Morgunblaðið - 18.11.1984, Page 42

Morgunblaðið - 18.11.1984, Page 42
MORGUNBLiAÐIÐ. SUNNUDAGUR18. NÓVEMBER 19g4,., Hver á sér fegra föðurland með fjöll og dal og bláan sand með norðurljósa bjarmaband ... tókum við undir með Huldu á leið austan úr öræfasveit eina laugardagsnótt á þessu fagra hausti, þegar heiðskír og tungl- skinsbjartur himinninn iðaði svo af norðurljósum að farþegar hömdust ekki inni i bílnum. Urðu að stíga út og slökkva bíl- ijósin til að njóta til fulls þessar- ar dýrðar. Slíkrar fegurðar höf- um við fengið að njóta meira og minna allt haustið hér á Suður- landi. Fögru kyrru haustdagarn- ir aðeins verið rofnir af stuttum regnköflum, svona rétt til að sýna okkur birtumuninn og skerpa tilfinninguna til að njóta góða haustveðursins. Malbiks- svartur morgunn þá svo alger andstæða þeirra morgna sem boða komu sína með roða upp af kaldhvítum Henglinum meðan maður drekkur morgunkaffið og getur ekki slitið sig frá gluggan- um til að koma sér í vinnuna. Enda ekki langt þar til morg- ungyðjan er hvort eð er svo sein á fætur að ekki er lengur hægt að biða komu hennar fyrir nú- tima æðibunugangi. Það er einmitt þessi mikli munur dökku skammdegisdag- anna og þeirra björtu sem gerir fagurt haust svo stórkostlegt. Þeir koma óvænt og ná miklu betur að gleðja sálina en þar á hnettinum sem gengið er að árstíðunum vísum. Þá verður að „okkar dýra landi“ ferð austur i Öræfasveit, þar sem haustbirtan nær að draga fram skugga i sprungnum jökulsporðum, hlíðin skartar gulu laufi og hún Skeið- ará liggur eins og fínlegt og óskaðlegt englahár eftir svörtum sandinum. Til að upplifa dýrðina er maður reiðubúinn til að leggja lífið í hættu á glerhálum vegum, svo að billinn verður vart ham- inn á ójöfnunum og varla má koma við hemlana. Raunar þarf ekki svo langt að fara. Ekki þarf nema rétt komast út úr gervi- birtu þéttbýlisins og slökkva ljósin á bilnum til að stjörnurn- ar fái að njóta sin og snjórinn nái að draga fram formin i fjöll- unum undir bleikum mána. Þannig skartaði fjallgarðurinn meðfram nýja Bláfjallaveginum i sömu viku, er við stjórnarfólk Reykjanesfólkvangs ókum eftir honum gegnum okkar riki af Krísuvíkurvegi við Óbrynnishóla og með Lönguhliðinni. Á svona dögum á sér enginn fegra föður- land þótt svalkalt sé. Bara um að gera að missa ekki af þeim stundum sitjandi í baðheitri stofu við skjáinn. Ekkert að vita hvenær svona gefur aftur. Raunar er ekki að vita hvernig gefur í framtiðinni á Islandi. Farið er að huga að hugsanleg- um breytingum á veðurfari til hins betra eða til hins verra í heiminum og bjartsýnisfólk hér norður i Ballarhafi lætur sig strax dreyma um að ganga undir háum trjám i skógi og hafa gnægð af heyfeng handa fleiri rollum. Það er Paradisardraum- ur okkar, þessara vetrarkviðnu Islendinga. Hann eygjum við nú fyrir aukningu blessaðs koltví- sýringsins úti í geimnum. Að vísu greinir menn á um það hvort aukinn koltvisýringur i andrúmsloftinu muni hita eða kæla jörðina, en vitanlega fylgj- um við þeim sem reikna okkur verulega hitaábót með því að hann muni verja fyrir okkur hitaútgeislun frá jörðinni og hleypa samt geislum sólar í gegn. Við eigum allt undir þvi að ekki fari á hinn veginn — taki að kólna. Enda er Island eitt af þessum viðkvæmustu svæðum á jörðinni, sem notað er sem mód- el i rannsóknunum til að fá sem skýrastar linur, eins og fram kom i viðtalinu við umsjónar- mann þeirra rannsókna hér, Pál Bergþórsson. Vel á minnst, vetrarkviði. Nú á tímum gervibirtu og ómældrar upphitunar hrifur fátt meira á svona hausti en vetrarkviðinn á jörðinni. Þá leggjast þessir ör- fínu þræðir á jörðina i kyrru köldu veðri, hver hrimögnin rað- ar sér á aðra út frá ískristalli á strái eða steinörðu og spinnur silfurlita þræði á jörðina eins og englahár á jólatré. Þetta er eitt tilbrigðið i náttúrusinfóníunni sem við höfum við vissar að- stæður fengið að njóta á þessu fallega hausti. En skrýtið er að svona fagurt fyrirbrigði skuli á alþýðumáli hafa hlotið nafnið vetrarkvíði, sem var einmitt böl svo margra Islendinga um aldir. Ófáar sagnir um þá sem lögðust beiniinis í kör af eintómum vetr- arkviða. Þetta var í rauninni lykkja á leiðinni. I sama blaði og viðtalið við Pál Bergþórsson með mörg- um góðum fyrirheitum um betra líf á þessu eylandi ef svo fari að hlýni um t.d. 4 stig, var annað viðtal við dr. Þóru Ellen Þór- hallsdóttur sem stundar rann- sóknir i Þjórsárverum. Þar kem- ur i ljós að nýmyndun hefur orð- ið á rústum þarna inni i miðju landi síðan tók að kólna á Is- landi eftir 1960. En slikar rústir eru stórar þúfur með miðju úr iskjarna sem aldrei bráðnar. Þarna höfum við semsagt svart á hvítu merki um kólnun á okkar fósturjörð. Hve lengi það stend- ur er ekki að vita, enda segir Páll í títtnefndu viðtali að afskaplega mikil óvissa riki um það hvað framtiðin beri i skauti sínu hvað varðar veðurfar hér á landi. En ekki sakar að ylja sér við betri spána, eins og við gerum að sjálfsögðu. Fyrstu fréttum af þessum rannsóknum vitanlega slegið upp undir fyrirsögn sem gaf til kynna spá um að hlýna mundi um 4 gráður. Ekki veitir okkur af betri draumförum. Og slika drauma styður einstæð reynsla þess fólks sem ólst upp á því tímabili í íslenskri sögu sem hlýjast var síðan land byggðist eða frá því um 1920 og fram yfir 1960. Að vísu gátum við varla búist við að slikt entist miðað við hin löngu kuldaskeið fyrri tima, en þessi timi er þó lifandi í minni okkar og getur yljað. Með þessum pistli fylgir línuritið hans Páls um meðalhita i Stykk- ishólmi frá 1846 og sést þar hvernig hlýindaskeiðinu lauk með ísaárunum svokölluðu eftir 1965. En það er víst ljótt af Gáruhöfundi að vera að skemma drauminn. Bjartsýnir draumar eru svo mikilsverðir i lifinu. Ekki er raunar vist að aukinn hiti á jörðinni hafi eintóma blessun í för með sér. Jöklarnir mundu víst bráðna hraðar og þá muna mest um heimskautaísinn, einkum þær ógnarbirgðir af vatni sem bundnar eru á Suður- skautinu. Sjávarborð mundi al- mennt hækka, að þvi er nýlega sagði i frétt utan úr heimi. Ekki þyrfti það svosem mikið að hækka hér við Faxaflóann til að um munaði þar sem land sígur um 2 m á öld. Hefur eflaust á sinum tima orðið til þess að kaupmenn þurftu að flytja versl- un sina úr Hólminum i Örfirisey og síðar verslunarstaðinn i ör- firisey inn i miðbæ Reykjavíkur. Þá voru menn ekki farnir að stækka einfaldlega eyjarnar sem þeir þurftu á að halda en urðu bara að flýja undan sjógangin- um. Svo kemur vísindamönnum heldur ekki saman um hve mikið sjávarborð muni hækka og i hve miklum mæli hækkandi hitastig muni á móti auka uppgufun úr sjónum. Málið er semsagt „allt i steik“, eins og það er orðað nú til dags. Og allt i lagi að velja sér bestukjör i draumana. óhætt að segja eins og Káinn um mark- lausa auglýsingu: Ætlar að messa’ hann Hans minn hér, hindri skyssa engin. Fyrir þessu ennþá er engin vissa fengin. 1——1——'—[— 5 - ~l 1 1 1 1 1 J /u v\ 1 1 1 'ijlk ■ o 1 1 'yi» r i 1 i w • lr 1 i— 1 i Vnfir 18*>0 1860 IM/O 1880 1880 l'iOO 1810 1820 18 10 1840 1880 1860 18/0 1880 Stykklshólnur 1846-1983. Sata- KVnn'rngLaWr kvnnir év,«8- 05 g-ænrne.iaegu™*. vee,r ymsa. 11 iiiiiaiiHfl Tllbod helgarlnnar: áðurl75,- nú 95.- SWI Nóvemberkaktus ....'áður 210.- nú 140-- Bergflétta ............ Jótastjama ■ •: áður 325,- nu Hetgarskreytmgm "jrifiTiiciyolL Fræöslufundur um vatnafræði ÞRIÐJUDAGINN 20. nóvember nk. kl. 20.30 verður haldinn fræðslufundur á vegum Land- fræðifélagsins i stofu 103 í Lög- bergi, Háskóla Islands. Kristinn Einarsson vatnafræðingur segir frá stöðu vatnafræðinnar á Is- landi. Allir velkomnir. Kork-o-Plast Gólf-Gljái Fyrir PVC-filmur, linoleum, gúmmi, parket og steinflísar. CC-Floor Polish 2000 gefur end- ingargóða gljáhúð. Notkun: Þvoið gólfið. Berið CC-Floor Polish 2000 óþynnt á gólfið með svampi eða rakri tusku. Notið efnið sparlega en jafnt. Iiátið þorna í 30 min. Á illa farin gólf þarf að bera 2—3svar á gólfið. Til að viðhalda gljáanum er nóg að setja í tappafylli af CC-Floor Polish 2000 í venjulega vatnsfötu af volgu vatni. Til að fjarlægja gljáann er best að nota R-1000 þvottaefni frá sama framleiðanda. Notið aldrei salmíak eða önnur sterk sápuefni á Kork-o-Plast. KinkaumboA á íslandi: 1». l»orgrímsson & Co., ^Ármúla 16, Keykjavík, s. 33640.

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.