Alþýðublaðið - 12.03.1920, Síða 1
1920
Föstudaginn 12. marz
57. tölubl.
Tog'araútg-erð Reykjavíkur.
Crjaldþolið eykst. Skattarnir lækka.
Almenn velmeg'un vex.
Ár frá ári fjölgar íbúum Reykja-
víkur og að sama skapi hækka
skattarnir, sem lagðir eru á íbú-
ana. Húsnæðisleysi fer fremur
vaxandi, þrátt fyrir húsagerð, og
húsaleiga hækkar. Dýrtíðin vex á
öllum sviðum. En lítið er gert til
bess að létta undir með almenn-
ingi. Það er engu líkara en þeir,
sem völdin hafa, hugsi sem svo:
Látum þetta bara drasla. Það fer
þó aldrei öðruvísi en svo, að alt
springur á endanum, og þá er vel
farið! Við græðum mest á ástand-
inu eins og það nú er! Og þegar
alt fer um koll, getum við líka
haft ráð þrotabúsins í höndum
okkar!
En er hugsun þessara manna
holl bæjarfélaginu og þá jafnframt
þjóðfélaginu í heild? Nei, ónei!
Þeir, sem um það hugsa, sjá fljótt
að svo er ekki. En að láta þetta
óátalið, er að fljóta sofandi að
feigðarósi.
Eg ætla hér aðeins að taka eitt
atriði til athugunar. En það er
atriði, sem allir sannir borgarar
aettu að geta verið sammála um og
fallist á að er stórvægilegt atriði,
sem miklu getur ráðið um efna-
hag bæjarins í framtíðinni. Jafn-
vel örgustu afturhaldsmenn og
toaurapúkar hljóta að vilja létta
úálítið skattabirðina hér í Reykja-
vik — þeir ættu ekki hvað síst að
vilja það. En það mun koma á
daginn, hvort svo er eða ekki.
Því heflr oft verið hreyft, eink-
hm í „Dagsbrún", hver nauðsyn
væri á því, að fisksölunni hér 1
bae yrði komið í viðunandi horf.
^okkrum sinnum hefir líka verið
oyrjað á því, að reyna að kippa
kessu í lag. En vegna þess, að
öetíð hefir verið farin röng leið og
hugur hefir varla fylgt máli hjá
þeim, sem staðið hafa fyrir fram-
kvæmdunum, hefir alt strandað
og orðið árangurslaust. Fisksalan
er enn í sama ólaginu og lagast
aldrei fullkomlega, fyr en bærinn
á sjálfur togara og heldur þeim út.
Enginn gengur þess dulinn, að
ekki má hrapa að því, að ráðast
í þetta fyririrtæki. En því fyr
sem hafist verður hand, því betra.
Auðvitað verður sá, sem stendur
fyrir útgerðinni, að vera verkinu
fullkomlega vaxinn, og ekki nóg
með það, hann verður að hafa
fullan vilja á því, að leysa starf-
ann svo vel af hendi, sem unt er.
Því þess eru dæmi, að sum opin-
ber fyrirtæki hafa verið rekin afar
illa, að því er virðist viljandi,
sýnilega í því skyni að ósanna þá
kenningu, að opinber fyrirtæki
megi réka eins vel eða betur en
einstakra manna fyrirtæki.
Allir heilvita menn hljóta að
sjá það, að útgerð bæjarins ætti
sízt aö standa ver aÖ vígi en ein-
stakra manna útgerð, og ekki
þurfa útgerðarmenn að óttast sam-
kepni bæjarins frekar en einstakl-
inga, svo framarlega að útgerð
þeirra sé rekin af nokkurri skyn-
sami. Fé er bænum ekki síður
falt en öðrum, sem reka vilja
togaraútgerð, því hættuminna er
að lána honum en einstaklingum,
og eignir hans hækka í verði jafn-
skjótt og fjárhagurinn batnar.
Ekki þarf annað en líta á það,
hve mjög togaraútgerðarmenn hafa
grætt á útgerðinni, til þess að sjá,
að gróðavon er að togaraútgerð.
Enda sannar fjölgun togara það.
Meðal þess, sem ynnist við það,
að bærinn gerði út, ekki einn
togara heldur marga, er það:
að, atvinna ykist í bænum, og
þar með gjaldþol verkalýðsins;
að, skattarnir lækkuðu á ein-
staklingunum;
að, útlent fé fengist í bæjarsjóð,
sem jafnframt yki gjaldþol bæjar-
ins og gerði mögulegar ýmsar
framkvæmdir, sem nú verða að
sytja á hakanum.
Eg býst við að þessi atriði séu
svo ]jós, að ekki þurfi að skýra
þau fyrir mönnum. Um fyrsta
atriðið er það að segja, að enginn
getur efast um aÖ það sé rétt.
Togaraútgerð þarfnast, ekki aðeina
sjómanna, heldur líka fólks á landi,
bæði til fiskverkunar, veiðarfæra-
gerðar og margs fleira, sem or-
sakast af atvinnurekstrinum. Um
annað og þriðja atriðið er það að
segja, alt of lítið er gert að því,
eins og eg áður hefi tekið fram,
að afla bænum fjár á annan hátt
en með sköttum. Eg geri hér ráð
fyrir að gerðir yrðu út af bænum
5—6 togarar. Pyrfti einn þeirra
að hugsa eingöngu um það, að
hafa ætíð nægan fisk til handa
bæjarbúum. En vafalaust yrði oft
afgangur af aflanum og mætti þá
salta hann eða frysta — sem lík-
lega myndi þó betra — til þess
að hafa til taks ef fiski brigðist.
Hinir togararnir fiskuðu svo í ís
eða salt, eftir því sem tíðkast, og
myndu þeir, ekki síður en togarar
einstakra manna, gefa af sér góðan
arð, sem rynni í bæjarsjóð. Við
það myndi mæjarsjóði aukast fé,
en það hefði aftur á móti þá af-
leiðingu í för með sér, að auka-
útsvör lækkuðu. í stuttu máli,
almenn velmegun hlyti að vaxa
og bærinn verða stórum vistlegri,
en hann nú er. I. J.
Botsivikar taka 3rkntsk
Khöfn, 8. marz.
Frá Moskva er símað, að bolsi-
vxkar hafi nú náð völdum í Irkutsk.