari 125.83
Sterlingspund 168.53
Kanadadalur 98.52
Dönsk króna 18.964
Norsk króna 14.148
Sænsk króna 13.333
Svissn. franki 135.73
Japanskt jen 1.0886
SDR 175.59
Evra 141.13
Meðalgengi/Viðskiptavog þröng 175.0239
« Ágætis uppgangur var hjá fyrir-
tækjasamsteypu Warrens Buffetts á
síðasta ársfjórðungi og skilaði félagið
7,3 milljarða dala hagnaði í október,
nóvember og desember. Var árangur
Berkshire Hathaway á fjórðungnum
45% betri en á sama tímabili árið á
undan og skrifast blómlegur rekstur
samsteypunnar ekki síst á velgengni
vöruflutningalestafélagsins BNSF Ra-
ilway og hagnað af starfsemi raforku-
vera og rafdreifikerfa sem félagið á
og rekur.
Í árlegu bréfi til hluthafa varaði
Buffett, forstjóri félagsins, við því að
lágir stýrivextir hefðu átt stóran þátt
í að ýta upp verði hlutafélaga og ann-
arra eignaflokka. Þá kvartaði fjárfest-
irinn snjalli, sem verður 92 ára í sum-
ar, yfir fáum góðum fjárfestingar-
kostum. Berkshire Hathaway lúrir á
rífleag 146 milljarða dala fjárforða
sem Buffett og kollegi hans Charlie
Munger myndu gjarnan vilja nýta í
yfirtökur og samruna. Hefur Berks-
hire m.a. notað peningana til endur-
kaupa á eigin hlutabréfum. Greinir FT
frá að á síðasta ári hafi Berkshire
keypt eigin hlutabréf fyrir 27,1 millj-
arð dala og fyrir 1,2 milljarða það sem
af er þessu ári.
Hlutabréfaverð Berkshire Hathaway
hefur hækkað um 6,4% á fyrstu
tveimur mánuðum ársins en á sama
tíma hefur S&P 500-hlutabréfa-
vísitalan lækkað um u.þ.b. 8%.
ai@mbl.is
Gengur vel hjá
Berkshire Hathaway
Skortur Warren Buffett kvartar yfir
vöntun á góðum fjárfestingarkostum.
STUTT
BAKSVIÐ
Ásgeir Ingvarsson
ai@mbl.is
Heimsbyggðin bíður og vonar að
átökum linni í Úkraínu en ljóst er að
jafnvel ef tekst að stilla til friðar mun
innrás Rússlandhers hafa efnahags-
legar afleiðingar fyrir allt alþjóðahag-
kerfið. Bæði hafa aðgerðir Rússa
valdið meiriháttar
röskun sem snert-
ir fjölda atvinnu-
greina en eins má
vænta þess að
refsiaðgerðir
Vesturlanda muni
m.a. leiða til verð-
hækkana á olíu-
og gasmörkuðum.
Lovísa Anna
Finnbjörnsdóttir
er sviðsstjóri fjár-
málaráðgjafar Deloitte og segir hún
hægt að reikna með keðjuverkandi
áhrifum sem munu m.a. snerta hluta-
bréfamarkaði, hrávörumarkaði, að-
fangakeðjur, verðbólguhorfur og rík-
isfjármál víða um heim. „Áhrifin
mælast ekki bara í því hvort hluta-
bréfamarkaðir eru rauðir eða grænir,
heldur valda átökin mikilli óvissu sem
litar ákvarðanir um fjárfestingar og
lánveitingar í ýmsum greinum,“ segir
hún.
Olía, gas, sólblóm og neon
Sennilegt verður að teljast að
þvingunaraðgerðir Vesturlanda muni
beinast að rússneska gas- og olíuiðn-
aðinum en Rússland framleiðir um
þriðjung alls þess jarðgass sem Evr-
ópa nýtir og þá er Rússland annar
stærsti olíuframleiðandi heims.
Bendir Lovísa á að ef refsiaðgerðir
leiða til minni framleiðslu eða tak-
markana á sölu á rússneskri olíu og
gasi megi reikna með að það leiði til
hækkaðs heimsmarkaðsverðs.
„Viðbúið er að verðhækkun á olíu leiti
út í vöruverð enda hækkar kostnaður
framleiðenda og flutningskostnaður í
takt við olíuverðið. Myndu þessi áhrif
bætast ofan á þá verðbólgu sem þjóð-
ir heims hafa verið að glíma við á leið
sinni út úr kórónuveirufaraldrinum
og er olíuverð nú þegar með hæsta
móti.“
Þá má vænta beinna áhrifa á mat-
vælaverð en Rússland og Úkraína
eiga stór landbúnaðarsvæði og út-
flutningur beggja ríkja myndar sam-
anlagt 20% af kornvöruframboði á
heimsvísu en 80% af sólblómaolíu-
framleiðslu. „Það má reikna með að
það hafi töluverð áhrif á verð ef 20%
og hvað þá 80% af tiltekinni matvöru
hverfa af markaði, jafnvel þótt kaup-
endur geti í mörgum tilvikum fundið
staðkvæmdarvöru fyrir t.d. sólblóma-
olíu,“ útskýrir Lovísa.
Áhrifa gæti einnig gætt í tækni-
geiranum og segir Lovísa að þó að
hvorki Úkraína né Rússland framleiði
mikið af hátæknibúnaði þá framleiði
bæði löndin ýmsar hrávörur sem eru
ómissandi, s.s. við framleiðslu á ör-
gjörvum. Úkraína er t.d. eitt stærsta
framleiðsluland neongass sem notað
er í leysigeislum sem nýttir eru við
örgjörvasmíði og Rússland framleiðir
um 35% af öllu palladíni en málmteg-
undin er í lykilhlutverki í framleiðslu
örgjörva. Gæti röskun á framboði
aukið á raunir örgjörvaframleiðenda
sem hafa átt mjög erfitt með að anna
eftirspurn undanfarin ár, m.a. með
þeim afleiðingum að röskun varð á
framleiðslu bifreiða og raftækja.
Styrking ferðaþjónustunnar
gæti haldið aftur af verðbólgu
Á eftir að koma í ljós að hve miklu
marki efnahagslegar afleiðingar
átakanna í Austur-Evrópu munu
snerta Ísland. Minnir Lovísa á að í
meira en hálfan áratug hafi Rúss-
landsmarkaður verið lokaður útflytj-
endum íslenskra sjávarafurða og ekki
mikil önnur viðskipti á milli þjóðanna.
Hækkað olíuverð og verðbólga hjá
helstu viðskiptaþjóðum muni þó vita-
skuld hafa áhrif á verðlag á Íslandi og
er t.d. sú verðbólga sem mælist í nýj-
ustu verðlagskönnunum innflutt að
stórum hluta. Haldist verðbólgustigið
hátt til lengri tíma koma fram alls
kyns vandamál í hagkerfinu en
vandasamt er fyrir seðlabanka og
stjórnvöld að milda höggið. „Það
kann að vera okkur til happs að vera
með sjálfstæðan gjaldmiðil og gæti
styrking krónunnar verið fljótlegasta
leiðin til að vega upp á móti verðbólgu
en til þess þurfum við helst að flytja
út meira en við flytjum inn. Þar kem-
ur til kasta ferðaþjónustunnar sem
vonir standa til að muni styrkjast
mikið á komandi misserum.“
Tekur Lovísa undir sjónarmið sem
komið hafa fram um að friðsemdin á
Íslandi og fjarlægð landsins frá víg-
stöðvunum í Evrópu muni gera landið
að enn fýsilegri áfangastað í hugum
ferðamanna. „En hins vegar gæti það
dempað viðsnúning ferðaþjónustunn-
ar ef hátt eldsneytisverð ýtir upp
flugmiðaverði og ef vaxandi efna-
hagsleg óvissa í Evrópu gerir neyt-
endur órólega svo að þeir halda fastar
um pyngjuna og ákveða að slá ferða-
lögum á frest.“
Óvissa og olíuverð á uppleið
AFP
Harmleikur Úkraínskur skriðdreki heldur til móts við innrásarher Rússa nálægt borginni Lugansk. Efnahagslegra
áhrifa átakanna mun gæta um allan heim og bætast þau við það tjón sem varð vegna kórónuveirufaraldursins.
Eitt leiðir af öðru
» Rússland og Úkraína flytja út
mikið magn af kornvörum og
sólblómaolíu. Röskun á útflutn-
ingi mun leita út í matvælaverð.
» Dýrari olía hækkar rekstrar-
kostnað fyrirtækja og leiðir til
aukinnar verðbólgu.
» Örgjörvaframleiðendur eiga
þegar erfitt með að anna eftir-
spurn og þurfa hráefni frá Úkra-
ínu og Rússlandi.
» Ef eldsneytisverð hækkar
flugmiðaverð gæti það hægt á
viðsnúningi ferðaþjónustunnar
á Íslandi.
» Blómleg ferðaþjónusta á Ís-
landi gæti styrkt gengi krón-
unnar og dempað verðbólgu-
áhrif erlendis frá.
- Átökin í Úkraínu og refsiaðgerðir gegn Rússum munu hafa keðjuverkandi áhrif
- Örgjörvaframleiðsla reiðir sig á neongas frá Úkraínu og palladín frá Rússlandi
Lovísa Anna
Finnbjörnsdóttir
Fulltrúar Norska olíusjóðsins,
stærsta fjárfestingarsjóðs heims,
upplýstu á sunnudag að sjóðurinn
hygðist greiða atkvæði gegn tillögu
stjórnar Apple um að greiða Tim
Cook 99 milljónir dala í formi launa,
bónusa og annarra fríðinda.
Cook, sem er 61 árs gamall, hefur
stýrt bandaríska tæknirisanum frá
2011 og hefur hlutabréfaverð fyrir-
tækisins margfaldast á þeim tíma. Í
janúar síðastliðnum varð Apple
fyrsta skráða hlutafélagið til að vera
metið á 3.000 milljarða dala.
Að sögn FT hlaut Cook á síðasta
ári kaupauka í formi hlutabréfa sem
þá voru metin á um 82 milljónir dala
og var það til
viðbótar við 3
milljóna dala
laun og 12 millj-
óna dala árang-
urstengdar
greiðslur. Apple
greiddi einnig
rösklega 630.000
dali til að standa
straum af líf- og
öryggisvörslu forstjórans og þá
hafði hann einkaþotu til afnota og
voru þau fríðindi metin á rúma
712.000 dali. Greiddi Apple því sam-
tals um 98,7 milljónir dala fyrir
vinnuframlag Cooks.
Áður hafði hluthafaráðgjafar-
félagið Institutional Shareholder
Services, ISS, lagst gegn launa-
pakka Cooks sem ISS segir að sé
langt umfram það sem tíðkist hjá
sambærilegum fyrirtækjum.
Hluthafafundur Apple fer fram
4. mars næstkomandi og er stjórn
félagsins heimilt að hundsa það ef
meirihluti hluthafa kýs gegn launa-
pakka Cooks.
Norski olíusjóðurinn á um 1%
hlut í Apple og vill m.a. að greiðslur
til forstjórans séu í auknum mæli í
formi hlutabréfa sem eru bundin í
fimm til tíu ár.
ai@mbl.is
Norski olíusjóðurinn mót-
fallinn launapakka Apple
- ISS segir kjör Cooks betri en hjá sambærilegum félögum
Tim Cook