Morgunblaðið - 27.08.2022, Blaðsíða 13

fiskur að fara út af hádegisverð-
armatseðlum og öðrum stöðum þar
sem fólk vill ódýrari vöru og fólk er
ekki að gera eins vel við sig. […]
En ég held að fiskur muni áfram
njóta góðs af heilsueflingu, stækk-
un millistéttarinnar og fólksfjölgun
í heiminum. Allir meginstraumar
styðja við hátt verðlag á fiski sem
er holl og góð vara en að endingu
er það þó neytandinn sem á síðasta
orðið.
Til lengri tíma litið held ég að
hvítfiskur verði hátt verðlagður,
eigi að vera hátt verðlagður og geti
jafnvel hækkað enn meira. En það
er alveg ljóst í mínum huga að ef
við ætlum að ná fram verðhækk-
unum umfram verðlag á mörkuðum
verðum við að stýra betur okkar
framboði frá Íslandi.“
Hann telur mikilvægt að íslensk-
ur hvítfiskur verði að verða verð-
mætari vara í hugum neytenda en
til þess þarf að fjárfesta meira í
ímynd íslenskra sjávarafurða. Að
markaðsetningin snúist meira um
að hér sé um að ræða umhverf-
isvænni vöru, sem veidd er á
grundvelli sjálfbærrar nýtingar og
með minna kolefnisspor. „Ég held
að í þessu liggi heilmikil tækifæri –
sérstaklega gagnvart yngri kyn-
slóðinni“
Víða hörð átök á vinnumarkaði
„Óvissan er mjög mikil horft framá-
við,“ fullyrðir Bjarni. „Orkuverð til
heimila t.a.m. í Betlandi hefur
kannski þrefaldast eða fjórfaldast
milli ára. Fyrir fólk sem er með lít-
ið svigrúm í sínum fjármálum hefur
þetta mikil áhrif. Þá koma kröfur
um leiðréttingar á launum. Þess
vegna er viðbúið, hvort sem það er
hér á landi eða annars staðar, að
við séum að fara að horfa fram á
nokkuð hörð átök um það hvernig
skuli haldið á þessum málum,“ seg-
ir hann og bætir við að það eigi eft-
ir að koma í ljós hvort hækkun
vaxtastigs í hinum vestræna heimi
leiði til samdráttar sem styðji við
aukið jafnvægi.
Þróunin styðji við reksturinn
„Við erum í verksmiðjustarfsemi
nálægt markaðnum. Yfir 90% af
okkar sölu er inn á Evrópu, það er
okkar megin markaðssvæði. Þar
eru allar okkar virðisaukandi verk-
smiðjur,“ segir
Bjarni. Starfsem-
in hefur verið í
samkeppni við
framleiðslu í
Austur-Evrópu og
ekki síst Kína, en
töluvert af evr-
ópskum fiski hef-
ur verið frystur
og sendur til Kína
í vinnslu áður en
hann er frystur á nýjan leik og
seldur í stórmörkuðum í Evrópu.
Svokölluð tvífryst vara.
Verulegar truflanir hafa hins
vegar orðið í aðfangakeðjum, ekki
bara vegna Covid-19, heldur einnig
vegna hækkandi eldsneytisverðs,
gámaskorts og vinnuafls. „Hinn
vestræni heimur hefur áttað sig á
að ekki sé hægt að reiða sig eins
mikið á rússneskar vörur og vöru-
framleiðslu frá Kína eins og verið
hefur. Framleiðslustarfsemin í Kína
er þar vegna þess að hún er ódýrari
en annar staðar. En launakostn-
aður hefur farið hækkandi og flutn-
ingskostnaður stóraukist auk við-
varandi áhrifa vegna Covid. Þessi
jafna er orðin allt önnur í dag og
niðurstaðan sú að markaðurinn er í
auknum mæli farin að treysta á
vöru nær markaðnum og leitar
fyrst þar áður en horft er til fjar-
lægari slóða
Þættir eins og afhendingaröryggi
og rekjanleiki vörunnar skiptir nú
meira máli ásamt umhverfismálum
sem eru á oddinum ansi víða og
einungis viðbúið að kröfurnar verði
meiri þar á næstunni. Svar okkar
við því er að geta tryggt vöruna til
okkar viðskiptavina, auka fjárfest-
ingu í sjálfvirknivæðingu,staðla
vöruframboðið enn meira svo það
sé hagkvæmara og setja umhverf-
ismálin í forgang.“
Fjölbreyttur vandi í Bretlandi
Iceland Seafood sendi í byrjun
ágúst út tilkynningu um afkomu fé-
lagsins á fyrri
árshelmingi.
Þar sagði um
reksturinn í
Bretlandi að
„það mun taka
lengri tíma og
kosta meira en
áður var áætlað
að koma á stöð-
ugleika í
rekstrinum.
[…] Miðað við núverandi horfur er
gert ráð fyrir að tap verði á rekstr-
inum á öðrum árshelmingi 2022, en
jafnvægi verði náð á fyrsta árs-
helmingi 2023.“
Bjarni segir að reksturinn í Bret-
landi hafi verið mjög erfiður, en
það hafi verið samverkandi þættir
sem hafa orðið til þess. „Launa-
kostnaður hefur aukist töluvert,
það er erfiðara að fá vinnuafl, eftir
Covid hefur vinnuvilji fólks minnk-
að. Það er líka ljóst að Bretland
hefur reitt sig á framleiðslu frá
Austur-Evrópu og Kína í heil-
miklum mæli, og framleiðsluein-
ingar þar eru minna sjálf-
virknivæddar en maður sér annar
staðar í Evrópu.
Færri fara frá Evrópu til Bret-
lands í atvinnuleit í kjölfar Brexit.
Allt sem lýtur að pappírsvinnu og
tollagerð sem gerir vörum kleift að
fara á milli hefur breyst. Þessir frí-
verslunarsamningar sem um var
rætt um við stór hagkerfi eins og
Japan og Bandaríkin hafa tekið
lengri tíma og skilað minna en
vænst var til.“
Markmiðið nú sé að ná að gera
verksmiðjustarfsemina í Bretlandi
arðbæra en til þess þurfi að koma
verðhækkunum á hráefni til við-
skiptavina, eitthvað sem tekist hef-
ur að verulegu leiti. Eins er ljóst að
verð á mörgum fisktegundum er að
lækka sem aftur stuðlar að jafn-
vægi í framleiðslunni. Þá séu við-
ræður í gangi við kaupendur um
aukin viðskipti auk þess sem unnið
sé að fjárfestingum í verksmiðjunni
sjálfri sem á að minnka vinnuafl,
lækka kostnað og auka afköst. „ Við
trúum því að góðir hlutir gerist
hægt og höfum mikla trú á því sem
við erum að gera í Bretlandi til
lengra tíma litið þrátt fyrir hindr-
unarhlaup í byrjun.“
Fjárfesta í sólarorku
Reksturinn á Írlandi varð sér-
staklega fyrir barðinu á mikilli
hækkun á verði á laxi en sú hækk-
un hefur gengið til baka að mestu
leyti og rekstrareiningarnar alls
staðar hafa fundið fyrir hækkunum
á orkuverði og kælimiðlum, svo
eitthvað sé nefnt. En neyðin kennir
nakinni konu að spinna, eins og
sagt er.
„Við erum að mæta þessu á ýms-
an hátt, meðal annars með því að
koma fyrir sólarsellum á þökum á
verksmiðjum okkar í Barselóna og
Madríd á Spáni Það mun mæta um
fjórðungi af okkar orkuþörf. Svo er
auðvitað alltaf verið að leita leiða til
að spara orku, en til skemmri tíma
er þetta erfitt. Við munum vænt-
anlega gera það sama á Írlandi og í
auknum mæli verða sjálf ábyrg fyr-
ir stærri hluta af okkar orkuþörf,“
segir Bjarni.
Hinn vestræni heimur hef-
ur áttað sig á að ekki sé
hægt að reiða sig eins mik-
ið á rússneskar vörur og
vöruframleiðslu frá Kína
eins og verið hefur.
Morgunblaðið/Helgi Bjarnason
Verð á Norður-atlantshafslaxi hækkaði ört í byrjun árs sem hafði mikil áhrif á
rekstru félagsins á Írlandi. Verð hafa lækkað nokkuð að undanförnu.
LAUGARDAGUR 27. ÁGÚST 2022 MORGUNBLAÐIÐ 13
Tórshavn / The Faroe Islands
Scrabster / Scotland
Scandinavia
Norway / Sweden / Finland
Europe
The Baltics
Estonia / Latvia / Lithuania
Spain & Portugal
Hirtshals
Denmark
Seyðisfjørður / Iceland
Þorlákshöfn / Iceland
Rotterdam
The Netherlands
Smyril Line Cargo Iceland | +354 470 2800 | island@cargo.fo | smyrillinecargo.com
Við sækjum og sendum
VÖRUR UM
ALLA EVRÓPU
með skipum, lestum, vörubílum og flugvélum
Siglingaleiðir til Íslands
MS Norröna Mykines
Akranes Eystnes
Hvítanes
Mistral
Skipaflutningar – samstarfsaðilar
Akstursþjónusta, um alla Evrópu, allar gerðir af flutningavögnum
Akstursþjónusta um alla Skandinavíu, allar gerðir af flutningavögnum