Landsmál - sep. 1947, Blaðsíða 19

/
TÍMARIT UM LANDSMÁL
öflun gjaJdeyris til að greiða þessar skuldir og til inn-
flutnings matvæla og rekstursefna framleiðslunnar á
þessu og næsta ári, er undir því komin, að framleiðslan
geti starfað og selt afurðir sínar án tapreksturs á því
verði sem erlendir markaðir vilja greiða. Að meðaltali
mun framleiðsluverð okkar vera 40—50% af hátt, vegna
verðbólgu og dýrtíðar. Ef þetta fæst ekki leiðrétt í haust,
stöðvast allur bátaflotinn í vetur. Landið hefir þá lítið
til að kaupa fyrir erlendar lífsnauðsynjar. Óþarfi er að
lýsa því hvað þá tekur við.
Af gjaldeyrisskortinum og óvissunni um framleiðsluna
stafar samdráttur í flestum greinum atvinnulífsins og
atvinnuleysi siglir í kjölfarið. Byggingarstarfsemin
stöðvast að mestu. Efnið er af skornum skammti og fé
fæst ekki til framkvæmda. Iðnaðurinn, sem er ein stærsta
atvinnugrein í Reykjavík, fækkar við sig fólki í stórum
stíl vegna efnaskorts. Verzlunin dregst saman og þeim
fækkar ört sem að henni starfa. Vegna þverrandi vöru-
flutninga minnkar mikið sú vinna sem skipafélögin hafa
veitt. Allt bendir til þess að stórfellt atvinnuleysi sé að
myndast í landinu vegna þess að verðþensla, dýrtíð og
opinber eyðsla er komin á það stig, að atvinnuvegirnir
geta ekki lengur risið undir því og ekki lengur fyllt þá
gjaldeyrishít, sem þarf til að viðhalda dansinum kring-
um gullkálfinn.
Nýsköpunin, sem flutt hefir inn tæki og vélar fyrir
300 millj. kr. er að mestu byggð á lánum. Ef nokkuð
blæs á móti, gefast margir upp af þeim, sem nú skulda
stórfé út á þessi tæki og sum ekki verða rekin án stór-
felldrar verðlækkunar. Það verður eitt mesta vandamálið
•
innan skamms. Með lánveitingum og fjárfestingu undan-
genginna ára hefir hinu veikbyggða fjárhagskerfi lands-
ins verið stefnt í mikla hættu. Sú hætta hangir nú sem
brugðinn brandur yfir atvinnulífinu.
I byrjun þessa árs gaf Alþingi ríkisvaldinu til fram-
kvæmdar hæstu fjárlög í sögu landsins. Þau fjárlög
19