Morgunblaðið - 27.05.2022, Page 32

32 MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 27. MAÍ 2022
Ef þarf að grisja
er best að gera
það í áföngum
Þ
egar kemur að því að hanna fallegan
garð þarf að huga að ótal hlutum og
getur margborgað sig að fá aðstoð
fagmanns. Minniháttar mistök geta
nefnilega orðið að heljarinnar haus-
verk, rýrt notagildi garðsins, flækt allt viðhald
og umhirðu og jafnvel spillt friðnum á milli
nágranna.
Inga Rut Gylfadottir er landslagsarkitekt
og einn af eigendum stofunnar Landslags
ehf. á Skólavörðustíg. Þegar hún er fengin
til að hanna garð er fyrsta skrefið að koma á
staðinn og skoða hvaða skorður þarf að
vinna með og hvaða möguleika lóðin býður
upp á: „Mjög mikilvægt er að skoða lóð, hús
og umhverfi í samhengi og reyni ég
að hafa það fyrir reglu að nýta
sem mest af því sem fyrir er
í garðinum. Erum við oft
fengin til að endur-
hanna gamla og gróna
garða þar sem fyrir
eru tré og runnar
sem geta bæði skap-
að skjól, rými og
næði og að mínu mati
eru þessi tré og runn-
ar mjög dýrmæt og
gefa garðinum svo mik-
inn sjarma. Fólk þarf að
muna að það hefur tekið
þennan gróður mörg ár að koma
til ásamt því að það tekur tíma að
koma upp nýjum gróðri og er mjög kostn-
aðarsamt. Ef það þarf að fara í grisjun þá er oft
gott að gera það í áföngum og planta nýjum
gróðri með þeim gamla.“
Viðskiptavinir Ingu Rutar eru yfirleitt með
ákveðnar hugmyndir um hvernig þeir vilja hafa
garðinn sinn. Suma dreymir um stóran pall til
að grilla og skemmta gestum, aðrir vilja endi-
lega fá heitan pott og útisturtu, gott leiksvæði
fyrir börnin eða reit til að rækta matjurtir.
„Með þessar óskir til hliðsjónar geri ég nokkrar
einfaldar skissur – jafnvel tvær eða þrjár – að
tilteknum rýmum og að heildarskipulagi garðs-
ins,“ útskýrir Inga Rut og bætir við að í hönn-
unarferlinu komi oft áhugaverðir nýir mögu-
leikar í ljós sem fólk hafi kannski ekki verið
búið að sjá og gott ráðrúm gefst til að breyta og
bæta og vinna í sameiningu að heildarlausn.
Viljum skjól og sól
Meðal þess sem Inga Rut þarf að taka með í
reikninginn er ríkjandi vindátt og hvernig sólin
skín á garðinn. „Ef fólk hefur búið í húsinu í
einhvern tíma þá er það oft búið að uppgötva
hvar í garðinum er best að vera og hefur jafnvel
veitt því eftirtekt að eftir því úr hvaða átt sólin
skín geta verið nokkrir góðir staðir í garðinum
þar sem njóta má skjóls og birtu.“
Þá þarf að staðsetja runna, tré og skjólveggi
þannig að loki ekki á fallegt útsýni fyrir utan
garðinn og út úr húsinu. Eins verður, eftir at-
vikum, að hanna garðinn þannig að skapi næði
fyrir íbúa. „Mörgum þykir nefnilega ómetan-
legt að geta byrjað daginn á að rölta út á pall á
sloppnum með morgunbollann sinn og fá orku-
skot með hressandi útisturtu, og gott að geta þá
athafnað sig í næði,“ segir Inga Rut. „Þá vill
fólk líka geta látið fara vel um sig á kvöldin,
kúra undir teppi fyrir framan eldstæði og horfa
á sólsetrið.
Samspil innra og ytra rýmis skiptir einnig
máli og segir Inga Rut að það komi yfirleitt vel
út ef garðurinn myndar nokkurs konar fram-
lengingu af húsinu. „Svo er nauðsynlegt að vera
með fallega lágstemmda lýsingu í garðinum,
m.a. svo að hann njóti
sín vel yfir vetrarmán-
uðina, tengla fyrir
ljósaseríur o.fl. Það er
ekkert gaman að horfa
út um stofugluggann og
sjá bara niðamyrkur, og
mun huggulegra að hafa
smekklega lýsingu sem leyfir íbú-
um að njóta umhverfis hússins út um
gluggann á myrkum kvöldum og morgnum.“
Vilja landsmenn greinilega nota garðinn sem
mest og segir Inga Rut að margir viðskiptavinir
hennar leggi t.d. ríka áherslu á að hafa bæði
heitan og kaldan pott í garðinum og útisturtu að
auki. „Svo þarf að gera ráð fyrir hitalampa eða
eldstæði, og ekki bara grilli heldur útieldhúsi
og jafnvel pítsuofni.“
Má ekki gera hvað sem er
Byggingarreglugerð og reglur sveitarfélaga
setja ákveðnar skorður hvað viðkemur garða-
hönnun og segir Inga Rut að skjólgirðingar
megi t.d. ekki verra hærri en 180 cm. „Á lóða-
mörkunum þarf alltaf að hafa samráð við ná-
grannann og þurfa báðir aðilar að vera sam-
þykkir því ef á t.d. að reisa þar girðingu. Vilji
fólk ómögulega ráðfæra sig við nágrannann þá
er reglan sú að girðing má ekki vera hærri en
sem nemur fjarlægð girðingar frá lóðamörkum.
Ef t.d. á að reisa grindverk sem er metri á hæð
þá verður grindverkið að vera a.m.k. metra frá
næstu lóð.“
Ef samkomulag er á milli nágranna um að
t.d. reisa skjólgirðingu á lóðamörkunum segir
Inga Rut að það sé góð regla að leggja teikn-
ingar inn til byggingarfulltrúa. „Það þýðir að ef
einhver annar flytur inn í næsta hús þá getur sá
hinn sami ekki farið að fetta fingur út í það sem
þegar hefur verið gert í garðinum.“
Háir runnar og tré geta flækt málið og segir
Inga Rut mjög óheppilegt ef stórt tré á næstu
lóð varpar skugga á garðinn og rýrir notagildi
hans. „Er þá fyrsta skrefið að ræða við ná-
grannann og alltaf best að það sé gott samband
milli nágranna svo þeir geti komið sér saman
um lausn. En gangi viðærðurnar illa má sækja
um það hjá sveitarfélaginu að tréð verði fellt og
fer þá málið í ferli.“
Sem dæmi um sérstakar kvaðir um hönnun
og útlit garða nefnir Inga Rut Vogabyggð í
Reykjavík en í fyrra fjölluðu fjölmiðlar um
ósáttan íbúa á jarðhæð í fjölbýli sem uppgötvaði
að skiplagsyfirvöld höfðu gert þá kröfu að garð-
pallur á sérafnotareit mátti ekki fylla út í allan
Ljósmyndir/ Landslag
Gott er að vinna með það
sem fyrir er á lóðinni, s.s.
gömul tré og steina.
Með réttu efnisvali
þarf pallurinn ekki
mikið viðhald.
Þegar gróinn garður er endurhannaður er gott að leyfa gömlum trjám
og runnum að halda sér. Inga Rut Gylfadóttir segir oft þurfa að hafa
samráð við nágrannann um hvað er gert á lóðamörkunum.
Ásgeir Ingvarsson | ai@mbl.is
Inga Rut Gylfadóttir
segir rómantísk
áhrif áberandi um
þessar mundir.
Morgunblaðið/Kristinn Magnússon
Gæðastundir í gróðurhúsi
Áhugi landsmanna á matjurtarækt virðist aukast ár frá ári og segir Inga Rut að hún sé jafnan
beðin að hanna garða með tilliti til þess að á tilteknum reit megi rækta grænmeti, kryddjurtir
og jafnvel ávexti. „Þetta skýrist m.a. af því að landsmönnum er mjög umhugað um sjálfbærni
og heilnæmt mataræði. Með því að rækta eigið grænmeti veit fólk upp á hár hvað það er að
innbyrða og getur verið þess fullvisst að óæskilegum efnum hafi ekki verið sprautað á það
sem það eldar ofan í sig og sína. Að rækta grænmeti heima er líka skemmtileg leið til að hafa
meira grænt á diskinum og getur uppskeran verið furðumikil ef tekst að rækta nokkrar teg-
undir af salati, grænmeti, jarðarberjaplöntu eða gjöfulan berjarunna.“
Svo er nýjasta æðið að hafa gróðurhús í garðinum til þess einmitt að taka matjurtaræktina
skrefinu lengra. „En gróðurhúsin eru líka yndislegur íverustaður og lengja sumarið, og eru
líka tilvalin til að halda matarboð, spilakvöld og almennt að hafa það huggulegt með kaffiboll-
ann eða vínglasið.“