Morgunblaðið - 08.08.2022, Side 16

16 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 8. ÁGÚST 2022
Kringlan ... alltaf næg bílastæði
Borðabókanir á
www.finnssonbistro.is eða
info@finnssonbistro.is
Frábær kostur í hádeginu
Djúsí
andasamloka
Þín upplifun skiptir okkur máli
Sífellt fréttist af
fleiri sviðum þessa
samfélags okkar þar
sem meint svik og ým-
iss konar prettir eru
tekin fram fyrir eðlileg
samskipti. Ég er
reyndar ekki reynslu-
mikill sjálfur af því að
búa í fjöleignahúsi, en
við hjónin keyptum
slíka íbúð þegar park-
inson fór að taka frá mér athafna-
orku. Þegar við fluttum í húsið kom í
ljós að þar virtist enginn vera skipu-
lega hugsandi varðandi helstu mál-
efni húsfélagsins. Ég hafði mikið
unnið við bókhald og m.a. verið
nokkur ár í hagdeild banka en það
starf yfirgaf ég þegar verðtrygging
var sett á. Það síðasta á vinnumark-
aði varð fjármálaráðgjöf fyrir lág-
tekjufjölskyldur og smærri fyrir-
tæki. Ég hafði því séð sitthvað í
framkvæmd reikningshalds en á því
sviði getur maður alltaf séð eitthvað
nýtt sem vekur undrun.
Kominn í fjöleignahús fór ég að
tína saman ýmislegt sem ég hafði
heyrt um samstarfsvilja eignenda
fjöleignahúsa. Í ráðgjöfinni hafði ég
stundum undrast áhugaleysi eigenda
íbúða í fjöleignahúsi fyrir framgangi
mála þar sem greinilega var þörf á
viðhaldi húss, en eftir að ég kynntist
af eigin raun lífi í fjöleignahúsi varð
mér ljósara að þar væri oft eins kon-
ar pólitísk samkeppni. Þeir sem voru
svo heppnir að hafa lítinn áhuga á
málefnum húsfélagsins virtust losna
við stjórnarsetu. Inn á milli heyrði
maður af öðrum húsfélögum þar sem
samskiptin voru góð og málin bara
rædd eins og sameiginleg úrlausn-
armál en ekki sem stjórnmálabar-
átta.
Það hefur oft vakið undrun mína
hve lítið samráð er milli húsfélaga.
Með heildarsamtökum húsfélaga
fjöleignahúsa gæti orðið til afar
sterkt þrýstiafl á stjórnvöld og Al-
þingi, að því er varðar skýrari laga-
reglur um réttindi og skyldur eig-
enda séreigna í fjöleignahúsi. Með
því fyrirkomulagi sem
nú er eru allir stjórn-
armenn húsfélags
kosnir til eins árs. Allir
gætu því farið úr stjórn
í einu. Engar reglur
eru heldur til um lang-
tímaskráningu ýmissa
verðmætaþátta. Dett-
ur mér þar í hug t.d.
vönduð skráning um
ferli ákvarðanatöku
t.d. um viðhald fast-
eignar. Þar getur verið
mikill peningagleypir
ef ákvarðanir um viðhalds-
framkvæmdir eru ekki vel útfærðar.
Í þessu sambandi vil ég viðra hug-
mynd sem ég hef stundum varpað
fram þegar ágreiningur verður um
framkvæmd viðhalds eða endurbóta.
Hugmynd mín var sú að strax þegar
fasteign kemst á þann aldur að var-
anlegs viðhalds sé þörf komi eig-
endur sér saman um tiltekinn bygg-
ingafræðing eða fagaðila á sviði
ástands fasteigna, til að meta ástand
húsa. Þessi tiltekni aðili skoði fast-
eignina reglulega, segjum á fimm
ára fresti, meti ástand hennar og
skipuleggi t.d. fimm ára áætlun um
viðhald. Árafjöldinn getur verið val-
kvæður þar sem yngri húsin hafi tíu
ár milli skoðana. Mikilvægast er að
sami aðilinn haldi utan um slíka
matsþætti því þörfin til viðhalds
eykst með árunum og sami matsaðili
fylgist með þróuninni, þannig að við-
hald kemur sjaldan að óvörum.
Húsfélagaþjónusta?
Mikið virðist um að húsfélög leiti
sér aðstoðar svonefndrar „hús-
félagaþjónustu“, sem selur hús-
félögum einhverja tiltekna þjónustu,
sem þó eru engar reglur til um hver
skuli vera, hvaða þjónusta skuli innt
af hendi og í hvernig formi. Eftirlit
með fasteign gæti t.d. verið í líku
formi og höfuðbók bókhalds. Þar
væru, líkt og í bókhaldi, allar við-
gerðir og viðhaldsframkvæmdir
hvers mánaðar og árs skráðar með
skýrum hætti. Þannig gætu eig-
endur hverju sinni fylgst með hvað
gert hafi verið í viðhaldi og end-
urbótum. Þótt fastir þættir yrðu
settir í almennar reglur um svona
húsfélagaþjónustu getur hvert hús-
félag haft sínar eigin reglur um
langtímaskráningu.
Um útboð verkefna til viðhalds og
endurbóta ásamt því hvernig skuli
valið til slíkra verka eru lagareglur.
Ef á kæmist formlegt samráð hús-
félaga, t.d. á afmörkuðum svæðum,
gætu slík fjöldasamtök skorað á ráð-
herra og Alþingi að setja í laga-
reglur tiltekin ákvæði um að hús-
félagaþjónusta hefði á sínum
snærum fagaðila í byggingarmálum,
sem m.a. veitti slíka langtímaskrán-
ingu um viðhald húsnæðis sem að
framan er reifað.
Í þessu sambandi er mikilvægt að
eigendur fjöleignahúsa hafi í huga
hve afar mikilvægt er að allir samn-
ingar við verktaka, um tiltekna
verktöku, séu skýrt og skil-
merkilega orðaðir á réttu lögmætu
formi slíkra samninga. Ég hef í
gegnum árin séð ótrúlegar útgáfur
svonefndra „verktökusamninga“,
sem í raun höfðu hvorki magnskrán-
ingu, áfangaskil verka til áfanga-
greiðslna, efnisval né gæði verk-
legra þátta skráð í samning.
Mikilvægast af öllu er þó að stjórn
húsfélags láti ekki glepjast til að
ganga á svig við aðra eigendur sama
húsfélags, undir rangri ráðgjöf um
að stjórnin hafi fullt vald til ákvarð-
anatöku, án samráðs við aðra eig-
endur á formlegum húsfundi. Það er
ekkert löghald í slíkri „sérfræðiað-
stoð“ sem virðir ekki skyldur sínar
gagnvart þeim sem kaupir þjón-
ustuna. Í hverra þágu slík ævintýri
eru sett á svið er ekki gott að segja
en óskemmtilegt að slíkt skuli gert í
skjóli saklauss fólks sem ekkert
grunar en treystir sinni „sérfræði-
aðstoð“.
Auka þarf skýrleika laga
og reglna um fjöleignahús
Eftir Guðbjörn
Jónsson » Það hefur oft vakið
undrun mína hve
lítið samráð er milli
húsfélaga.
Guðbjörn Jónsson
Höfundur er eldri borgari og
fv. ráðgjafi.
Eftir því sem heyrist er matarsóun
helst neytendum að kenna. Þeir
hendi vel ætum mat og eigi að borga
sekt og skammast sín.
En er þetta svona einfalt? Er það
ekki ástand matvælanna í búðunum
sem ræður hvenær keyptur matur
byrjar að skemmast?
Ferskvara kemur um hálfan
hnöttinn og hún hefur takmarkaðan
endingartíma. Þá gildir miklu að
geymsluskilyrði séu góð. Kjörhiti er
lykilorðið og að ekki sé slík gnótt í
hillum að skemmist þess vegna.
Sumar búðir eru ekki hannaðar
fyrir sölu ávaxta hverra innan um
aðra, því ein tegund getur flýtt fyrir
þroska annarrar svo endingin verð-
ur minni.
Hvað innlenda framleiðslu varðar
mætti leggja meiri áherslu á skipu-
lagningu ræktunartímabila til að
minnka toppa í framleiðslunni.
Þarna liggja tækifæri til að
minnka matarsóun en ekki að hræða
vesalings neytandann og hóta sekt-
um. Það gæti endað með að hann
þyrði ekki að kaupa nema tvo ban-
ana og hálfa gúrku í einni ferð.
Þá yrði fyrst matarsóun á mark-
aði.
Sunnlendingur
Velvakandi Svarað í síma 569-1100 frá kl. 10-12.
Hvernig verður matarsóun til?
Matvörur Matarsóun kostar neytendur háar fjárhæðir á hverju ári
Morgunblaðið/Kristinn
Í gegnum lífið hef-
ur fátt skelft mig
jafn mikið og dauð-
inn. Hún kom mér
því verulega á óvart
fullyrðing konu nokk-
urrar sem sagði eftir
að hafa upplifað
dauðann en verið
endurlífguð: „Al-
fallegasta upplifun á
jörðu er reynsla þess
sem deyr.“
Fjöldinn allur af fólki hefur sagt
frá svipaðri reynslu eftir að hafa
verið endurvakið til lífsins. Það
hafði hætt að anda og hjartað
hætt að slá en vissi þó af sér í
fullkominni ró utan líkamans.
Lífið eftir lífið er að koma betur
í ljós með aukinni endurlífgun
þess fólks sem deyr en er endur-
vakið til lífsins með hjartahnoði og
hjartastuðtækjum.
Fólki er orðið óhrætt að segja
frá reynslu sinni til blessunar öðr-
um.
En fornar ritningar greina einn-
ig frá dauðastundinni. Langar mig
að geta hér ritningarstaðar úr hin-
um apókrýfu ritum Gamla testa-
mentisins. Þar segir: „Sedrach
sagði við Guð: Hvernig munt þú
taka sálu mína? Úr hvaða limi?
Guð sagði við hann: „Veistu ekki
að sál þín er staðsett í lungunum
og hjartanu og þaðan leidd út í
alla útlimi? Hún er tekin upp háls-
inn og í gegnum bark-
ann og munninn. Þeg-
ar tíminn kemur að
hún komi út er henni
safnað saman úr öllum
limum og svo aðskilin
frá líkamanum og
hjartanu.““ (The
Apocalypse of Sedrach
10:1-4.)
Ég vil líkja þessu
dauðaferli við fæðingu
barns sem yfirgefur
líkama móðurinnar og
fæðist í útheiminn frá
móðurlífi, því ég tel að líkaminn sé
móðurlíf sálarinnar. Kannski má
einnig líkja sálinni í líkamanum
við unga í eggi sem brýtur af sér
skurnina til að verða frjáls í loft-
sölum seinna meir og fljúga í heið-
ríkju ofar grundum.
Upplifanir fólks af dauðastund-
inni og fornar ritningar virðast
styðja þann möguleika að sálin
fæðist af líkamanum inn í eilífðina,
inn í himna og geima til áfram-
haldandi lífs og tilveru á öðru
sviði eftir dauða líkamans. Sam-
kvæmt frásögnum fólks og heil-
agra ritninga er það atburður sem
enginn þarf að kvíða fyrir.
Áframhald
mannlífsins
Eftir Einar Ingva
Magnússon
Einar Ingvi Magnússon
» Alfallegasta upplifun
á jörðu er reynsla
þess sem deyr.
Höfundur er áhugamaður um
mannlífið.
ÞÚ FINNUR ALLT Á FINNA.IS
VANTAR ÞIG
PÍPARA?