Morgunblaðið - 24.05.2022, Síða 14

14
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 24. MAÍ 2022
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Kosninganið-
urstöður í
höfuðborg-
inni voru nokkuð
afdráttarlausar;
þar töpuðu flestir
nema Framsókn-
arflokkurinn undir forystu hins
nýja og óreynda oddvita Einars
Þorsteinssonar. Við blasir að
þar voru kjósendur að svara
einhverju kalli, hvort sem það
var vegna dálætis á Einari og
stefnu flokksins, dvínandi
ánægju með aðra flokka, óbeit-
ar á fráfarandi meirihluta eða
vanþóknunar á þeirri stjórn-
málamenningu sem þrifist hef-
ur í ráðhúsinu mörg undanfarin
ár og virðist síst í rénun.
Helsta áherslumál Einars
Þorsteinssonar í kosningabar-
áttunni, sem er kjarninn í öllum
ofangreindum ástæðum, var að
breytinga væri þörf í borginni,
ekki síst í forystu hennar, eins
og hann hnykkti á í Dagmálum
Morgunblaðsins og beindi þar
fingri að Degi borgarstjóra.
Af úrslitunum var augljóst að
fyrir því var mikill hljóm-
grunnur meðal kjósenda, því
fráfarandi meirihluti Samfylk-
ingar, Pírata, Viðreisnar og
Vinstri grænna kolféll, með að-
eins 41% atkvæða. Samfylk-
ingin, flokkur borgarstjóra og
andlits meirihlutans, tapaði
fimmtungi fylgis síns og tveim-
ur borgarfulltrúum. Meirihluta
Dags B. Eggertssonar var þó
ekki aðeins afdráttarlaust hafn-
að af kjósendum, heldur höfn-
uðu Vinstri græn honum líka að
kosningum loknum og vildu
ekki taka þátt í eftirkosninga-
bandalagi gamla meirihlutans.
Dylst einhverjum (nema
kannski Ríkisútvarpinu) að það
var meginniðurstaða borgar-
stjórnarkosninganna? Að meiri-
hlutinn féll? Og það öðru sinni?
Að Samfylkingin fékk aftur
skell?
Það var vafalaust huggun
harmi gegn hjá Samfylking-
unni, að höfuðandstæðingarnir í
Sjálfstæðisflokknum töpuðu
líka fylgi, einhverju minna en
töpuðu samt tveimur borgar-
fulltrúum. Fyrir vikið getur
enginn einn flokkur gert tilkall
til þess að vera kjölfestuflokkur
í nýrri borgarstjórn. Engir
tveir flokkar geta myndað
meirihluta saman án fulltingis
eins eða fleiri af smærri flokk-
unum, en alls eiga átta flokkar
fulltrúa í borgarstjórn.
Það væri flókin staða út af
fyrir sig, en hún er enn þrengri
fyrir það að Píratar útiloka
samstarf við Sjálfstæðisflokk-
inn og Sósíalistar útiloka sam-
starf við auðvaldsflokkana
Sjálfstæðisflokk og Viðreisn en
hafa hins vegar komist að því
eftir langa og þrotlausa nætur-
fundi að Framsókn sé á ein-
hvern hátt alls ótengd auðvalds-
skipulaginu. Gamli meirihlutinn
að Vinstri grænum undan-
skildum ákvað aft-
ur að mynda fyrr-
greint eftir-
kosningabandalag
og fylgjast að í
meirihlutamyndun
til þess að gamli
meirihlutinn héldi, hvað sem
kjósendum fyndist. Og fyrst
varadekkið hefði ekki dugað þá
þyrfti bara að finna varadekk á
varadekkið!
Sú herkænska í ósigrinum um
fyrri helgi, í bland við stjórnmál
útilokunar og afkróunar, hefur
gert það að verkum að hugsan-
lega er í bili aðeins einn mögu-
leiki eftir til þess að mynda
starfhæfan meirihluta en það er
að Framsókn gerist varadekk.
Þórdís Lóa Þórhallsdóttir,
hinsti borgarfulltrúi Viðreisnar,
skoraði um helgina á Einar Þor-
steinsson að koma til meiri-
hlutaviðræðna við sig, þá nýbú-
in að snúa við blaðinu frá liðinni
viku um að Viðreisn gæti allt
eins myndað meirihluta til
hægri. Ætli honum þyki auðvelt
að ganga til meirihlutaviðræðna
við svo trúverðugan stjórnmála-
mann, til þess að lappa upp á
gamla meirihlutann sem hann
felldi? Og ef Einari líst svo á, þá
hlýtur að vakna spurningin
hvort það sé hyggilegt að sitja
13 til borðs. Ekki af hjátrú held-
ur af því að 13. maðurinn í
meirihlutanum er óþarfur og
raunar til óþurftar, tekur frá
sæti í ráðum og nefndum sem
annars væru til skiptanna fyrir
hina flokka slíks meirihluta.
En auðvitað byggði slíkur
endurnýjaður meirihluti Dags
og félaga á hugsanavillu. Fram-
sókn ber engin skylda til þess
að mynda nýjan meirihluta úr
hinum fallna meirihluta vegna
þess eins að fráfarandi meiri-
hluti hefur útilokað allt annað.
Einar getur allt eins setið
heima, sleppt því að taka sím-
ann og eftirlátið borgarstjór-
anum að leysa þau vandræði
sem hann bjó til af slíkri kost-
gæfni.
Á sínum tíma lagði Dagur B.
Eggertsson íslenskunni til ný-
yrðið „klækjastjórnmál“ um
það þegar málefnin og lýðræðið
yrðu að víkja og tilgangurinn
helgaði öll meðöl. Borgarbúar
hafa sagt sína skoðun á þeim
stjórnmálum og verkum fráfar-
andi meirihluta. Einar Þor-
steinsson hafnaði slíkum vinnu-
brögðum í kosningabaráttunni
og boðaði nýja stjórnarhætti.
Nú segist hann þurfa að ræða
stöðuna við „baklandið“. Í ljósi
kosningaúrslita undanfarin ár
er það bakland hins vegar ekki
að finna á flokkskontór Fram-
sóknar, heldur meðal nýrra
kjósenda flokksins í Reykjavík,
sem höfnuðu gallinu í borg-
arstjórn og gamla meirihlut-
anum, kusu breytingar og þenn-
an nýja frambjóðanda. Þeir
höfnuðu klækjastjórnmálum og
það hlýtur Einar einnig að gera.
Fallni meirihlutinn
hyggst nota útilok-
unarstjórnmál til að
hunsa vilja kjósenda}
Klækjastjórnmál
N
ú þegar 10 dagar eru liðnir frá
sveitarstjórnarkosningum og
rykið hefur aðeins fengið að
setjast, er rétt að gera tilraun til
að setja úrslitin í samhengi.
Stjórnmálagreinendur kepptust við að lýsa
þeirri skoðun sinni að Miðflokknum hefði verið
veitt rothögg, að flokkurinn hefði því sem næst
þurrkast út í kosningunum.
Hefðu þeir hins vegar gefið sér örstutta
stund til að draga andann og greina þá raun-
verulegu mynd sem við blasir, hefðu þeir
mögulega látið frá sér athugasemdir sem eltust
betur.
Niðurstaðan á höfuðborgarsvæðinu hvað
varðar gengi Miðflokksins var vissulega von-
brigði en þegar framboð eins og það sem
Framsóknarflokkurinn bauð upp á tekur jafn
mikið til sín og raunin varð, þá gefur auðvitað eitthvað eft-
ir. Fyrir því fann Miðflokkurinn, rétt eins og Sjálfstæð-
isflokkurinn.
Miðflokkurinn finnur sig raunar í svipaðri stöðu og
Framsóknarflokkurinn var í á höfuðborgarsvæðinu í síð-
ustu kosningum, fyrir fjórum árum. Í Reykjavík, svo
dæmi sé tekið, var fylgi M nú 2,4%, samanborið við 3,2%
fylgi B fyrir fjórum árum síðan. Í Mosfellsbæ fékk M nú
4,9%, samanborið við 2,9% fylgi B fyrir fjórum árum.
Með orð stjórnmálaskýrenda RÚV í huga, tók ég mig til
og skoðaði niðurstöðu kosninganna í þeim 19 sveitar-
félögum sem hafa fleiri en 3.000 íbúa. Þá kom í ljós að á
landsbyggðinni teiknast upp allt önnur mynd en á höfuð-
borgarsvæðinu.
Í þeim sveitarfélögum þar sem M bauð fram
að þessu sinni voru samtals 8 bæjarfulltrúar á
liðnu kjörtímabili en niðurstaðan núna varð 6
bæjarfulltrúar. Framboð Miðflokksins náðu
alls staðar inn manni þar sem boðið var fram á
landsbyggðinni. Það, að fara úr 8 bæj-
arfulltrúum í 6, getur varla verið merki um rot-
högg eða að flokkurinn sé að þurrkast út.
Að þessu sögðu er áhugavert að skoða fjölda
kjörinna fulltrúa á landsbyggðinni hjá þeim
flokkum sem eiga sæti á Alþingi. Þar bera
Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur höf-
uð og herðar yfir aðra, með sinn samanlagða
200 ára líftíma, en þegar aðrir flokkar eru
skoðaðir, þá stenst Miðflokkurinn vel þann
samanburð. Þá er ekki tekið tillit til sameig-
inlegra framboða, sem flestir, ef ekki allir
flokkar taka að einhverju marki þátt í.
Samfylking fær kjörna 12 fulltrúa á landsbyggð í sveit-
arfélögum með yfir 3.000 íbúa, VG, flokkur forsætisráð-
herra, fær 8, Miðflokkurinn fær 6, Flokkur fólksins 1 en
Viðreisn og Píratar engan. Ef þetta er merki um að Mið-
flokkurinn sé að þurrkast út að mati spekúlantanna þá
þarf að styrkja tölulega færni í hið minnsta einni deild fé-
lagsvísindasviðs Háskóla Íslands.
Það sem kemur auðvitað mörgum á óvart er að nú stefn-
ir í að hið mikla atkvæðaflóð, sem skall á Framsóknar-
flokknum, skoli Degi B. Eggertssyni inn í enn einn meiri-
hlutann í Reykjavík. Miklar breytingar það.
bergthorola@althingi.is
Bergþór
Ólason
Pistill
S=12, VG=8, M=6, F=1, C=0, P=0
Höfundur er þingflokksformaður Miðflokksins
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
SVIÐSLJÓS
Stefán Gunnar Sveinsson
sgs@mbl.is
R
obby Mook, kosningastjóri
Hillary Clinton, þegar hún
bauð sig fram til Banda-
ríkjaforseta 2016, bar fyr-
ir rétti á föstudaginn að Clinton hefði
sjálf lagt blessun sína yfir áætlun um
að koma óstaðfestum ásökunum, um
meint samskipti framboðs Donalds
Trump við rússneska bankann Alfa
Bank, á framfæri við fjölmiðla.
Vitnisburður Mooks var hluti af
réttarhöldum yfir lögfræðingnum
Michael Sussmann, en hann hefur
verið ákærður fyrir að hafa veitt
bandarísku alríkislögreglunni rangar
upplýsingar um hin meintu tengsl
Trumps við Rússland.
Réttarhöldin yfir Sussmann eru
hluti af rannsókn Johns Durham, sér-
staks saksóknara, á ástæðum þess að
bandaríska alríkislögreglan hóf rann-
sókn á meintum tengslum á milli for-
setaframboðs Trumps og Rússlands
árið 2016, en Durham segir að Suss-
mann hafi starfað á vegum framboðs
Clinton. Sussmann hefur hins vegar
neitað þeim ásökunum, og lýsti hann
sig saklausan af öllum ákæruatriðum
við upphaf réttarhaldanna.
Ekkert hæft í gögnunum
Málaferlin gegn Sussmann snú-
ast að miklu leyti um fund, sem hann
átti við James Baker, sem þá var yfir-
lögfræðingur FBI, í september 2016,
þar sem Sussmann kom á framfæri
upplýsingum, sem áttu að sýna dul-
arfullar skeytasendingar á milli
Trump-framboðsins og tölvupóst-
þjóns sem tilheyrði Alfa Bank.
Baker bar á fimmtudaginn í síð-
ustu viku, að Sussmann hefði ekki
sagt sér að hann væri að vinna fyrir
framboð Clintons og að alríkis-
lögreglan hefði farið öðruvísi með
þær upplýsingar sem Sussmann
veitti henni, hefði hann sagst vera á
vegum framboðsins.
Sagði Baker að alríkislögreglan
hefði þá þegar verið að rannsaka hvort
tengsl væru á milli Trumps og Rúss-
lands og upplýsingarnar frá Sussmann
hefðu virst mikilvægar í því samhengi.
Baker sagði hins vegar einnig, að hann
hefði ekki fundað með Sussmann, hefði
hann vitað að lögfræðingurinn væri að
vinna með Clinton, heldur hefði Baker
beint honum annað.
Alríkislögreglan kannaði svo
gögnin frá Sussmann, og komst fljót-
lega að þeirri niðurstöðu að ekkert
væri í þeim, sem benti til þess að
framboð Trumps og Alfa Bank ættu í
leynilegum samskiptum.
Saksóknarar í málinu lögðu fram
reikninga á miðvikudaginn, sem þeir
segja að sýni að Sussmann hafi rukk-
að framboð Clintons um þá vinnu sem
hann innti af hendi í tengslum við að
koma upplýsingunum í hendur alrík-
islögreglunnar.
Átti ekki að fara til FBI
Í vitnisburði Mooks á föstudag-
inn kom fram að framboð Clintons
hefði komist að ásökununum um hina
leynilegu boðleið Trumps og Alfa
Bank haustið 2016. Sagði Mook að
hann sjálfur, John Podesta stjórn-
arformaður framboðsins, Jennifer
Palmieri samskiptastjóri og Jake Sul-
livan, ráðgjafi og nú þjóðarörygg-
isráðgjafi Bandaríkjanna, hefðu tekið
ákvörðunina um að upplýsingarnar
ættu að fara til fjölmiðla, jafnvel þótt
þær hefðu ekki verið staðreyndar.
Mook hefði svo borið þá ákvörðun
undir Clinton, sem hefði samþykkt að
gögnin yrðu send áfram til fjölmiðla.
Mook tók hins vegar sérstaklega
fram að enginn í yfirstjórn framboðs-
ins hefði viljað að gögnin bærust til
alríkislögreglunnar, þar sem enginn
innan framboðsins hefði talið að alrík-
Samþykkti að bera
gögnin í fjölmiðla
AFP/Robyn Beck
Kappræður Donald Trump og Hillary Clinton í kappræðum haustið 2016.
Clinton á að hafa heimilað að ósönnum ásökunum væri komið til fjölmiðla.
islögreglunni væri treystandi eftir
rannsókn hennar á tölvupóstsmáli
Clintons. „Að fara til alríkislögregl-
unnar er ekki mjög skilvirk leið til að
koma upplýsingum á framfæri við al-
menning,“ sagði Mook, „Þú gerir það
í gegnum fjölmiðla, sem er ástæðan
fyrir því að upplýsingunum var deilt
með fjölmiðlum.“
Bandaríski vefmiðillinn Slate
birti gögnin hinn 31. október 2016,
eða um viku fyrir kjördag 2016. Sama
dag tísti Sullivan efni greinarinnar á
Twitter-síðu sinni og Clinton sjálf tók
undir það tíst og sagði það kalla á
frekari rannsókn.
Aðrir fjölmiðlar birtu þá einnig
fréttir af þessu en í greiningu Wash-
ington Post 1. nóvember 2016 kom
fram, að þarna væri mun líklegra að
utanaðkomandi póstþjónn þriðja
aðila væri að senda sjálfvirkt mark-
aðsefni eða ruslpóst til póstþjóns Alfa
Bank, sem sendi þá aftur sjálfvirkt til
baka gögn til að staðreyna að send-
andinn væri réttur.
Mook var spurður þegar hann
bar vitni hvort framboðið hefði kann-
að ásakanirnar á einhvern hátt áður
en þeim var komið á framfæri við fjöl-
miðla. Sagði hann að enginn þar hefði
haft næga tækniþekkingu til þess, og
að von framboðsins væri að fjölmiðlar
myndu rannsaka sannleiksgildið og
svo taka ákvörðun um hvort rétt væri
að birta þær.