Landsmál - sep. 1947, Blaðsíða 11

TÍMARIT UM LANDSMÁL
bankanna og hinum óhagstæða verzlunarjöfnuði frá
mánuði til mánuðar, ekki sízt af þeim, sem höfðu þræð-
ina í hendi sér og aðgang að öllum upplýsingum í þess-
um efnum.
Þróunina í utanríkisverzluninni má glöggt sjá af
greiðslujöfnuðinum undanfarandi ár:
-s- 47 millj. kr.
-4- 18 — —
+ 7 — —
-f- 52 — —
-í-152 — —
1942
1943
1944
1945
1946
1947 (6 mán.) -4- 131
Síðan í ársbyrjun 1945 og til 1. júlí 1947 hefir greiðslu-
hallinn numið 335 millj. kr., auk ósýnilegra útgjalda,
sem hafa numið aðeins á árinu 1946 um 80 millj króna,
skv. skýrslu Landsbankans.
Þær tvær stofnanir, sem ráðið hafa gjaldeyrissölunni
undanfarin 2—3 ár, Viðskiptaráð og Nýbyggingarráð,
bera að vísu formlega sök á hinni óhemjulegu gjaldeyris-
eyðslu, vegna þess, að þessum tveimur stofnunum var
gefið því nær takmarkalaust vald yfir þessum málum
og bankarnir réðu þar engu um. En þó verður að taka
tillit til þess, að ýmsar ráðstafanir og fyrirmæli þings
og stjórnar hafa haft mikil áhrif á framkvæmdina.
Samkvæmt skýrslu Landsbankans gáfu þessar tvær
stofnanir út ný gjaldeyrisleyfi á árinu 1946 fyrir 736
millj. kr. og framlengdu leyfum frá árinu 1945 fyrir 89
millj kr. í umferð hafa þá verið á árinu sem leið gjald-
eyrisleyfi fyrir hvorki meira né minna en 825 millj króna.
Þegar þess er gætt, að Nýbyggingarráð hefir umráð yfir
300 millj., sem ekki mun öllu hafa verið ávísað á árinu
1946, kemur í ljós, að Viðskiptaráð hefir sett í umferð
á árinu sem leið gjaldeyrisleyfi, er námu 550—600 millj.
króna. En útflutningur 1945 var 267 millj. og 1946 reynd-
ist hann 291 miUj. Verður ekki annað séð en að Viðskipta-
ráð hafi ráðstafað gjaldeyri til innflutnings og annara
11