Morgunblaðið - 27.05.2022, Qupperneq 2

J
ón Guðmundsson garðyrkju-
fræðingur og eigandi Rækt-
unarstöðvarinnar í Miðvogi á
Akranesi er áhugamaður um
ýmis tré, meðal annars ávaxtatré.
„Við seljum eingöngu tré sem
við höfum sannreynt að þroski
almennileg aldin hér á
landi. Ég hef líka starfað
sem garðyrkjuverktaki í
rúman áratug með
áherslu á græna hlut-
ann af garðyrkju en
ekki hellur eða vinnu
með grjót heldur ein-
göngu plöntur,“ segir
Jón, sem er menntað-
ur í garðplöntufram-
leiðslu.
„Ég vinn að mestu einn
yfir veturinn en hef verið
með tíu til tólf starfsmenn yfir
sumarið síðustu árin.“
Eplatrén vekja áhuga
Það sem hefur í gegnum tíðina
vakið sérstakan áhuga almenn-
ings eru þær samanburð-
artilraunir sem Jón hefur unnið
með ávaxtatré og ýmsar nytja-
plöntur eins og grænmeti og berj-
arunna. Jón hefur verið ötull við
að koma þekkingu sinni áfram í
formi greinaskrifa og einnig kom-
ið að ritun nokkurra bóka um
garðyrkju.
„Í gegnum árin hef ég prófað
nokkur hundruð ávaxtatré og berjarunna af misjöfnum
uppruna og tegundum. Margt hefur komið frá Norð-
urlöndunum en einnig frá Kanada, Rússlandi og víðar. Ár-
angurinn hefur oft verið mjög góður en svo hafa líka kom-
ið rýr ár en alltaf hefur þó komið uppskera á nokkur tré
sem hafa skilað miklum gæðum. Eplin eru mjög misjöfn,
bæði hvað varðar gæði, þroskunarmöguleika og þroska, og
er lykilatriði að hafa tré af góðu yrki.
Tré af óhentugu yrki nær ekki einu sinni að þroska ald-
in á góðum ræktunarárum, en þau heppilegustu hafa feng-
ið fullþroskuð aldin á verstu og köldustu tímum,“ segir
Jón og útskýrir að ræktunin miðist mikið við sumarhit-
ann, sem er í lægsta lagi hjá okkur hér á Íslandi.
„Vetrarkuldinn hefur engin áhrif þar sem harðgerð
ávaxtatré þola mínus þrjátíu gráður á celsíus og jafnvel
meiri kulda. Við höfum fengið vel þroskuð aldin á bæði epla-
og perutré en líka á plómu- og kirsuberjatré.“
Mikilvægt að velja staðinn vel
Jón útskýrir að vinnan snúist um að meta gæði
aldina og þroskunarmöguleika þeirra.
„Það er ekkert gagn að hálfþroskuðum grænjöxl-
um. Þegar rækta á ávaxtatré utandyra er mjög
mikilvægt að velja gott tré en
einnig sólríkan og skjól-
góðan vaxtarstað þar
sem sólin skín í það
minnsta hálfan
daginn. Einnig
þarf að huga vel
að næringu
trjánna og að-
stoða þau við að
verjast meindýr-
um.“
Jón hefur helst
áhyggur af trjám sem
lenda í næringars-
nauðum jarðvegi í sumarbú-
staðalöndum, þeim sem eru í
reiðuleysi og vanhirðu.
„Það má bæta úr þessu
með eftirliti og umhirðu en
sums staðar er sumarið of
stutt, þá helst inn til lands-
ins. Eplatré eins og önnur
ávaxtatré er ágrætt á harð-
gerða rót og ræktað í tvö til
þrjú ár áður en það er gróð-
ursett. Fyrstu eplin geta svo
komið þremur til fimm árum
frá gróðursetningu en stund-
um fyrr og stundum síðar.
Það fer allt eftir tíðarfari og aðstæðum.“
Ræktunaráhuginn hefur lengi blundað í Jóni sem hefur
haft greinina að aðalstarfi í þrjátíu ár.
„Áhuginn virðist svo berast áfram en dætur mínar eru
með mér á sumrin og létta mikið undir með mér.“
Jón Guðmundsson er einn
færasti sérfræðingur lands-
ins í eplaræktun enda hefur
hann stundað saman-
burðarrannsóknir í ávaxta-
ræktun í tvo áratugi.
Elínrós Líndal | elinros@mbl.is
Þessi fallegu hindber
ræktar Jón.
Það er áhugavert að sjá hversu margir
hafa áhuga á því að rækta eitthvað mat-
arkyns í garðinum. Jón hefur áratuga
reynslu af því að rækta epli og er einn
helsti sérfræðingur þjóðarinnar í því.
Jón Guð-
mundsson
hefur starf-
að við
garðyrkju í
þrjátíu ár.
„Eplin erumjögmisjöfn“
Ljósmynd/Colourbox
Jón hefur verið að prófa sig
áfram í alls konar ræktun.
Á þessum tíma eru
fyrstu blómin á epla-
trjánum að opnast.
Það er vanalega
þannig á meðalári.
2 MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 27. MAÍ 2022
Útgefandi Árvakur Umsjón Marta María Winkel Jónasdóttir Blaðamenn Marta María Winkel Jónasdóttir mm@mbl.is, Elínrós
Líndal elinros@mbl.is, Ásgeir Ingvarsson ai@mbl.is, Snæfríður Ingadóttir snaeja@gmail.com, María Margrét Jóhannsdóttir
mariamargret@mbl.is Auglýsingar Katrín Theódórsdóttirkata@mbl.is Prentun Landsprent ehf.
Forsíðumyndina
tók Árni Sæberg
Lífshlaup fólks skiptist í nokkur tímabil. Þegar fólk er ungt
reynir það að koma undir sig fótunum og kaupa sér litla íbúð.
Svo stækkar það við sig og á einhverjum tímapunkti flytur fólk
í sérbýlið sem það hefur alltaf dreymt um að búa í. Sérbýli
með eigin garði og helst bílskúr. Fólk lærir að rækta garðinn
sinn og ef fólk nær tengingu getur garðvinnan veitt fólki mikla
lífsfyllingu.
Svo eldist fólk og hættir að hafa heilsu til að liggja á fjórum
fótum í blómabeðum eða ýta sláttuvélum á undan sér. Þá fer
fólk að íhuga að minnka við sig. Selja sérbýlið með garðinum
og kaupa íbúð í blokk svo það losni við kvaðir sem fylgja garð-
vinnu og viðhaldi.
Fjórða iðnbyltingin hefur ekki bara fært okkur félagsmiða og
parað saman fólk í gegnum Tinder. Fjórða iðnbyltingin hefur
gert það að verkum að við getum keypt græjur sem auðvelda
okkur lífið svo um munar. Ryksuguróbótar eru gott dæmi um
slík tækniundur. Ef við eigum réttu græjurnar er líklegt að við
getum búið lengur í því umhverfi sem okkur líður best í.
Eitt gott dæmi. Fyrir nokkrum árum síðan vantaði mig sláttu-
vél. Mér var ráðlagt að kaupa sláttuvél með svissneskum mót-
or því þannig græja myndi endast mér út lífið. Ég saup hveljur
þegar ég áttaði mig á því hvað gripurinn kostaði. Kallaði fram
falskt bros meðan ég kveikti í kortinu mínu við kassann. Til
þess að milda sjokkið laug ég því að sjálfri mér að það væri
sérlega valdeflandi að vera ekki orðin fertug og eiga sláttuvél
með stórri vél og svissneskum mótor. Ég þeystist um grasflöt-
ina með þetta tryllitæki fyrir framan mig og leit á þetta sem sér-
lega líkamsræktaræfingu. Það hefði náttúrlega verið frábært ef
fjórða iðnbyltingin hefði verið búin að segja heiminum að fólk
yrði að eiga púlsmæli. Þá hefði ég getað mælt hitaeininga-
bruna á meðan ég dröslaðist um með stöðutáknið ógurlega.
Svo liðu árin. Lífið breyttist, heimurinn breyttist og eig-
inmaður kom til sögunnar.
Í fyrra fluttum við fjölskyldan og þá kom stöðutáknið óg-
urlega að góðum notum. Húsbóndinn á heimilinu hafði tekið
við keflinu og leit á það sem sitt verkefni að slá. Allt gekk þetta
ágætlega þannig séð. Eða þangað til mágur minn, eðlisfræð-
ingurinn sem smíðar gervihnetti fyrir heimsbyggðina, kom í
heimsókn. Hann sagði að þetta væri ekki nógu gott. Það væri
slök nýting á tíma að þeytast um garðinn með sláttuvél fyrir
framan sig. Hann sagði að við yrðum að eignast sláttuvélavél-
menni. Á dögunum mætti hann með slíka græju heim til okkar
og þeir bræður komu henni í gagnið.
Sláttuvélavélmennið er stillt þannig að það slær grasið á
hverjum degi. Á þessum 14 tíma vökt-
um vélmennisins verður grasið
enn þá fallegra og illgresi og
blöðkur ná ekki að vaxa. Við
hjónin fylgjumst dolfallin með
því vinna í garðinum meðan við
slökum á og segjum hvort öðru
sögur.
Það eina sem truflar mig
við þetta er að rándýra
fjárfestingin og valdefl-
ingartólið er nú ónotað
inni í bílskúr og mun lík-
lega smám saman grotna nið-
ur vegna hreyfingarleysis.
Sagan af sláttu-
vélavélmenninu
MartaMaría
Winkel Jónasdóttir
Lyfjalausmeðferð án þekktra aukaverkana.
Bionette er hentugt tæki sem notar ljóstækni til að draga úr einkennumofnæmis-
kvefs s.s. hnerra, kláða, höfuðverk, nefrennsli, nefstíflu og tárvotum augum.
Bionette hentar vel gegn frjókornumúr trjám, grasi, illgresi og blómum.Myglu,
gróum frá plöntum, ryki, rykmaurum, dýrumog öðrum loftbornumofnæmisvökum.
HEILSAÐUVORINU
Bólgueyðandi ljósameðferð gegn einkennum ofnæmiskvefs
Fæst í apótekum
Sölustaði má finna á facebook.com/bionetteisland
Reykjavíkurvegur 62 | Sími 527 0640 | 220Hafnarfjörður | www.wh.is
Ljósinu er stungið upp í nasirnar, kveikt á því
og haft þangað til það slokknar (um 4mín.).
Má nota tvisvar til þrisvar á dag við upphaf einkenna.
Síðan eftir þörfum þegar einkenni hafa lagast.