Skák - 01.10.1996, Blaðsíða 33

Guðmundur Arnlaugsson:
TAFLLOK
Að venju voru þær margar æsi-
legar skákirnar sem tefldar voru í
deildakeppni Skáksambands Is-
lands um daginn. En þessi sló þó
öll met. Staðan kom upp í úrslita-
viðureign úr annarri deild. Jón
Björgvinsson (1.960), UMSE, var
með hvítt og átti leik, en Matthías
Kjeld (2.025), Taflfélagi Reykja-
víkur, D sveit, hafði svart.
Það standa augljóslega öll spjót á
hvíti. Hann hafði teygt sig mjög
langt, fórnað manni og er nú
drottningin í uppnámi og þar að
auki peðið á f2 með skák. Um-
hugsunartíminn var einnig á þrot-
um. En í stað þess að gefast upp
fann hvítur ævintýralegan björg-
unarleik:
22. Df3!! - Bxf2t (Ekki mátti
þiggja drottningarfórnina, 22. -
Hxf3?7 23. Rxc5 - Kf8 24. Rd7 er
mát) 23. Khl - Bxel 24. Rg5 -
Df6 25. Bxf7t - Kh8 26. Bxe8 -
bxc3 27. bxc3 og skákin er nú
orðin jafnteflisleg. En eftir fáa
leiki til viðbótar gerðist óvæntur
atburður: Báðir féllu á tíma!
Kapparnir töldu þá skákina vera
jafntefli og fannst tjölmörgum
áhorfendum það vel sæmandi svo
hraustlegri viðureign. En þegar
skákstjóra hafði tekist að olnboga
sig í gegnum þvöguna dæmdi
hann jafnteflið ógilt og Jóni sig-
urinn, því fallvísirinn á klukku
Matthíasar hafði fallið sjónarmun
á undan. Samkvæmt skáklögum
FIDE er þetta réttur dómur. Það
munaði minnstu að þetta fleytti
UMSE upp í fyrstu deild með 26
vinninga. En Vestfirðingar unnu
Vestmannaeyinga stórt í síðustu
umferð, 4-1, og náðu þar með
2672 vinningi og komust upp.
Margeir Pétursson
HEFUR ÞÚ GREITT
ÁSKRIFTARGJALDIÐ?
í síðasta þætti voru skoðuð tvenn
tafllok eftir armenska snillinginn
Henrik Kasparjan og lofað að
segja nánar frá honum. Skal það
nú efnt.
Kasparjan er byggingaverkfræð-
ingur að mennt, fæddur í Tvílýsi
(Tblisi) árið 1910 (hann kann að
hafa látist síðan þær heimildir
sem ég hef um hann voru
skrifaðar). Hann lærði mann-
ganginn fjórtán ára gamall af eldri
bróður sínum. Atján ára birti hann
fyrstu skákþraut sína, og á
árunum 1928-29 birti hann um
40 skákþrautir, en það voru
mestmegnis þríleiksdæmi. Jafn-
framt varð hann all öflugur
skákmaður og 1934 þegar
skákþing Armeníu var haldið í
fyrsta skipti varð hann skák-
meistari Armena, en hann hefur
tíu sinnum unnið þann titil. Hann
vann titilinn sovéskur meistari
með því að sigra kunnan tafl-
meistara frá Leningrad, Vitalí
Tjsekover, í einvígi (+6=7r4).
Hann tók tólf sinnum þátt í
skákþingi Sovétríkjanna og komst
fjórum sinnum í lokakeppnina.
Sjálfsagt hefði hann náð lengra á
þeirri framabraut ef hann hefði
flutt sig til Moskvu eða Leningrad
þar sem öflugustu meistararnir
voru, en hann hélt tryggð við
ættland sitt. Einhverjum besta
árangri sínum á skákþingi náði
hann í Párnu 1947. Þar sigraði
Keres, en Kasparjan náði sjöunda
sæti og varð fyrir ofan kempur
eins og Flohr, Bondarevskí,
Tolusj, Makogonov og fleiri.
Freistandi er að sýna eitt dæmi af
taflmennsku Kasparjans. Hér
koma lok skákar er hann tefldi
árið 1951 í Erevan við meistarann
Kalasjían. Myndin sýnir stöðuna
eftir 42. leik hvíts. Kasparjan
hefur svart. Hann stendur greini-
lega mun betur, en ekki er alls
kostar auðvelt að gera sér mat úr
því. Kasparjan hjó þó á hnútinn á
djarfan og fallegan hátt.
Kasparjan
42. - Rxe4!! 43. fe4 Hxe2!! 44.
Hxe2 f3 45. Hh2 Kf4 46. Hh6 f2
47. Hxd6 Kg5!
Hefði svartur ekki átt þetta tromp,
hefði fléttan ekki staðist.
48. He6 flD 49. Hxe5t Kg4 50.
He7 Dc4t 51. Dal b5 52. Ha7
Da4 53. Ka2 a5 54. d6 Dc4t 55.
Kal b4 56. Hc7 Dxe4 57. d7
Dhlt 58. Ka2 Dd5t 59. Kbl
Dd3t 60. Kcl ba3 61. ba3 De3t
og hvítur gafst upp. Hann sér
fram á að hrókurinn fellur, til
dæmis: 62. Kc2 Df2t 63. Kcl
SKÁK 189