Morgunblaðið - 02.03.2022, Side 11

11
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 2. MARS 2022
Álfheimum 74, 104 Rvk, sími 568 5170
Verið velkomin
Peysur • Bolir • Tunikur
Leggings
NÝ
SENDING
Framrás rússneska hersins til
Kænugarðs hefur verið tafin tíma-
bundið, þar sem eldsneytis- og
matarskortur ásamt stífri mót-
spyrnu Úkraínumanna hefur gert
honum erfitt fyrir að sögn banda-
ríska varnarmálaráðuneytisins.
Háttsettur embættismaður í ráðu-
neytinu sagði við fjölmiðla í gær að
svo virtist sem bílalest Rússa til
Kænugarðs, sem sést hefur vel á
gervihnattamyndum, færist nú varla
úr stað. Bílalestin er um 65 kíló-
metra löng, en talið er að tilgangur
hennar sé að færa vopn og vistir til
framlínunnar, sem og að gera Rúss-
um kleift að umkringja Kænugarð.
Embættismaðurinn sagði jafn-
framt að Bandaríkjaher teldi að
Rússar væru einnig að endur-
skipuleggja sig og reyna að aðlagast
þeim erfiðleikum sem þeir hefðu
mætt í innrásinni.
Sagði hann að Úkraínumenn
hefðu varið land sitt af meiri festu en
Rússar hefðu gert ráð fyrir, og um
leið náð að neita innrásarhernum um
algjör yfirráð í lofti. Þá hafi Rússar
ekki enn náð að hertaka Karkív, sem
talið var að myndi falla á fyrsta degi.
Svo virtist sem margar af innrásar-
fylkingum Rússa væru nú „bók-
staflega bensínlausar“, og að mat-
væli hermanna væru að klárast.
Sagði embættismaðurinn að ýmis-
legt benti til að andrúmsloftið meðal
hermanna væri ekki gott, meðal ann-
ars þar sem hermennirnir hefðu ekki
verið fullþjálfaðir eða undirbúnir
fyrir innrásina, og að ekki hefði öll-
um hermönnum verið sagt að þeim
væri ætlað að taka þátt í bardögum.
Óstaðfestar fregnir í gær hermdu
að Rússar hefðu þurft að hætta við
að höggva strandhögg í borginni
Odessa við Svartahaf, þar sem land-
gönguliðarnir hefðu neitað að taka
þátt í árás á borgina.
AFP
Bílaröð Á gervihnattamyndum má
sjá langa bílalest Rússa, sem talið er
að sé á leiðinni til Kænugarðs.
Bílalestin færist
varla úr stað
- Eldsneyti og matvæli senn á þrotum
Stefán Gunnar Sveinsson
sgs@mbl.is
Volodimír Selenskí, forseti Úkraínu,
sakaði í gær Rússa um að hafa fram-
ið hryðjuverk og stríðsglæpi með
árásum sínum á óbreytta borgara í
borginni Karkív. Rússar skutu í
gærmorgun stýriflaugum að ráðhúsi
borgarinnar, sem telst vera borgara-
legt skotmark. Að minnsta kosti tíu
manns féllu og tuttugu til viðbótar
særðust í árásinni.
„Árásin á Karkív er stríðsglæpur.
Þetta eru ríkisstyrkt hryðjuverk af
hálfu Rússlands,“ sagði Selenskí í
myndbandsupptöku sem birt var í
gær. Allir gluggar í ráðhúsinu og
nærliggjandi byggingum brotnuðu
við sprenginguna, en húsið stendur
við svonefnt Frelsistorg í Karkív.
Rússar sóttu í gær enn að Kænu-
garði og Karkív, tveimur stærstu
borgum Úkraínu. Um eftirmiðdag-
inn í gær bárust fregnir af því að
Rússar hefðu beint stórskotahríð
sinni að öðrum borgaralegum skot-
mörkum í Karkív, en Rússar skutu
meðal annars á sjúkrahús og á íbúa-
blokk, þar sem átta manns féllu. Þá
sprengdu Rússar upp stærsta sjón-
varpsturn Kænugarðs, og féllu fimm
manns í þeirri árás.
Sveitir Rússa í Súmí-héraði stefna
nú einnig að Kænugarði, og í suðri
hafa hersveitir Rússa og rússnesku-
mælandi aðskilnaðarsinna mæst.
Hafa þær hafið umsátur um hafn-
arborgina Maríupol. „Karkív og
Kænugarður eru mikilvægustu tak-
mörk Rússanna. Hryðjuverkin eiga
að brjóta okkur og brjóta niður and-
spyrnu okkar,“ sagði Selenskí og
lagði áherslu á að varnir höfuðborg-
arinnar væru nú helsta markmið
Úkraínumanna.
Örlög Evrópu í húfi
Leiðtogar Evrópusambandsins
fordæmdu á fundi Evrópuþingsins í
gær Rússa fyrir að ráðast að al-
mennum borgurum í Úkraínu, og
sakaði Charles Michel, forseti leið-
togaráðsins, þá um að beita „geópóli-
tískum hryðjuverkum“ í innrás sinni.
„Það er ekki bara Úkraína sem ligg-
ur undir árás,“ sagði Michel og bætti
við að einnig væri sótt að alþjóðalög-
um, lýðræði og mannlegri reisn.
Ursula von der Leyen, forseti
framkvæmdastjórnar Evrópusam-
bandsins, sagði að Úkraínustríðið
væri „stund sannleikans“ fyrir Evr-
ópu. „Örlög Úkraínu eru að veði, en
okkar eigin örlög eru það líka.“
Sagði von der Leyen að Evrópu-
sambandið myndi veita 500 milljón-
um evra í mannúðaraðstoð vegna
stríðsins, meðal annars til að létta á
þeim vandamálum sem fylgi flæði
flóttamanna frá Úkraínu til aðildar-
ríkjanna.
Sambandið mun á næstunni stofna
sjóð upp á 450 milljónir evra, eða
sem nemur tæpum 64 milljörðum ís-
lenskra króna, til að fjármagna her-
gagnaflutninga frá aðildarríkjum
sínum til Úkraínu. Þá er von á lista
með þeim rússnesku bönkum sem
ESB vill að verði útilokaðir frá
SWIFT-bankakerfinu.
Engin flýtimeðferð í boði
Selenskí ávarpaði í gær Evrópu-
þingið, en hann undirritaði í fyrra-
dag formlega umsóknarbeiðni Úkra-
ínu í sambandið.
„Við erum að berjast fyrir lífi okk-
ar, og þetta er hin æðsta hvatning.
En við erum einnig að biðja um að
vera jafngildir aðilar að Evrópu,“
sagði Selenskí, en Úkraínumenn
hafa óskað eftir því að fá tafarlausa
inngöngu í sambandið.
Forsvarsmenn Evrópusambands-
ins hafa hins vegar sagt að engin slík
flýtimeðferð sé möguleg, þrátt fyrir
að ríki í austurhluta sambandsins
hafi stutt við þá ósk, og aðildarferlið
geti tekið mörg ár.
Nú þegar eru fimm ríki í aðild-
arferli, Tyrkland, Serbía, Norður-
Makedónía, Svartfjallaland og Alb-
anía, og eru umsóknir þeirra búnar
að velkjast um í ferlinu í áraraðir.
Ekki flugbann á Úkraínu
Jens Stoltenberg, framkvæmda-
stjóri Atlantshafsbandalagsins,
sagði í gær að Pútín hefði slitið sund-
ur friðinn í Evrópu með innrás sinni í
Evrópu og að bandalagið myndi
verja sérhvern „þumlung“ af land-
svæði bandalagsríkjanna, ef ráðist
yrði á þau.
Stoltenberg, sem var í heimsókn í
Póllandi, útilokaði hins vegar að
varnarbandalagið myndi beita sér
með beinum hætti í átökunum.
Bandalagsríkin væru hins vegar að
styðja við Úkraínu með því að senda
hergögn, fjármuni og mannúðarað-
stoð. Lengra yrði þó ekki gengið.
„NATO mun ekki taka þátt í átök-
unum. Þannig að NATO mun ekki
senda hermenn til Úkraínu eða
senda flugvélar inn í úkraínska loft-
helgi.“ Þeim orðum var einkum ætl-
að að útiloka þann möguleika, sem
Úkraínumenn hafa kallað eftir, að
bandalagið myndi lýsa því yfir að
engin herflugvél mætti fljúga í loft-
helgi landsins, en slík flugbanns-
svæði voru meðal annars sett á fót í
Líbíu og í Bosníustríðinu.
Boris Johnson, forsætisráðherra
Bretlands, var með Stoltenberg í för
og sagði að slíkt flugbann myndi
kalla á að herþotur Atlantshafs-
bandalagsins væru að skjóta niður
herþotur Rússa, og að slíkt væri
risastórt skref sem ekki væri á dag-
skrá neins bandalagsríkis.
Verði vísað úr öryggisráðinu?
Johnson sagði einnig að stórskota-
hríð Rússa á Karkív væri „algjörlega
ógeðfelld“ og að hún minnti á verstu
dagana í umsátrinu í Sarajevó 1994,
þar sem Bosníu-Serbar skutu með
fallbyssum á óbreytta borgara með
miklu mannfalli.
Talsmaður bresku ríkisstjórnar-
innar gaf til kynna í gær að Bretar
væru opnir fyrir þeim möguleika að
svipta Rússa sæti sínu og neitunar-
valdi í öryggisráði Sameinuðu þjóð-
anna, en tók fram að ekki væri búið
að ákveða endanlega afstöðu Breta í
þeim efnum.
Antony Blinken, utanríkisráð-
herra Bandaríkjanna, lagði hins veg-
ar til að Rússum yrði vikið úr mann-
réttindaráði Sameinuðu þjóðanna,
en hann ávarpaði fund þess í Genf í
gær með fjarfundabúnaði. „Það má
spyrja með góðum rökum hvort að-
ildarríki SÞ, sem reynir að hertaka
annað aðildarríki, og fremur hrylli-
leg mannréttindabrot og veldur
ómældum þjáningum, ætti að fá að
sitja áfram í þessu ráði,“ sagði Blin-
ken.
Sergei Lavrov, utanríkisráðherra
Rússlands, hafði ávarpað fund ráðs-
ins fyrr um daginn. Flestir fulltrúar
annarra ríkja gengu hins vegar út er
hann tók til máls. Söfnuðust sendi-
herrarnir saman við stóran fána
Úkraínu til að sýna samhug sinn.
„Hryðjuverk og stríðsglæpir“
- Rússar ráðast að borgaralegum skotmörkum í Karkív og Kænugarði - Atlantshafsbandalagið mun
ekki setja upp flugbannssvæði í Úkraínu - Sendiherrar sniðgengu ræðu Lavrovs í mannréttindaráðinu
AFP
Karkív Rússar skutu stýriflaugum á ráðhúsið í Karkív í gærmorgun. Féllu a.m.k. tíu í árásinni, og hafa Rússar verið
sakaðir um að fremja stríðsglæpi með því að beina stórskotahríð sinni að borgaralegum skotmörkum í Úkraínu.
Stríð í Evrópu