Morgunblaðið - 13.04.2022, Síða 11

FRÉTTIR 11Erlent
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 13. APRÍL 2022
Skeifan 3 • 108 Reykjavík • Sími 581 2333 • rafver.is • rafver@rafver.is
hreingerningar
DAGAR
VOR
afsláttur
50%
allt að
Boris Johnson, forsætisráðherra
Bretlands, baðst í gær afsökunar á
því að hafa brotið sóttvarnalög, eftir
að í ljós kom að hann og Rishi Sunak
fjármálaráðherra væru á meðal rúm-
lega 50 manns sem hafa verið sekt-
aðir fyrir veisluhöld í Downingstræti
10 á tímum heimsfaraldurs.
Sagði Johnson í sjónvarpsávarpi
frá Chequers, sveitasetri forsætis-
ráðherra, að hann hefði þegar greitt
sektina, en hún var lögð á vegna þátt-
töku hans í óvæntum afmælisfagnaði
19. júní 2020, sem Johnson vissi ekki
af fyrirfram að stæði til að halda.
Sagði Johnson að hann hefði ekki
talið sig hafa brotið lög og reglur við
það tilefni, sem hefði staðið yfir í um
tíu mínútur, en að hann virti ákvörð-
un lögreglunnar, sem hefði komist að
annarri niðurstöðu, í hvívetna. Car-
rie Johnson, eiginkona forsætisráð-
herrans, fékk einnig sekt fyrir þátt-
töku sína í afmælisboðinu.
Keir Starmer, leiðtogi Verka-
mannaflokksins, krafðist þegar í stað
afsagnar þeirra Johnsons og Sunaks,
og sagði hann Íhaldsflokkinn óhæfan
til að stýra Bretlandi. „Boris John-
son og Rishi Sunak hafa brotið lög og
ítrekað logið að bresku þjóðinni,“
sagði Starmer.
Engin teikn voru hins vegar um að
þingmenn Íhaldsflokksins myndu
þrýsta á um vantraust á hendur
Johnson, sér í lagi í ljósi innrás-
arinnar í Úkraínu, þar sem Johnson
þykir hafa tekið óskorað forystu-
hlutverk meðal þjóðarleiðtoga í Evr-
ópu um stuðning við Úkraínu.
Doug Ross, leiðtogi skoskra
íhaldsmanna, sem áður kallaði eftir
afsögn Johnsons vegna veisluhald-
anna, sagði í gær að hann teldi ekki
rétt að skipta um forsætisráðherra á
sama tíma og Bretar þyrftu að
standa saman gegn árás Rússa á
Úkraínu.
AFP/Forsetaembætti Úkraínu
Í Kænugarði Úkraínustríðið hefur
létt á þrýstingi á Johnson (t.v.)
heima fyrir vegna veisluhaldanna.
Biðst afsökunar á
sóttvarnabrotum
- Johnson og Sunak fengu sekt
Stefán Gunnar Sveinsson
sgs@mbl.is
Stjórnvöld í Bretlandi og Bandaríkj-
unum lýstu því yfir í gær að þau
væru að kanna hvort fótur væri fyrir
ásökunum þess efnis að Rússar
hefðu beitt efnavopnum í umsátrinu
um Maríupol í fyrrakvöld. Ásökunin
barst frá verjendum borgarinnar,
sem sögðu að dróni á vegum Rússa
hefði varpað eiturefnum á sig og að í
kjölfarið hefðu að minnsta kosti þrír
hermenn sýnt einkenni á borð við
öndunarfæratruflanir, sem og tauga-
truflanir á borð við svima og ógleði.
James Heappey, hermálaráðherra
Breta, sagði að ef það reyndist rétt
að Rússar hefðu beitt efnavopnum
yrði því svarað og „allir valkostir“
kæmu þar til greina. „Sumt er bara
ekki í lagi, og notkun efnavopna mun
vera svarað,“ sagði Heappey. Bætti
hann jafnframt við að slíkt svar gæti
orðið án atbeina Atlantshafsbanda-
lagsins. Bandarísk stjórnvöld tóku
þó fram að þau hefðu ekki næg gögn
til að staðfesta að slíkum vopnum
hefði verið beitt.
Ásökunin um beitingu efnavopna
vakti ekki síst athygli í ljósi þess að
Eduard Basurin, varnarmálatals-
maður aðskilnaðarsinna í Donetsk-
héraði, hafði áður hvatt til þess að
„efnavopnahersveitir“ yrðu notaðar
til þess að svæla verjendur Maríupol
úr varnarstöðum sínum.
Sakar Rússa um nauðganir
Frakkar sendu í gær teymi til
Úkraínu, sem á að aðstoða við að
rannsaka stríðsglæpi Rússa í Bútsja
og víðar. Volodimír Selenskí, forseti
Úkraínu, ávarpaði í gær þjóðþing
Litháens og sagði þar að rannsak-
endur hefðu fengið tilkynningar um
mörg hundruð nauðganir og að sum
fórnarlömbin hefðu verið kornung að
aldri.
Selenskí sagði einnig að nýjar
fjöldagrafir fyndust nú á hverjum
einasta degi á þeim svæðum sem
Rússar hafa flúið frá, og að verið
væri að safna saman vitnisburðum
um stríðsglæpi þeirra.
Vladimír Pútín Rússlandsforseti
sagði hins vegar að friðarviðræður
við Úkraínu væru nú komnar í öng-
stræti. Sakaði Pútín Úkraínumenn
um að setja alltaf fram nýjar kröfur í
viðræðunum, sem gerði það að verk-
um að erfitt væri að nálgast sam-
komulag.
Samningamenn Úkraínu svöruðu
þeim ásökunum og sagði Míkhaíló
Podolíak, ráðgjafi Selenskís, að það
væri mjög erfitt að semja við Rússa,
þar sem þeir reyndu iðulega að beita
Úkraínumenn þrýstingi með opin-
berum yfirlýsingum.
Aðgerðin sögð enn á áætlun
Pútín hét því einnig að „sérstaka
hernaðaraðgerðin“ myndi halda
áfram þar til öllum markmiðum
hennar hefði verið náð. Sagði Pútín
að markmiðin væru bæði „skýr og
göfug“.
„Verkefni okkar er að ná fram öll-
um settum markmiðum með eins
litlu mannfalli og hægt er. Og við
munum fylgja áætluninni sem her-
ráðið setti fram taktfast og rólega,“
sagði Pútín á blaðamannafundi sem
haldinn var eftir að hann hitti Alex-
ander Lúkasjenkó, forseta Hvíta-
Rússlands.
Pútín hafnaði því að her Rússa
væri á afturfótunum í Úkraínu og
sagði að aðgerðir hans í norðri hefðu
einungis verið til að undirbúa jarð-
veginn fyrir sókn í Donbass-héruð-
unum.
Pútín vék einnig að viðskipta-
þvingunum vesturveldanna gegn
Rússlandi og sagði að „leiftursókn“
þeirra gegn efnahag landsins hefði
mistekist.
Viðurkenndi hann þó að til lengri
tíma ykist hættan á því að refsiað-
gerðirnar myndu valda skaða, og
vonaðist hann því til að „almenn
skynsemi“ myndi ráða ríkjum á
Vesturlöndum.
Áfram þrýst á Þjóðverja
Olaf Scholz Þýskalandskanslari
mátti þola frekari gagnrýni í gær
fyrir tregðu við að senda þungavopn
til Úkraínu. Þá vakti ferðalag
þriggja þingmanna stjórnarflokk-
anna til vesturhluta Úkraínu athygli
og spurðu talsmenn stjórnarand-
stöðunnar hvers vegna Scholz sjálf-
ur væri ekki með í för.
Frjálslyndi demókratinn Marie-
Agnes Strack-Zimmermann, græn-
inginn Anton Hofreiter og sósíal-
demókratinn Michael Roth ferðuð-
ust til Lvív í gær til að funda með
úkraínskum þingmönnum um stöð-
una. Heimsókn þeirra kemur í kjöl-
far þess að Ursula von der Leyen,
forseti framkvæmdastjórnar ESB,
og Boris Johnson, forsætisráðherra
Bretlands, ferðuðust til Kænugarðs
um helgina og funduðu með Sel-
enskí.
Heimsóknir þeirra von der Leyen
og Johnsons hafa dregið athygli að
Scholz, en hann hefur verið sakaður
um að hafa haldið sér of mikið til hlés
í stærstu krísu sem steðjað hefur að
evrópskum varnarmálum frá lokum
síðari heimsstyrjaldar. „Meðan
Johnson gekk við hlið Volodimírs
Selenskís í Kænugarði, var Scholz að
vinka á kosningafundi í Lübeck,“
sagði þýska dagblaðið Bild.
Steinmeier vísað frá
Ekki eru þó allir þýskir ráðamenn
aufúsugestir í Kænugarði. Frank-
Walter Steinmeier, forseti Þýska-
lands, hugðist heimsækja borgina í
dag ásamt forsetum Póllands og
Eystrasaltsríkjanna. Hann viður-
kenndi á blaðamannafundi í Póllandi
í gær að stjórnvöld í Kænugarði
hefðu sagt honum að hann væri ekki
velkominn þangað.
Steinmeier var utanríkisráðherra
í ríkisstjórn Angelu Merkel þegar
Rússar hertóku Krímskagann og
ýttu undir uppreisn aðskilnaðar-
sinna í Donbass-héruðunum. Hann
aðhylltist hins vegar þá stefnu að
reyna að valda „breytingum með við-
skiptum“ við Rússland, og var hann
til að mynda einn helsti hvatamað-
urinn að því að Nord Stream 2-jarð-
gasleiðslan á milli Rússlands og
Þýskalands var lögð.
Steinmeier viðurkenndi í blaðavið-
tali um þarsíðustu helgi að hann
hefði haft rangt fyrir sér og að sig
hefði ekki órað fyrir því að Pútín
myndi leggja orðspor og efnahag
þjóðar sinnar í rúst í skiptum fyrir
„heimsvaldabrjálæði sitt“.
Kanna ásakanir um efnavopn
- Bretar vara við að beiting efnavopna myndi kalla á svar - Pútín segir friðarviðræðurnar komnar í
öngstræti - Efnahagsleg „leiftursókn“ vesturveldanna hafi mistekist - Þjóðverjar heimsækja Lvív
AFP/Alexander Nemenov
Maríupol Rússneskir hermenn standa vörð í rústum leikhússins í Maríupol, sem Rússar sprengdu 16. mars sl.