Landsmál - sep. 1947, Side 14

TÍMARIT UM LANDSMÁL
Útlán bankanna síðustu ár hafa verið sem hér segir,
samkvæmt skýrslum Hagstofunnar:
1942 (des.) 173 millj.
1943 — 193 —
1944 — 236 —
1945 — 337 —
1946 — 482 —
1947 (1./7.) 573 —
Hækkun útlánanna frá ársbyrjun 1945 til 1. júlí 1947
nemur 337 millj króna. Þessi aukning útlánanna, ein út
af fyrir sig, er nógu mikil til að valda verðbólgu í þjóð-
félagi, sem flytur út afurðir fyrir 270—290 millj. á ári.
Útlánin eru komin langt yfir það mark, sem teljast
verður öruggt og skynsamlegt. Samanlögð sparisjóðseign
(bankainnlög) landsmanna, nam 1. júlí síðastliðinn 528
millj. króna. Útlánin eru því komin fram úr því fé, sem
bankamir ráða yfir til geymslu eða forvöxtunar. Það
mundi annarsstaðar vera talin ógætileg bankastarfsemi.
Ábyrgðin á lánastarfseminni hvílir að mestu á bönk-
unum, en þó verður þess að gæta, að hér á ríkið bankana
og hið pólitíska vald í landinu á hverjum tíma getur
haft gagnger áhrif á bankastarfsemina. Þetta er einn
veikasti hlekkurinn í fjármálakerfi okkar. Löggjafar-
valdið og ríkisvaldið, sem með ráðstöfunum sínum und-
anfarin ár hefir valdið stórkostlegri hækkun ríkisútgjalda
og þar með óbeinlínis sívaxandi óhagstæðum verzlunar-
jöfnuði, hefir jafnframt beint og óbeint valdið óeðlilegri
hækkun útlána. Hjá nágrönnum okkar, Dönum, var farið
öðruvísi að. Þar var fé einkabankanna fest að verulegu
leyti í þjóðbankanum til að hindra hækkun útlána og
hindra verðbólgu.
Landsbankinn er eign ríkisins, en þó er hann svo sjálf-
stæð stofnun, að engin ríkisstjórn getur neytt hann til
að gera ráðstafanir, sem stjórn hans telur varhugaverðar
eða hættulegar. Samt hlýtur hann að vera jafnan bund-
U