Morgunblaðið - 27.08.2022, Blaðsíða 16

16 MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 27. ÁGÚST 2022
ELTAK sérhæfir sig
í sölu og þjónustu
á vogum
Bjóðum MESTA úrval
á Íslandi af smáum
og stórum vogum
en það má alveg búast við ein-
hverjum sviptingum þar. Ásetning-
urinn þarna er alveg augljós,“ stað-
hæfir Elín.
Spurð hvort um útbreidd brot sé
að ræða svarar hún að þetta séu fá
tilfelli, en þetta hafi ekki sést í dróna-
eftirlitinu í fyrra þegar það var um-
fangsmeira. Með öðrum orðum eru
þessi brot nú að uppgötvast í fyrsta
sinn. „Það gæti verið tilviljun að við
sáum þetta núna. Við þyrftum miklu
meira eftirlit til að geta sagt til um
hvort þetta sé marktæk breyting frá
því sem verið hefur.“
Elín útskýrir að áður hafi vissu-
lega eftirlitsmenn Fiskistofu orðið
varir við að verðminni fiski væri hent
þegar öðrum veiðarfærum er beitt.
„Eins og netum, þar sem menn velja
úr netunum bestu stærðina og bestu
tegundirnar og henda öðru. Það er þó
ekki blóðgaður afli og vonandi lifir
eitthvað af þeim fiski, en það er nokk-
uð ljóst að blóðgaður fiskur lifir
ekki.“
Afli fluttur milli báta
Það var ekki einungis brottkast
blóðgaðs afla sem náðist í fyrsta sinn
í sumar. Nokkrir voru einnig staðnir
að því að færa strandveiðiafla af
strandveiðibát yfir á krókaafla-
marksbát. „Við höfðum grun um að
menn hefðu verið látnir vita af því að
eftirlitið væri á svæðinu. Þar reyndu
menn að forðast vandræðin með því
að koma afla yfir á aðra áður en þeir
komu í land. Það mál er í vinnslu hjá
okkur.
Við höfum ekki náð mynd af slíku
broti áður en við höfum haft grun um
það í nokkrum tilvikum þegar við
höfum skoðað ferla báta að menn hafi
jafnað afla úti á sjó áður en þeir
komu í land.“
Vantar mannskap
Ekki hefur tekist að beita drónaeft-
irlitinu lengra frá landi eins og von-
ast var til. Eftirlitið hefur því ekki
náð í jafn miklum mæli til stærri
skipa og smábáta, viðurkennir Elín.
Gunnlaugur Snær Ólafsson
gso@mbl.is
B
ráðabirgðatölur Fiskistofu
um brot á fiskveiðiárinu
sýna ekki mikla breytingu
á fjölda brota milli ára.
„Það eru óvenju mörg
afladagbókarbrot en annars er þetta
svipað og verið hefur. Þetta eru held-
ur færri brottkastsmál en í fyrra, en
það helgast af minna eftirliti. Það var
minna flogið, en hlutfallið af brott-
kasti sem sást við drónaeftirlit var
svipað og í fyrra.“
Afladagbókarbrot eru 281 talsins
og eru því tæplega 60% allra skráðra
brotamála stofnunarinnar. Hvað
skýrir þessi afladagbókarbrot? „Ég
held að þetta helgist af einhvers kon-
ar mótmælum hjá þeim sem skortir
vilja til að fara eftir reglunum, en
auðvitað gera langflestir þetta vel,“
svarar Elín.
Henda blóðguðum afla
Hún bendir á að á strandveiðum í
sumar hafi drónaeftirlit stofnunar-
innar staðið sjómenn að brotum sem
ekki hafa sést áður. „Þetta er öðru-
vísi brottkast en við höfum séð,
brottkast á blóðguðum afla. Það sem
við höfum áður séð er brottkast á
fiski beint af veiðarfæri án þess að
nokkuð hafi verið gert við hann.
Þarna sáum við brot þar sem menn
héldu verðminni fiski aðgreindum
frá öðrum afla. Ef veiddist verðmeiri
fiskur var verðminni fiski, sem var
búið að blóðga, hent. Þetta er gert til
að koma með verðmætustu 774 kílóin
að landi.“
Brot af þessum toga getur varðað
áminningu eða sviptingu veiðileyfis.
„Þessi mál eru ennþá í vinnslu þann-
ig að það er ekki komin niðurstaða,
Hún bendir þó á að á loðnuvertíðinni
hafi tekist að fljúga yfir nánast öll
loðnuskipin að minnsta kosti einu
sinni.
„Við höfum ekki flogið frá varð-
skipi í sumar, við höfum bara ekki
haft mannskap í það,“ segir hún.
„Það hefur heldur fækkað í eftirlits-
mannahópnum. Ekki hefur verið
ráðið inn í stað þeirra sem hafa hætt
en síðan hafa einnig komið til veik-
indi, eins og gengur. Það er niður-
skurður í fjárveitingum sem kallar á
aðhald og sparnað. Segja má að við
séum að keyra eftirlitið á algjörri
lágmarksmönnun.
Í sumar höfum við því miður ekki
haft burði til að bregðast við ábend-
ingum, höfum ekki haft mannskap í
það. Við reynum að keyra öflugt eft-
irlit með þeim mannauði og verkfær-
um sem við höfum yfir að ráða.“
Rafrænt eftirlit
Til að bæta upp fyrir skort á
mannafla hefur verið lögð aukin
áhersla á að efla og auka rafrænt
eftirlit stofnunarinnar. „Við höfum
tekið inn sífellt fleiri eftirlitsþætti
inn í sjálfvirkt rafrænt eftirlit sem
gefur okkur mun meiri þekjun en
við fáum bara í höfnunum.“ Þá hefur
verið í smíðum kerfi, sem lætur vita
af frávikum, þannig að hægt sé að
beina eftirlitinu þangað sem frávik-
in eru.
„Við erum að vinna með að auka
rekjanleika til að efla rafræna eft-
irlitið, þannig að við getum fylgst
með allri keðjunni, alveg frá skrán-
ingu í afladagbók og til útflutnings-
gagna. Markmiðið er að geta fylgst
með uppruna alls afla og geta merkt
við ef einhver frávik eru sem benda
til að einhver óskráður afli sé fluttur
úr landi sem löglegur afli. Það er al-
veg ljóst að við fáum ekki auknar
fjárheimildir til að fjölga eftirlits-
mönnum, þannig að við erum alltaf
að reyna að auka þetta sjálfvirka eft-
irlit. Líka til að geta nýtt mannskap-
inn betur.“
Kortleggja brottkast
Þá hafi Alþingi samþykkt breytingu
laga í vor sem heimilar notkun
myndavéla um borð í togurum við
eftirlit með brottkasti, segir Elín.
Fiskistofa gerir ráð fyrir að gera til-
raunir með slíkt eftirlit þegar í sept-
ember.
„Við erum líka að vinna að verk-
efni sem snýr að því að meta brott-
kast með drónum í samstarfi við
Hafrannsóknastofnun og fleiri aðila.
Það er sérstakt drónaverkefni, þar
sem eingöngu yrði um handahófs-
kennt eftirlit að ræða, á meðan okkar
drónaeftirlit er meira áhættumiðað.
Tilgangurinn er að reyna að leggja
mat á raunverulegt brottkast.“
Elín kveðst sjá fyrir sér að veiði-
svæðum verði skipt niður og að
fljúga þurfi ákveðinn lágmarksfjölda
ferða á hverju svæði til að nið-
urstöður verði marktækar. „En
þetta verkefni er háð því að til þess
fáist fjármunir.“
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Elín B Ragnasdóttir, sviðsstjóri hjá veiðieftirliti Fiskistofu, segir stefnt að því að auka rekjanleika afla allt frá skráningu í afladagbók til útflutnings.
Náðu myndum af tvenns
konar brotum í fyrsta sinn
Fjöldi brotamála sem ratað hafa inn á borð Fiskistofu á fiskveiðiárinu 2021/
2022 eru alls 493 og er það svipað og verið hefur undanfarin ár, að sögn El-
ínar B. Ragnarsdóttur, sviðsstjóra veiðieftirlits hjá Fiskistofu. Hún vekur at-
hygli á því að eðli brotanna sé nokkuð frábrugðið því sem verið hefur. Morgunblaðið/Hafþór Hreiðarsson
Drónaeftirlit var meira með smábátum en öðrum vegna manneklu.
Brotamál fiskveiðiárið 2021/2022*
*Bráðabirgðatölur 17. ágúst 2022 – síðasti dagur fiksveiðiársins er 31. ágúst
Heimild: Fiskistofa
Málslok
Brotamálaflokkar Fjöldi
Leiðbein-
ingabréf
Leiðbeint á
vettvangi Leiðrétt Áminning
Svipting
Veiðleyfis
Vísað til
lögreglu
Fellt
niður Í vinnslu
Afladagbók 281 237 4 17 1 4 18
Aflaskráning ekki rétt 4 1 1 2
Annað 7 1 1 1 2 2
Brottkast afla 96 47 3 5 41
Grásleppuleyfi – brot á reglum 2 2
Lax og silungsveiði – brot gegn lögum og reglum 7 1 1 5
Strandveiði – annað 11 2 1 2 6
Strandveiði – veiðiferð stendur lengur en 14 klst. 57 49 2 1 5
Undirmál flokkun ófullnægjandi 9 4 5
Veiðar án veiðileyfis 2 1 1
Vigtarbrot – hæfi vigtarmanns 2 1 1
Vigtarbrot – löggilding vigtar útrunnin 2 2
Vigtarbrot – skráning á hafnarvog ekki rétt famkvæmd 6 1 5
Vigtarbrot endurvigtunarleyfishafa 4 1 1 2
Vigtun og skráning afla 3 1 2
Heildarfjöldi mála 493 337 5 5 33 2 1 18 92