Landsmál - sep. 1947, Side 10

TÍMARIT UM LANDSMÁL
væri fyrir hendi í kringum síðustu áramót. Þjóðin hafði
ekki gefið því nægilegan gaum, hvað var að gerast í
gjaldeyrismálum hennar, sem stjórnað var af tveimur
voldugum ráðum. Og enginn af hinum kjörnu forvígis-
mönnum hennar hafði fundið hvöt til að aðvara hana,
eða þeim sem stjómuðu að grípa í taumana. Og þjóð-
bankinn var með öllu útilokaður frá að hafa nokkurt úr-
skurðarvald í þessum málum.
Á tveimur árum, 1945—1946, var innflutningurinn rúm-
lega 200 millj. kr. hærri en útflutningurinn, auk gífur-
legrar notkunar gjaldeyris til ferðalaga, námskostnaðar,
utanríkisþjónustu, farmgjalda o. fl. Skýrsla Landsbank-
ans fyrir 1946 sýnir, að bankarnir hafa selt gjaldeyri
umfram það, sem þeir hafa keypt:
1945 100.2 millj.
1946 256.7 —
1.1. —1.8. 1947 157.2 —
eða að gjaldeyrisforðinn hefir minnkað um samtals 514
milljónir á hálfu þriðja ári. Þó hafa 1945—1946 komið
inn gjaldeyristekjur 35 millj. kr. fyrir annað en útflutn-
ing. Sést af þessu, að mikil gjaldeyriseyðsla hefir farið
fram þessi tvö ár, auk hins óhagstæða verzlunarjafnaðar,
þó að nokkur hluti af gjaldeyrissölunni hafi gengið til að
greiða fyrirfram vörur, skip og tæki, sem voru í pöntun.
Þetta sýnir, að hálfu öðru ári eftir að ófriðnum lýkur
hefir verið selt yfir 60% af gjaldeyriseigninni og af-
ganginum að mestu ráðstafað. Ætla mætti að þeir, sem
bera ábyrgð gagnvart þjóðinni á framkvæmd þessara
mála, hefði fundið ástæðu til að gera sér ljóst, hvert
stefndi og gera ráðstafanir til stöðvunar á þessari hættu-
legu þróun, áður en allt væri komið í óefni. Þótt hörmu-
legt sé að segja það, virðist enginn, sem vald hafði í
þessum efnum, hafa gert raunhæfar ráðstafanir til að
forða þjóðinni frá því að lenda í þeirri niðurlægjandi og
hættulegu gjaldeyriskreppu, sem hún er nú komin í.
Þetta mátti þó sjá löngu fyrirfram af gjaldeyrissölu
10