Morgunblaðið - 28.10.2022, Qupperneq 16

16 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 28. OKTÓBER 2022
Kringlan 4-12 | s. 577-7040 | www.loccitane.is
Jóladagatölin eru komin!
VIÐ erumRÆKTENDUR BREYTINGA
Í alþingiskosning-
unum sl. haust bauð
enginn stjórnmála-
flokkanna upp á kosn-
ingamál sem leitt
gætu til umræðna um
öll þau óleystu vel-
ferðarmál samfélags-
ins sem í óefni voru
komin og eru enn í
ólestri. Þvert á móti
samþykktu allir að
gera loftslagsmál að aðalkosninga-
málinu, sem þar með birtist okkur
kjósendum sem lýðskrumsmál.
Frambjóðendur flokkanna fluttu
snotrar og allt að því samhljóða
ræður og sögðu okkur það sem
þeir héldu að við vildum heyra í
stað þess að segja okkur það sem
segja þurfti, nefnilega staðreynd-
ina um ástand mála í samfélaginu.
Og nú er seinna „lýðskrums-
málið“ komið í almenna umræðu,
en það er hin sívaxandi ásókn er-
lendra aðkomumanna í sæluna hjá
okkur. Ég leyfi mér að segja lýð-
skrum vegna þess að hæstvirtir al-
þingismenn og ráðherrar virðast
ekki treysta sér til að láta í ljósi
skoðanir sínar á þessum viðkvæma
málaflokki, nema þeir sem eru með
ranghugmyndir um vilja og getu
okkar Íslendinga til þess að taka á
móti og ala önn fyrir miklum fjölda
flóttamanna. Svo er hin spurningin:
hve langt nær heimild og vald Al-
þingis til þess að
skuldbinda þjóðina til
margra ára vegna
flóttamanna, án lýð-
ræðislegrar umræðu
og kosninga, þannig
að þjóðin ráði ferðinni
en ekki þröngur hópur
alþingismanna.
Hörmungar flótta-
manna eru vægast
sagt skelfilegar, en að-
stæður þess fólks sem
hingað leitar eru jafn
ólíkar og það er
margt. Að mörgu þarf að hyggja
auk líkamlegra þarfa, og einn erf-
iðasti þröskuldurinn er sennilega
mikill fjöldi ólíkra tungumála og þá
aðallega fyrir skólana.
Íslenskan er erfitt mál og trúlegt
að aðkomufólk sem ætlar sér að-
eins tímabundna dvöl veigri sér við
að læra erfitt tungumál, sem þar
að auki er aðeins gjaldgengt hér á
landi. Spurningin er: verðum við
ekki að bíta í hið súra epli og við-
urkenna ensku sem tungumál núm-
er tvö? Nú þegar er boðið upp á að
velja ensku sem tungumál í upp-
hafi símtals við bæði fyrirtæki og
opinberar stofnanir.
Ef trúa má fréttum fjölgar stöð-
ugt þeim íbúum landsins sem ekki
geta séð sér farborða. Þar er um
að ræða öryrkja, fíkniefnaneyt-
endur, geðsjúklinga, gamalmenni
og annað utangarðsfólk, sem í raun
er ekkert annað en „flóttamenn“ úr
íslensku samfélagi. Stendur okkur
ekki næst að hjálpa því fólki fyrst,
sem allflest er mjög illa á vegi
statt?
Þeim sem ráðið hafa ríkjum hjá
okkur undanfarin ár hefur gjör-
samlega mistekist að leysa vanda
okkar umræddu eigin „flótta-
manna“. Hljótum við Íslendingar
ekki allir að líta svo á að skylda Al-
þingis sé fyrst og fremst við eigið
land og þjóð?
Það er hrein illmennska að
hrekja fólk frá heimilum sínum, en
það er ekki vegna illmennsku sem
margar þjóðir veigra sér við að
hleypa ómældum fjölda flóttafólks
inn í lönd sín. Öllum stjórnar-
herrum ber skylda til að hugsa
fyrst um eigin þegna og öryggi
þeirra. Verum raunsæ og drögum
lærdóm af örlagaríkum mistökum
frændþjóða okkar, sem hafa heldur
betur fengið að kenna á vanþakk-
læti hælisleitenda.
Þýski heimspekingurinn
Nietzsche orðar þetta svo snilldar-
lega (lauslega þýtt): Verum ekki
eins og kjáninn sem rekur höndina
inn í eldslogann og æpir svo: Eld-
urinn brennir!
Verum raunsæ
Werner Ívan
Rasmusson »Er ekki kominn tími
til að sinna okkar
eigin innlendu „flótta-
mönnum“?
Werner Rasmusson
Höfundur er eldri borgari.
Ég hef nýlokið við
að lesa bók Yngva
Leifssonar sagnfræð-
ings, „Með álfum“, en
þar fjallar hann um
illa ævi einnar af-
kastamestu flökku-
konu okkar, en sú
hét Ingiríður Eiríks-
dóttir, (1777-1857).
Yngvi er virtur
fræðimaður á sínu
sviði og hefur rann-
sakað allar tiltækar heimildir.
Ingiríður var á sínum tíma skil-
greind sem „hættulegt kvendi“,
dæmd til vistar í fangelsi í Dan-
mörku og var gerð útlæg úr
heimahéraði sínu, Þingeyjarsýslu.
Brottsending hennar frestaðist
hins vegar og henni var sleppt úr
dýflissunni við Arnarhól og send
norður í staðinn, var kaghýdd og
látin dúsa í gæsluvarðhaldi hingað
og þangað þar til hún „settist í
helgan stein“ og hætti að flakka.
Hún eignaðist fimm börn og fór
ekki í manngreinarálit varðandi
faðernið, var einnig þjófótt og erf-
ið við að eiga vegna þess hve iðin
hún var við að strjúka úr klóm
réttvísinnar. Hún var
reyndar árum saman á
flótta frá yfirvaldinu,
sem hún óttaðist, og
það ekki að ástæðu-
lausu því málin undu
alltaf upp á sig.
Ingiríður var vön
vosbúð og vílaði ekki
fyrir sér að hafast við
úti við, var handsömuð
hingað og þangað um
Norðurland og marg-
sinnis dæmd til hýð-
ingar fyrir ýmiss konar atvik.
Stundum voru afbrot hennar fólg-
in í að hún stal mat og klæðum
handa börnum sínum.
Athyglisvert er að gera sér
grein fyrir því að sýslumenn,
hreppstjórar og prestar, sem áttu
þátt í að dæma Ingiríði, voru allt
karlmenn. Þegar Ingiríður settist
að fyrir norðan hafði hún samtals
þurft að þola 158 vandarhögg,
hafði með öðrum orðum verið bar-
in og lamin ítrekað, henni mis-
þyrmt og hún jafnvel verið bundin
og svelt.
Árið 1822 er skráð eftirfarandi
lýsing á Ingiríði.
Ingiríður er nettvaxin kona,
nokkuð fót- og handstór, miðað við
líkamsvöxt, en einungis 150 cm að
hæð. Hún er ljós á hörund og
grannleit, með blágrá augu og
jarpt (dökkt) hár.
Þessi lýsing var m.a. notuð til
að færa sönnur á að Ingiríður
hefði smogið inn og út um glugga,
sakir nettleika síns, sem hún
vissulega ekki gerði. Margsinnis
notuðu hreppstjórar alls konar
tylliásakanir til að koma höggi á
Ingiríði, í orðsins fyllstu merk-
ingu.
Afkomendur Ingiríðar eru all-
nokkrir og talið sómafólk, dreift
um landið.
Lestur bókarinnar kallar enn og
aftur fram spurningu sem ég hef
áður glímt við þegar ég rannsak-
aði æviferil Steinunnar Sveins-
dóttur frá Sjöundá.
Hvers konar meðferð var þetta
gagnvart varnarlausum konum í
íslenskum fangelsum og/ eða varð-
haldi?
Burtséð frá meintum afbrotum
þessara kvenna, er augljóst að
mikið vantar upp á að þær hafi
fengið réttláta meðferð í dóms-
kerfinu. Þær Ingiríður og Stein-
unn voru báðar sviptar börnum
sínum nýfæddum og svo refsað
fyrir eitt og annað sisvona á með-
an börn þeirra í hvítvoðum voru
send til vandalausra.
Enn í dag eru mál að flækjast í
kerfinu sem minna óþægilega á
þann hrottaskap sem konur hafa
þurft að þola gegnum tíðina.
Nú er tími til kominn að setjast
niður og leiðrétta misrétti og mis-
tök gagnvart konum, (sérstaklega
mæðrum ungra barna), sem órétti
hafa verið beittar í íslenskum
fangelsum.
Siðmenntuð þjóð getur ekki ver-
ið hreykin af að fara svona með
varnarlausar konur, burtséð frá
sekt eða sakleysi. Maður er miður
sín eftir að hafa lesið um alls kon-
ar ógeðfellda hluti. Ég segi eins
og amma mín heitin: „Sveiattan“.
Það var hennar sterkasta orð, því
ekki blótaði hún né talaði illt um
nokkurn mann í mín eyru.
Um illa vist ungra
mæðra í íslenskum
fangelsum
Skírnir Garðarsson
Skírnir Garðarsson
»Nú er tími kominn til
að gera upp misrétti
gagnvart ungum mæðr-
um sem þolað hafa órétt
í íslenskum fangelsum.
Höfundur er prestur.