Morgunblaðið - 27.08.2022, Blaðsíða 18

18 MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 27. ÁGÚST 2022
Gunnlaugur Snær Ólafsson
gso@mbl.is
V
ið upphaf ársins voru
menn nokkuð vondaufir.
Við blasti skerðing í
þorski og ónægar veiði-
heimildir í ýsu. Ofan á
það blasti við aukinn kostnaður á
aðföngum, olíu og veiðarfærum.
Það var því kærkomin hækkun á
fiskverði sem ég tel að hafi dekk-
að skerðingu veiðiheimilda og aðra
útgjaldaliði. Árið hefur því gefið
mönnum mun betri afkomu en bú-
ist var við. Flestir eru nokkuð
sáttir við fiskveiðárið,“ segir Örn.
Það hefi hins vegar komið hon-
um á óvart að Svandis Svavars-
dóttir, matvælaráðherra, hafi
ákveðið að draga átta þúsund tonn
frá ráðgjöf Hafrannsóknastofn-
unar, en fiskveiðiárið á undan
hafði forveri hennar, Kristján Þór
Júlíusson, bætt við auka átta þús-
und tonnum. „Það varð til þess að
heimildirnar voru ekki í samræmi
við fiskgengdina og kostnaður við
veiðar jókst. Sífellt þurfti að finna
mið þar sem ýsa var ekki, í flest-
um tilfellum tókst það ekki, ýsa
hefur verið út um allt.
Á fiskveiðiárinu hefur aldrei
verið jafn erfitt að fá kvóta á
leigu. Það setti strik í reikninginn
hjá fjölmörgum aðilum. Helmings-
minnkun var milli ára á því sem
krókaaflamarksbátar leigðu til sín
af þorski, sem segir sína sögu
hvað þennan mikilvæga markað
áhrærir.“
Boltinn hjá ráðherra
Örn segir þó smábátasjómenn
binda miklar vonir við störf Svan-
dísar, en hún hafi erft ákvarðanir
síðasta ráðherra sjávarútvegs-
mála. „Það tekur alltaf sinn tíma
að koma sér fyrir í nýju starfi. Til
dæmis var búið að gefa út reglu-
gerðir um veiðar á fiskveiðiárinu
þegar Svandís tók við og hendur
hennar því nokkuð bundnar. Nú
er boltinn hins vegar hjá henni
sem ég vona að hitti þá þræði sem
efla munu smábátaútgerðina og þá
um leið sjávarútveginn í heild.“
Umhverfismálin eru ekki síður
mikilvæg í þessu samhengi að
sögn framkvæmdastjórans sem
segir miklar breytingar í vændum
í tengslum við orkuskipti. „Þar er
helst horft til rafvæðingarinnar.
Þar má þó ekki gleyma vetni, met-
ani og fleiri grænum orkugjöfum.“
Þá sé ekki síður mikilvægt að að
líta til þeirra veiðarfæra sem not-
uð eru og umhverfisáhrifa þeirra.
„Ég á von á að þar muni Hafrann-
sóknastofnum koma inn í umræð-
una á þann hátt að veita stjórn-
völdum ekki eingöngu ráðgjöf um
leyfilegan heildarafla. Þar á ég við
veiðafæraráðgjöf, hvaða veiðar-
færum er best að beita m.t.t. líf-
ríkisins. Það er t.d. ekki eðlilegt
að ár eftir ár skili gríðarstór
hrygningarstofn ekki almennilegri
nýliðun. Stofnunin þarf að svara
því hvort það sé eðlilegt að hleypa
togskipum inn á hrygningarslóð af
nýafstöðnu hrygningarstoppi.
Hvort ekki sé rétt að stöðva slíkt
og sjá hvort við fáum ekki loksins
góða nýliðun.“
Ákall um breytingar
Strandveiðar ársins enduðu eins
og þekkt er 21. júlí, án þess að all-
ir bátar næðu að veiða 12 daga í
hverjum mánuði sem veiðarnar
voru stundaðar og skiptist aflinn
misjafnlega milli veiðisvæða. Örn
gerir ráð fyrir að umræðan um til-
högun strandveiðanna verði fyr-
irferðamikil á aðalfundum svæð-
isfélaga smábátaeigenda, en fé-
lögin eiga að skila inn tillögum
sem bornar verða undir aðalfund
LS í október.
Hann viðurkennir að ekki séu
allir á einu máli, en strandveiði-
sjómenn á Norður- og Austurlandi
hafa talið mikilvægt að taka upp
svæðisskiptingu veiðanna þar til
hægt verði að tryggja öllum bát-
um 48 veiðidaga. „Ég veit að skoð-
anir eru skiptar. Menn vilja
byggja áfram á 48 daga kerfinu ef
tryggt er að veiði jafnist á 12 daga
í hverjum mánuði í maí – ágúst.
Telji ráðherra sig ekki geta tryggt
slíkt er komin upp önnur staða
sem vinna verður úr.
Tvö síðustu ár hafa verið
óvenjuleg varðandi strandveiðar. Í
fyrra skall á bongóblíða upp frá
síðustu viku júlí mánaðar og stóð
þar til strandveiðar stöðvuðust 18.
ágúst. Í ár var veðurblíða fyrir
vestan land sem leiddi til óvenju-
góðra gæfta og aflabragða á
Breiðafirði og Vestfjörðum. Það
varð til að það sem ætlað var til
veiðanna var uppurið 21. júlí og
skildi sjómenn fyrir norðan og
austan eftir með rýran og verð-
minni afla en þeir höfðu gert ráð
fyrir. Áskorunin er því mikil um
að úr þessu verði bætt. Taka verð-
ur tillit til þessara sveiflna þegar
heildarafli er ákveðinn. Aflamark-
ið er þannig að hægt er að stjórna
upp á kíló, en annað gildir um
strandveiðar. Þar getur afli sveifl-
ast til milli ára og leitt til að sum
árin er farið einu eða tveimur pró-
sentum fram yfir leyfilegan heild-
arafla í þorski, á öðrum því öfugt
farið. Allt sem jafnar sig þegar til
lengri tíma er litið.“
Örn vekur athygli á því að um-
fang strandveiða og línuívilnun sé
meðal annars háð því hve vel rík-
inu takist að fá veiðiheimildir í
þorski í skiptum fyrir veiðiheim-
ildir í uppsjávartegundum á skip-
timarkaði sem Fiskistofa hefur
umsjón með. „Að mínu mati er
það fullkomlega óeðlilegt og óá-
sættanlegt að taka tilboðum sem
eru langt frá verðgildi – þorsk-
ígildastuðlum tegundanna. Því
verður að breyta þannig að nægj-
anlegt magn af þorski skili sér til
þessara veiða og inn í 5,3% pott-
inn.“
Þá mun LS leggja áherslu á
komandi fiskveiðiári að byggða-
kvóti verði nýttur á slíkan hátt að
hann nýtist dreifðum byggðum
sem best. Liður í því er að aðeins
útgerðir dagróðrabáta verði út-
hlutað byggðakvóta. „Það er því
engin launung á að við ætlum okk-
ur stærri hlut í þeim þúsundum
tonna sem úthlutað er til þessa
verkefnis.“
Auka þorskkvótann
„Á komandi fiskveiðiári blasir við
enn ein skerðingin í þorski en að
sama skapi hefur ýsukvótinn verið
aukinn. Það blasa því við erfið-
leikar, en á móti kemur að gott
verð fæst fyrir fiskinn og engar
horfur á niðursveiflu á þeim vett-
vangi. Það er að sjálfsögðu já-
kvætt að þeir [Hafrannsóknastofn-
un] spái stækkun veiðistofnsins og
þá velti ég því fyrir mér hvort
ekki sé ástæða til að auka við
þorskkvótann á vormánuðum 2023
ef haust- og marsrall stofnunar-
innar koma vel út,“ segir Örn.
Þá kveðst hann líta björtum
augum til grásleppuvertíðarinnar
á næsta ári. „Veiði í ár fór ekki
umfram það sem hægt var að
selja, samfara verðhækkun milli
ára. Markaður í Kína fyrir frysta
grásleppu er að lifna við og verður
vonandi aftur arðbær.“
„Flestir nokkuð sáttir
við fiskveiðiárið“
Örn Pálsson, framkvæmdastjóri Landssambands smábátaeigenda (LS), segir
smábátasjómenn binda miklar vonir við að störf Svandísar Svavarsdóttur,
matvælaráðherra, verði til þess fallin að efla smábátaútgerðina.
Morgunblaðið/Eggert
Örn Pálsson, framkvæmdastjóri
Landssambands smábátaeigenda,
viðurkennir að það séu ekki allir
innan félagsins á einu máli um
það hvaða umbætur þurfi að gera
á strandveðikerfinu.
Spilstjórnun
Viðvörunarkerfi
Tankapælikerfi
DP kerfi
Töflur og tíðnibreytar
Brattvaag
spilbúnaður
Stýri og stýrisvélar
Ulstein og Kamewa
skrúfubúnaður
Bergen og MTU vélar
HSG samkeyrslukerfi
Skrúfustýringar
Hliðarskrúfur
Bergen Engine
B33:45
C 25:33 L
PM-rafmagnsvindur
hedinn.is
Héðinn selur og þjónustar búnað frá
Kongsberg Maritime og Bergen Engines
ELTAK sérhæfir sig
í sölu og þjónustu
á vogum
Bjóðum MESTA úrval
á Íslandi af smáum
og stórum vogum