Morgunblaðið - 07.01.1994, Qupperneq 30

Morgunblaðið - 07.01.1994, Qupperneq 30
30 MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 7. JANÚAR 1994 Anna Gísladótt- ir - Minning Fædd 26. apríl 1906 Dáin 27. desember 1993 í dag fer fram frá Hallgríms- kirkju útför Önnu Gísladóttur, sem um langt árabil átti heima að Njáls- götu 86 í Reykjavík. Hún var fædd í Stóradai í Svínavatnshreppi í A- Hún. 26. apríl 1906, og var annað barn hjónanna Gísla Jónssonar, f. 18. janúar 1877, (Rafnssonar bónda að Hóli í Svartárdal), og konu hans Katrínar Grímsdóttur, f. 18. október 1875, (Einarssonar á Syðri-Reykjum í Biskupstungum). Fyrsta barn þeirra var drengur, f. 1903, en hann lést þegar eftir fæðingu. Foreldrar Önnu giftust árið 1902 og hófu bú- skap í Stóradal, en árið 1907 tóku þau Þórormstungu í Vatnsdal á leigu og bjuggu þar til ársins 1925, og þar fæddust hin bömin, alls sex að tölu. Gísli og Katrín urðu áð víkja af jörðinni með fjölskyldu sína 1925 og keyptu þá Saurbæ í sömu sveit og bjuggu þar til 1944, en fluttu þá til Reykjavíkur og létust þar; Katrín 13. september 1956 en Gísli 8. maí 1959. Anna ólst upp á góðu heimili við venjulegar aðstæður í sveit í bytjun þessarar aldar. Börnin fimm, er upp komust, voru að mestu heima fram til fullorðins ára; heimilið því mann- margt og allur heimilisbragur léttur og menningarlegur. Meðan þau voru enn ung var að sjálfsögðu nokkuð af vandalausu vinnufólki, enda rekið frekar stórt og gott bú, og þar að auki var bamaskólinn í sveitinni, sem þá var farskóli, haldinn í Þór- ormstungu um langt árabil. Jók það enn á umsvif heimilisins, og fyrir börnin fylgdi því aukið félagslíf og glaðværð. Anna naut ekki mikillar skólagöngu frekar en flest ungt fólk á þeim árum. Hún hlaut þó góða tilsögn í orgelleik hjá Huldu Á. Stef- ánsdóttur á Þingeyrum, síðar for- stöðukonu Kvennaskólans á Blöndu- ósi og Húsmæðraskólans í Reykja- vík. Þá var Anna og einn vetur við nám í Kvennaskólanum á Blönduósi. Árið 1929 gekk Anna að eiga Jóhannes Nordal Þorsteinsson frá Eyjólfsstöðum í Vatnsdal, f. 18. október 1905. Hann var sonur Þor- steins Konráðssonar, bónda og org- anista á Eyjólfsstöðum, og konu hans, Margrétar Jónasdóttur. Hann hafði þá þegar stundað nám við bændaskólann á Hólum, og eftír því sem ég best veit, ætluðu þau sér almennan búskap í sveit, eins og þá var algengast, en jarðnæði mun ekki ömmu okkar Fanneyju Eyjólfs- dóttur og saman áttu þau þijú böm, Sæunni, Grétu og Sigurð. Þau hófu búskap að Kirkjuvegi 9, en síðan byggði afi hús að Krosseyrarvegi 14 og seinna hús að Heijólfsgötu 20. Amma okkar lést 3. júlí 1989 og um það leyti fluttist afi að Hjallabraut 33. Við eigum margar minningar um afa okkar sem við geymum í hjörtum okkar. En sérstaklega minnisstætt er okkur hve blíður og góður hann var við litlu lan- gafastelpumar sínar og alltaf hafði hann eitthvað gott í vasa sínum handa þeim. hafa legið á lausu. Það réðst því þannig, að árið 1930 fiuttu þau hjón- in til Reykjavíkur og hösluðu sér völl. Jóhannes gekk til félags við Þórstein Bjamason, frænda sinn, sem meðeigandi „Körfugerðarinn- ar“, og unnu þeir þar báðir að jöfnu. Þórsteinn var sonur Bjarna Jónsson- ar frá Vogi, og fyrri konu hans, Guðrúnar Þorsteinsdóttur, Eggerts- sonar frá Haukagili. Vel fór á með þeim frændum um allt samstarf, en auk reksturs Körfugerðarinnar störfuðu þeir mikið í þágu blindra; Þórsteinn var formaður Blindravina- félagsins 'og annaðist heimili fyrir blinda að Ingólfsstræti 16 um margra ára skeið. Anna Gísladóttir og ég, er þessar línur rita, vorum systraböm; mæður okkar frá Syðri-Reykjum, eins og fyrr segir. Það væri efni í heilan rit- bálk að segja frá því ævintýri, að sex af ellefu systkinum frá Syðri- Reykjum, er upp komust, skyldu fara til dvalar norður í Húnavatns- sýslu, fimm systur og einn bróðir, eins og samgöngum var þá háttað, rétt um og eftir aldamótin. Fjögur þessara systkina ílentust nyrðra og gerðust þar góðir Húnvetningar, og frá þeim er kominn allstór ættbálk- ur. Upphaf þess var, að Gísli faðir Önnu kynntist Katrínu syðra og nam hana á brott með sér norður. Hin vom: Ágústína á Haukagili, móðir mín, Eiríkur í Ljótshólum og Herdís í Vatnshlíð, síðar á Sauðárkróki. Hamingjan blasti við þeim Önnu og Jóhannesi, og þau voru hamingju- söm; það vissi ég. Ég átti því láni að fagna í fyrstu veru minni í Reykjavík, að þau tóku mig í fæði, eins og kallað var. Þá var heimili þeirra að Laugavegi 81 og eldri dótt- irin, Aðalheiður, 3 ára. Næstu ár, líka eftir að þau fluttu að Ásvalla- götu 6, var ég ávallt aufúsugestur á þeirra heimili, enda notfærði ég mér það í ríkum mæli. Við Jóhannes vomm góðir félagar, enda sami skyldleiki við hann og Önnu; við vomm bræðrasynir; Þorsteinn á Eyjólfsstöðum og Eggert á Hauka- gili voru bræður. En lífið er stundum fallvalt, og eftir aðeins átta ára hjónaband veiktist Jóhannes af botnlangabólgu, var skorinn upp, en lést á sjúkrahús- inu eftir stutta legu, 12. júní 1937. Þau voru þá nýbúin að eignast eigin íbúð og fluttu í hana aðeins tveim mánuðum áður. Allt hlýtur að hafa sýnst hrunið hjá Önnu; hún stendur ein með dótturina og væntir annars Með þessum örfáu orðum kveðj- um við afa okkar í hinsta sinn með miklum söknuði og biðjum Guð að varðveita hann og minn- ingu hans. Karl, Eva, Pétur, Kolbrún Sara, Sæunn Björk, Sigur- laug, Sigþór og Hildur. barns síns innan skamms tíma. Þeir sem þekktu kreppuárin um og eftir 1930 vita, að fólk safnaði ekki fjársjóðum á þeim tímum, þótt um atvinnurekstur væri að ræða. Anna stóð ein uppi með nýkeypta íbúð, sem hún hafði ekki getu til að halda; litlar eignir og engar tekjur. Engin ráð voru önnur en að selja aftur, og hún varð að flytja í skjól foreldra sinna norður í Vatnsdal. Þar fæddist yngri dóttirin, Jóhanna, um haustið. Eftir nokkurra ára dvöl þar nyrðra, flytur Anna aftur til Reykja- víkur með dætur sínar og ræðst í að kaupa íbúð að Njálsgötu 86, og þar bjó hún fram á mitt ár 1991. Hún var yfirleitt heilsugóð, en í byij- un þess árs veiktist hún og brátt kom að því, að hún varð ekki fær um að sjá um sig sjálf, og fékk þá vist á Hrafnistu í Reykjavík. Það var aðdáunarvert hve Ánna sætti sig fljótt við það hlutskipti að þurfa að hlíta umönnun og ráðum óvanda- bundins fólks; hún sem hafði svo lengi notið eigin heimilis. Á Hrafn- istu naut hún góðrar aðhlynningar og virtist yfirleitt líða vel. Síðastliðið haust fór þróttur hennar enn minnk- andi og á þriðja degi jóla sl. fékk hún hægt andlát; þá hátt á áttug- asta og áttunda aldursári. Anna Gísladóttir var kona fríð sýnum, í meðallagi há en grönn; samsvaraði sér vel og bar með sér sérstæðan persónuleika og þokka. Hún var hæglát í fasi og hafði aðlað- andi farmkomu. Hlutskipti hennar varð erfitt. í sinni litlu íbúð annaðist hún Kristínu systur sína í veikindum hennar, allt til þess, er hún varð að fara alfarið á sjúkrahús. Þá tók hún og foreldra sína að sér, eftir að þau fluttu til Reykjavíkur, og hjá henni dvöldust þau bæði til æviloka. Til að sjá sér og sínum farborða varð hún jafnframt að vinna utan heimil- isins um margra ára skeið. Það hef- ur þurft mikið þrek til að mæta þessu, en hún lét ekki bugast. Jóhannes, maður Önnu, var frekar hár vexti, og hinn glæsilegasti að vallarsýn og í framkomu. Með þeim hjónum var mikið jafnræði og ein- ing. Eins og fyrr er sagt, eignuðust þau tvær dætur; Aðalheiði, f. 9. desember 1931, hennar maður er Haukur Pálmason, rafmagnsverk- fræðingur, aðstoðar rafmagnsstjóri í Reykjavík, og eiga þau þrjú börn; og Jóhanna, f. 29. nóvember 1937, hennar maður er Þór Edward Jak- obsson, veðurfræðingur í Reykjavík; þau eiga tvö börn. Barnabarnið er eitt. Foreldrar Önnu, Katrín og Gísli, voru vel metin af sínu samfélagi og heimili þeirra rómað fyrir rausn og snyrtimennsku. Gísli var góður bóndi og frábær hestamaður. Börn þeirra, er upp komust auk Önnu, voru: Kristín, f. 1910, d. 1968; Grímur, f. 1912; Salome, f. 1913, d. 1990, og Ingibjörg, f. 1915. Lífsskeiði Önnu Gísladóttur er lokið og komið að kveðjustundu. Mikið var á hana lagt og vekur það undrun hversu mikið þrek og styrk hún hafði til að bera. En lífið gaf henni einnig dýrmætar gjafir: Hún átti góða æsku á heimili góðra for- eldra og systkina; hún eignaðist góðan eiginmann, þótt samveran yrði stutt; hún eignaðist góðar dæt- ur og naut þess að sjá þær vaxa og heimili þeirra og bömin dafna og þroskast, og svo átti hún sjálf hvar- vetna vinsældum að fagna. Að vísu varð það hlutskipti hennar hin síðari ár, sem svo margra annarra, er ná háum aldri, að búa alllengi ein, en hún naut góðrar umhyggju dætra sinna og tengdasona. Minning mín um Önnu er einstök, og þótt ég hafi ekki alltaf rækt frændsemina og vináttuna við hana sem skyldi, sakna ég góðrar frænku, sem reynd- ist mér ávallt vel, og ber ávallt sér- stakan hlýhug til hennar frá því, er ég fyrir 60 árum kom ungur og óreyndur sveitamaður hingað til borgarinnar. Við Lára erum þakklát fyrir kynni við góða konu og færum dætrum hennar og fjölskyldum þeirra okkar innilegustu samúðar- kveðjur. Blessuð sé minning hennar. Haukur Eggertsson. Látin er í Reykjavík tengdamóðir mín, Anna Gísladóttir, á 88. aldurs- ári. Útför hennar fer fram frá Hall- grímskirkju í dag. Anna var fædd 26. apríl 1906 í Stóradal í Svína- vatnshreppi í Austur-Húnavatns- sýslu og andaðist á Hrafnistu í Reykjavík þann 27. desember sl. Foreldrar hennar voru Gísli Jónsson, bóndi í Þórormstungu og Saurbæ í Vatnsdal, og kona hans, Katrín Grímsdóttir. Anna ólst upp í for- eldrahúsum í hópi fimm systkina, sem upp komust. Árið 1929 giftist hún Jóhannesi Nordal Þorsteinssyni frá Eyjólfsstöðum í Vatnsdal. Jó- hannes var fæddur 18. október 1905, sonur hjónanna Þorsteins Konráðssonar, bónda, og Margrétar Jónasdóttur á Eyjólfsstöðum. Anna og Jóhannes settust að í Reykjavík árið 1930. Eignuðust þau tvær dætur; Aðalheiði, fulltrúa, f. 1931, sem er gift undirrituðum og Jóhönnu, rannsóknartækni, f. 1937, en eiginmaður hennar er Þór Jakobs- son, veðurfræðingur. Anna varð fyr- ir þeirri djúpu sorg að missa mann sinn langt um aldur fram árið 1937. Eftir fráfall hans fór hún til foreldra sinna að Saurbæ og dvaldist hjá þeim með dæturnar um tíma, uns hún fluttist aftur til Reykjavíkur, þar sem hún bjó sér og dætrum sín- um failegt heimili að Njálsgötu 86. Þar bjuggu foreldrar hennar á ævi- kvöldi í skjóli dóttur sinnar eftir að þau brugðu búi í Saurbæ og Kristín, systir hennar, var einnig hjá henni um tíma. Oft var gestkvæmt á heim- ili Önnu. Hún var vinföst og gestris- in og naut þess í ríkum mæli að taka vel á móti frændum og vinum. Anna vann utan heimilis alla tíð, en gaf sér jafnframt tíma til að sinna áhugamálum sínum. Hún hafði rríik- ið yndi af sígildri tónlist og var fé- lagi í Tónlistarfélaginu í áratugi. Hún var trúuð og kirkjurækin og starfaði á vegum kvenfélags Hall- grímskirkju að málefnum safnaðar- kirkju sinnar meðan kraftar entust. Anna var heilsuhraust framan af ævi en fyrir þrem árum veiktist hún af Alzheimer-sjúkdómi. Henni auðn- aðist þó að vera á heimili sínu með hjálp aðstandenda þar til hún flutt- ist á Hrafnistu fyrir tveim og hálfu ári, þar sem hún naut góðrar umönn- unar. Að leiðarlokum er margs að minn- ast. Efst í huga Önnu var ávallt velferð fjölskyldu hennar. Hún tók þátt í gleði okkar á góðum stundum, og gott var að leita til hennar þegar á hjálp þurfti að halda. Eg kveð Önnu með þakklæti fyrir alla þá umhyggju og hlýju, sem hún sýndi mér og fjölskyldu minni. Við varðveitum minninguna um góða móður, tengdamóður og ömmu. Blessuð sé minning hennar. Haukur Pálmason. Nokkrum orðum og með þökk í huga vil ég minnast elskulegrar tengdamóður minnar, Önnu Gísla- dóttur, sem lést á Hrafnistu í Reykjavík 27. desember 1993, 87 ára gömul. Fá ár eru liðin síðan hún létt á fæti brá sér milli verslana og jafnvel niður í bæ frá heimili sínu, Njálsgötu 86, þar sem hún bjó um hálfa öld. En síðustu tvö árin hefur hún dvalið á Hrafnistu og notið þar góðrar umhyggju er heilsu hrakaði. Anna Gísladóttir var fædd 26. apríl 1906 í Stóradal í Svínavatns- hreppi í Austur-Húnavatnshreppi. Foreldrar hennar voru Gísli Jónsson og Katrín Grímsdóttir sem þar bjuggu fyrst en síðast og lengst í Saurbæ í Vatnsdal. Tuttugu og þriggja ára gömul gekk Anna að eiga Jóhannes Nordal Þorsteinsson, son hjónanna Þorsteins Konráðsson- ar og Margrétar Jónasdóttur að Eyjólfsstöðum í Vatnsdal. Þorsteinn var maður tónelskur og organisti í heimasveit sinni. Hann stundaði fræðastörf á sviði tónmennta og rit- aði markverðar ritgerðir um sögu sönglistar á íslandi. Reyndust þær fengur lærðum mönnum sem fjallað hafa um þau efni síðan. Anna og Jóhannes fluttust suður til Reykjavíkur árið 1930. Þar vann Jóhannes m.a. að velferðarmálum blindra og sjónskertra í samvinnu við Þórstein Bjarnason og ráku þeir Körfugerðina í því augnamiði. En Jóhannesi varð ekki auðið langra líf- daga. Hann lést á 32. aldursári árið 1937 og var Anna ekkja er yngri dóttir þeirra hjóna fæddist. Anna vann síðan ein af fórnfýsi og eljusemi að uppvexti og velferð dætra sinna. Utan heimilis vann hún um árabil í Laugavegsapóteki, síðar á tannlæknastofu Jóns Hafsteins og síðast í mötuneyti Stjórnarráðsins í Arnarhváli, en Ingibjörg Gísladóttir, systir Önnu, veitti þá mötuneytinu forstöðu. Ekki mun annríki hjá Önnu hafa verið minna á þeim tíma sem foreldrar hennar aldraðir áttu heima hjá þeim mæðgum á Njálsgötu 86. Erfitt þykir mér að lýsa kynnum af lífi og störfum svo nákomins manns sem Anna heitin var mér og líkist því að lýsa sjálfum sér. Áleitin minning hefur verið mér í huga frá því hún lést fyrir nokkrum dögum, en minningin gamla er frá því ég sá Önnu fyrst tilsýndar. Þá hafði ég rúmlega tylft ára að baki í leikriti lífsins og grunaði síst hver kynni mér voru ætluð að eiga af þessari snyrtilegu, fíngerðu konu. Ég rataði á nokkra tónleika í Austurbæjarbíói árin sem við Jón Einar bróðir vorum að læra nótur og píanóleik. Á hárréttum tíma rétt fyrir upphaf tónleikanna komu alltaf þessar fínu, svifléttu mæðgur, konan og stelpan hennar. Þær liðu fag- mannlega mjúkum hreyfingum rak- leitt í sæti sín og voru greinilega á heimavelli miðað við mig, tossann í tónlistinni. Nokkru síðar kynntist bróðir minn konunni þegar hann var sendill í Laugavegsapóteki. Hann rifjaði það nýlega upp við mig að hann hefði verið feginn vísu athvarfi hinnar ljúfu konu á bak við sem blandaði í meðalaglösin. Það var þegar hann vildi hvíla sig á ungu stúlkunum frammi í afgreiðslu sem voru að gantast við hin kornunga sendil. Það átti líka fyrir mér að liggja að kynnast tessari konu sem vakið hafði athygli mína fyrrum. Það var reyndar þegar ég slóst í för með stelpunni hennar út í tónleikasal mannlífsins. Þar er margt fallegt leikið og sumt ljótt. En einhvern veginn finnst mér nú sem líf og hættir tengdamóður minnar hafi verið okkur hinum hnitmiðuð og þokkafull leiðsögn — líkt og fas hennar forðum á tónleikum Tónlist- arfélagsins í Austurbæjarbíói. Drottning listanna, tónlistin, var yndi Önnu Gísladóttur. Hún gekk í Tónlistarfélagið þegar það var ungt og fámennt og stundaði tónleika statt og stöðugt þá tæpu öld sem hún var í félaginu. Það var til marks um að farið væri að halla undan fæti hjá tengdamömmu þegar hún treysti sér ekki lengur að sækja tón- leika og halda áfram að styrkja Tónlistarfélagið. Þótt Anna væri síð- ur en svo haldin söfnunaráráttu hélt hún til haga dagskrám tónleikanna öll þessi ár. Er dætur hennar könn- uðu málið fyrir nokkrum árum reyndist safn þetta vera einsdæmi og var þakklátlega þegið af Tónlist- arfélaginu þegar Anna gaf því dag- skrárnar. Dætumar, Aðalheiður og Jó- hanna, fengu tónlistaruppeldi í Tón- listarskólanum og tóneyra og tónlist- aráhugi hefur skilað sér til bama- barna Önnu. Rúman helming þess þijátíu ára tímabils sem við Anna höfum þekkst bjuggum við Jóhanna í útlöndum. Nú minnist ég ánægju-legra sam- funda er við heimsóttum hvert ann- að. Stundum dvaldist Anna í fríum sínum hjá okkur í Noregi og Kanada. Með heimsóknum reyndum við að vinna upp fjarlægðina þess á milli. Það gladdi Ónnu er hún heimti Jó- hönnu dóttur sína heim með fjöl- skyldu sína eftir langa útivist og þær .miiso irtw»n uiii Minning Jón Sigurðsson Fæddur 21. september 1910 Dáinn 31. desember 1993 Elsku afí okkar og langafí Jón Sigurðsson lést á Landspítalanum að morgni gamlársdags, eftir stutta sjúkrahúslegu. Hann var fæddur 21. september 1910 í Vatnsleysu og var sonur hjónanna Sigurðar L. Jónssonar og Ingi- bjargar Jónasardóttur. Um tíu ára aldur fluttist hann til Hafnarfjarð- ar. Hinn 3. júní 1933 giftist hann

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.