Morgunblaðið - 03.06.2022, Blaðsíða 4

4 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 3. JÚNÍ 2022
Jóhann Ólafsson
Gunnhildur Sif Oddsdóttir
Bjarni Benediktsson, fjármála-
og efnahagsráðherra, sagði á Al-
þingi í gær að veruleg hækkun á
fasteignamati sýndi það, svart á
hvítu, að fasteignagjöld væru skatt-
stofn sem fasteignaeigendur þyrftu
að sitja undir hækkunum á, jafnvel
þótt tekjur þeirra ykjust ekki.
„Þessi tiltekni gjaldstofn er til
umræðu vegna þess að fasteigna-
mat í landinu hækkar mjög mikið.
Þá verður þetta svo kristaltært, þá
kemur svo skýrt fram að fasteigna-
eigandinn þarf að taka á sig alla
hækkun fasteignamatsins sem þó
hefur á engan hátt neitt með það að
gera að viðkomandi hafi meiri
tekjur til að standa undir skatt-
inum,“ sagði Bjarni þegar Sigmund-
ur Davíð Gunnlugsson, formaður og
þingmaður Miðflokksins, spurði
hvort Bjarna þætti ástæða til að
endurskoða fyrirkomulag sveitarfé-
laga á innheimtu fasteignagjalda, í
ljósi þess hvernig þessi gjaldtaka
hefði þróast.
Ekki ætlað að vera tekjulind
Sigmundur sagði að fasteigna-
gjöldum hefði verið ætlað að standa
undir kostnaði en ekki vera auka-
tekjulind, sem í ofanálag ráðist nú í
auknum mæli af nánast tilviljana-
kenndum atriðum.
Heildarmat fasteigna á Íslandi
hækkar um 19,9% frá yfirstandandi
ári og verður 12.627 milljarðar
króna, samkvæmt nýju fasteigna-
mati Þjóðskrár Íslands fyrir árið
2023.
Þetta er umtalsvert meiri hækk-
un en tilkynnt var um fyrir ári síð-
an, þegar fasteignamat hækkaði um
7,4% á landinu öllu.
Bjarni bætti við að bestu skatt-
arnir væru greiddir sem hlutfall af
tekjum skattgreiðenda. Hitt væri í
raun og veru nokkurs konar eigna-
upptaka í þeim tilvikum þegar pró-
senta væri orðin of há.
Þá sagðist hann telja kerfið mein-
gallað og að það lýsti sér best þann-
ig að hjá sumum fyrirtækjum væri
enginn tekjuvöxtur en skattgreiðsl-
an ætti samt að hækka um 20% ef
ekki yrði hreyft við álagningarpró-
sentunni.
„Þetta er ósanngjarnt og gengur
örugglega mjög nærri mörgum fyr-
irtækjum,“ sagði Bjarni.
Nokkur sveitarfélög, þar á meðal
Kópavogur, Garðabær, Hafnar-
fjörður og Ölfus, hafa gefið það út
að þau muni líklega lækka álagning-
arprósentu fasteignaskatts vegna
þessarar miklu hækkunar fast-
eignamats.
Segir fyrirkomulag fast-
eignagjalda ósanngjarnt
- Gjöldin eigi ekki að vera aukatekjulind - Kerfið sé gallað
Morgunblaðið/Hákon
Hús Fasteignamat hækkar um 19,9%. Það er mesta hækkun síðan í hruninu.
Bjarni
Benediktsson
Sigmundur Davíð
Gunnlaugsson
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
Staðfest hefur verið að meinvirkt af-
brigði ISA-veirunnar sem getur
valdið sjúkdómnum blóðþorra í laxi
hefur greinst í sýnum úr laxi á tveim-
ur kvíabólum Ice Fish Farm í Beru-
firði. Fiski verður slátrað upp úr kví-
unum og fjörðurinn hvíldur. Þegar
því verki lýkur hefur þurft að slátra
nokkrum milljónum laxa úr öllum
kvíum fyrirtækisins á helstu eldis-
svæðunum, Reyðarfirði og Berufirði.
Fyrirtækið vinnur nú að áætlunum
um eldi og slátrun á næstu árum og
er stefnt að því að hefja bólusetningu
gegn ISA.
Frá því veiran greindist fyrst í
kvíabólinu Gripalda í Reyðarfirði í
nóvember hafa sýni verið tekin
reglulega á öllum kvíabólum Ice Fish
Farm í Reyðarfirði og Berufirði.
Veiran greindist á tveimur stöðum til
viðbótar í Reyðarfirði og var ákveðið
að slátra öllum laxi upp úr kvíunum.
Hefst slátrun úr því síðasta, Vattar-
nesi, í næstu viku. Fyrir nokkrum
dögum vaknaði grunur um veiruna í
Hamraborg í Berufirði. Hefur nú
verið staðfest með raðgreiningu að
það er umrædd ISA-veira og hún
jafnframt greind í Svarthamarsvík í
Berufirði. Á Hamraborg eru um 890
þúsund laxar, að meðaltali rúmlega
tvö kíló að þyngd, og á Svarthamri
um 1,1 milljón laxar, að meðaltali rétt
innan við 800 grömm að þyngd.
Hátt verð á laxi hjálpar
Jens Garðar Helgason, aðstoðar-
forstjóri Ice Fish Farm, segir að
gerð verði áætlun um slátrun úr
Berufirði en slátrun frá Vattarnesi sé
fyrst á dagskrá. Í kvíunum er mest
lax sem hægt er að slátra og vinna
fyrir markað. Nú er hátt verð á laxi á
heimsmarkaði og segja stjórnendur
fyrirtækisins það bót í máli.
Spurður hvernig veiran hafi borist
í Berufjörð, segir Jens Garðar að
menn gruni að hún hafi stökkbreyst í
meinvirkt afbrigði á Gripalda fyrir
nokkru og kunni að hafa borist í önn-
ur kvíaból og aðra firði með búnaði,
áður en menn áttuðu sig. ISA-veiran
hafi ekki komið upp hér áður og dag-
legur rekstur ekki miðast við þá
hættu. Segir hann þetta ekki óeðli-
legt þegar slík sýking komi upp í
fyrsta skipti.
Hann segir að búið sé að setja upp
nýja framleiðsluáætlun sem byrjað
er að vinna eftir. Hún miðar að al-
gerri einangrun hverrar stöðvar fyr-
ir sig og hverrar kynslóðar. Engin
umferð eða búnaður fer á milli
stöðva. Segir Jens Garðar að með
þessu sé verið að taka upp það fyr-
irkomulag sem notað hefur verið í
Færeyjum frá því ISA-veiran lagði
laxeldi þar á hliðina á sínum tíma.
Þetta sé unnið í samráði við Mat-
vælastofnun. Sömuleiðis sé vonast til
að hægt verði að hefja bólusetningu á
fiski gegn ISA-veirunni á næstu ár-
um. Það sé ekki heimilt nú en rann-
sóknir sýni að hægt sé að minnka lík-
ur á smiti um 70-80% með því móti.
Svandís Svavarsdóttir matvæla-
ráðherra hefur ákveðið að skipa
starfshóp til að skoða smitvarnir og
sjúkdóma í fiskeldi, vegna veirusýk-
inganna, og skila tillögum. Meðal
annars verður skoðað hvort ástæða
þyki til að koma á bólusetningar-
skyldu gagnvart ISA-veirunni.
Komast aftur á áætlun 2024
Spurður hvort veirusýkingin sé
ekki áfall fyrir fyrirtækið, segir Jens
Garðar að hún sé það vissulega og
setji strik í áætlanir um slátrun
seinni hluta þessa árs og fyrri hluta
næsta árs. „En við erum með metn-
aðarfullar áætlanir um vöxt og erum
að setja út mikið af seiðum. Með stór-
aukinni vöktun og smitvörnum eig-
um við að ná okkar áætlunum og
komast á gott skrið aftur seinni hluta
næsta árs og á áætlun á árinu 2024,“
segir Jens Garðar.
Nú er verið að setja stór seiði út í
kvíar á tveimur kvíabólum fyrir-
tækisins í Fáskrúðsfirði og í haust er
áformað að setja stór seiði í innan-
verðan Reyðarfjörð. Slátrun getur
því hafist aftur seinni hluta næsta
árs.
Kvíabólin verða rekin sjálfstætt
- Ice Fish Farm endurskipuleggur smitvarnir og framleiðsluáætlanir eftir að meinvirkt afbrigði ISA-
veirunnar var staðfest á helstu eldissvæðum fyrirtækisins - Vilja fá að bólusetja gegn veirunni
Morgunblaðið/Hafþór Hreiðarsson
Kópasker Brunnbátur á vegum Ice Fish Farm tekur stórseiði frá eldisstöð fyrirtækisins á Kópaskeri til að fara með
á kvíaból í Fáskrúðsfirði. Ef áætlanir ganga eftir getur slátrun hafist að nýju hjá Ice Fish Farm á næsta ári.
Tvö afbrigði
» Þekkt eru tvö afbrigði ISA-
veirunnar. Annað er góðkynja
afbrigði sem aldrei veldur sjúk-
dómi eða tjóni og hitt er mein-
virkt og veldur misalvarlegri
sýkingu og afföllum.
» Veiran er skaðlaus mönnum
og berst ekki með fisk-
afurðum. Klínískur sjúkdómur
hefur hvergi á heimsvísu verið
staðfestur í villtum laxi í sínu
náttúrulega umhverfi.
Hólmfríður María Ragnhildardóttir
hmr@mbl.is
Mikill viðbúnaður var á Barnaspít-
ala Hringsins í gær vegna forsjár-
deilu um 10 ára dreng. Meðal ann-
ars voru fulltrúar frá lögreglunni og
sýslumanni á höfborgarsvæðinu,
auk Barna- og fjölskyldustofu á
vettvangi. Samkvæmt úrskurði
dómstóla átti að flytja barnið aftur
til föður þess, en það hafði verið í
umsjá móður sinnar.
Drengurinn, sem er langveikur,
var staddur á spítala í lyfjagjöf.
Helga Sif Andrésdóttir, móðir hans,
var með honum inni á stofunni þeg-
ar sækja átti drenginn, gegn vilja
móðurinnar.
Þegar blaðamaður náði tali af
Helgu Sif sagðist hún ekki hafa átt
von á þessari framkvæmd þegar
hún fór með son sinn á spítala í
morgun. Kom henni þetta verulega
á óvart.
Móðurinni vísað af deildinni
Síðar sama dag, þegar blaðamað-
ur náði tali af Helgu Sif, hafði
fulltrúi sýslumanns vísað henni af
deildinni sem sonur hennar var á.
Hafði faðir hans fengið að koma inn
á stofuna þegar hún var farin, að
hennar sögn.
Samtökin Líf án ofbeldis birtu í
dag færslu á samfélagsmiðlinum Fa-
cebook þar sem þau sendu ákall til
stjórnvalda og samfélagsins vegna
málsins. Segja þau barnið nógu
þroskað til að vita vilja sinn í málinu
sem taka beri tillit til. Samtökin
hafa verið Helgu Sif innan handar í
forsjárdeilum við barnsföður henn-
ar, en þau eiga annað barn saman.
Morgunblaðið/Eggert
Barnaspítali Hópur kvenna sem tengjast móðurinni beið fyrir utan.
Móður vísað burt
af barnaspítala
- Lögregluviðbúnaður vegna forsjárdeilu