Þjóðviljinn - 13.05.1979, Qupperneq 5

Þjóðviljinn - 13.05.1979, Qupperneq 5
Sunnudagur 13. mal 1979 ÞJÓÐVILJINN — SIÐA 5 FRÉTTAMAT Hvaö er það sem ræður því hvort atburður verður að frétt eða ekki? Það er alitaf eitthvað að gerast, en ekki kemur það allt saman í blöðum eða öðrum fjölmiðlum sem frétt. Og ekki eru allar fréttir stór- fréttir. Lífið á tunglinu seldist vel Til þess aö atburöur veröi aö frétt, þarf fréttamaöur aö vera á staönum, eöa einhver annar sem ástæöu telur til þess aö skýra frá þvi sem gerist. Þaö aö frétta- menn fari aö búa til fréttir upp á sitt eindæmi er liöin tiö. Áriö 1835 bar þaö hins vegar til tiöinda aö New York Sun seldi hvorki meira né minna en 19.380 eintök af blaöinu, sem á þeim tima var algjört heimsmet i sölu. Þaö sem þessari gifurlegu sölu olli var furöufrétt þess efnis aö suöur-afriskur stjörnufræöingur heföi séö fólk meö englavængi á tunglinu og einnig byggingar og alla vega dýrategundir. Sam- göngur viö Afriku voru stopular á þessum tima og þaö liöu margar vikur þar til öörum blööum tókst aö koma upp um þennan tilbún- ing. Á meöan bauö blaöiö lesend- um sinum uppá kynjasögur um lifiö á tunglinu — og f járhag þess var borgiö. Ekkert blaö sem telur sig fréttablaö myndi i dag leggja út i aö búa til sögur á borö viö þær sem New York Sun samdi til þess aö bjarga sér frá gjaldþroti og þaö gerist sjaldan aö menn birti meövitaö fréttir sem enginn fótur er fyrir. Ef sllkt á sér staö er þaö fremur fyrir mistök einstakra fréttamanna og hiö sanna kemur fljótt I ljós. Islenskir fjölmiölar hafa látiö sér nægja aö semja fréttir 1. april ár hvert. Aörar og nútimalegri aöferöir viö aö búa til fréttir er aö setja at- buröi á sviö til þess aö hægt sé aö skrifa um þá, sbr. Stjörnumessa Dagblaösins, sjórallý og fleira i þeim dúrnum. Fleira pólitík en flokkspólitík Stundum velja blaöamenn sjálfir hvaö þeir skrifa um, en fréttastjórar eöa ritstjórar segja einnig fyrir um hvaö tekiö skuli upp. Eigandinn hefur lika sln á- hrif hvort sem hann er einstak- lingur, félag, pólitiskur flokkur eöa rikiö sjálft. Um leiö og búiö er aö ákveöa um hvaö á aö skrifa er búiö aö taka afstööu til þess hvaö er frétt- næmt og hvaö ekki. Menningarvika herstöövaand- stæöinga var haldin dagana 16. — 24. mars. Strax á opnunardegi birtist frétt á forsiöu Þjóöviljans meö mynd Menningarvikan hefst i dag. Henni var svo fylgt eftir meöýtarlegumfrásögnum af dag- skrá menningardaganna og aug lýsingum frá herstöövaandstæö- ingum sjálfum. Morgunblaöiö taldi hins vegar enga ástæöu til þess aö skýra frá þessum merkisviöburöi. Aö vlsu birtu þeir mynd á sunnudeginum 18. mars meö eftirfarandi mynda- texta: „Þessi mynd var tekin fyrir hádegi i gær af auglýsinga- spjaldi Kjarvalsstaöa viö Miklu- braut, þar sem búiö var aö koma fyrir áróöursskilti frá ,,her- stöö va andstæöingum ” ”. Um leiö og búiö er aö ákveöa um hvaö á aö skrifa er búiö aö taka afstööu til þess hvaö er frétt- næmt og hvaö ekki. 1 ofangreindu tilviki er augljóst aö fréttamatiö er af flokkspólitiskum toga spunniö. En þaö er ekki flokks- pólitiskt mat á bak viö 5 dálka forsiöufrétt i siödegisblööunum undir fyrirsögninni 57 ára gamall maöur skorinn til bana, en póli- tiskt mat engu aö siöur. Og þeirri pólitik eru siödegisblööin ekki ,,ó- háöari” en önnur blöö. Svo er þaö annaö mál hvernig fariö er meö staöreyndir, hvernig fréttir eru túlkaöar — eöa mis- túlkaöar ef þvi er aö skipta. Hvort ummæli höfö eftir mönnum eru kannski slitin úr sinu rétta sam- hengi, þannig aö þau gefa engan veginn rétta mynd af þvi sem viö- komandi hefur veriö aö segja. Hvort fréttin kemur á forsiöu eöa inni blaöinu, hversu stór hún er o.s.frv. Þaö er lika gjarnan talaö um hlutlausar fréttir. En er þaö bara mögulegt fyrir fréttamann aö halda aöskildri skoöun sinni eöa mati og þeirri frétt sem hann er aö skrifa? Þvi hefur veriö haldiö fram aö slikur aöskilnaöur sé ekki mögu- legur, hlutlausar fréttir séu ekki til. Atburöurinn litist af þvi auga sem sér hann. Hvaö erlendu fréttunum viövik- ur þarf aö taka ákvöröun um hvaö á aö fara á prent og hvaö I ruslafötuna. Þaö er ekki mögu- legt aö birta allar þær fréttir sem viö fáum á fjarritunum. Og þá er þaö spurning hvort viö Islendingar höfum t.d. eitthvaö viö þaö aö gera aö vita þaö aö fá- klædd fegurðardis hafi elt Karl bretaprins út i sjó til þess að kyssa hann eöa ekki. Að selja eða selja ekki En á hvaöa hátt skyldu væntan- legir móttakendur hafa áhrif á þaö hvaö tekiö er til umf jöllunar 1 fjölmiölum og hvaö ekki? Einn þekktasti fjölmiölafræð- ingur heimsins, Wilbur Schramm, vill halda þvi fram aö fréttamiölar fjalli aöeins um þaö sem þeir halda aö móttakendur hafi áhuga á. Og hverju hafa þeir þá áhuga á? Til þess að komast á snoöir um þaö, hafa veriö geröar ógrynnin öll af lesendakönnunum erlendis. Og kannanir I sambandi viö út- varp og sjónvarp hafa einnig veriö geröar i þeim tilgangi aö athuga hvaö þaö er sem menn vilja hels't sjá og heyra i þeim fjölmiðlum. I lesendakönnunum er t.d. veriö að athuga hvaöa efni er vinsælast, þannig aö hægt sé aö laga efni blaðsins aö þvi og þar meö auka söluna. Stundum láta blööin gera slikar kannanir fyrir sig meö mikilli leynd til þess aö keppinautarnir komist ekki I niöurstööurnar. Og sala blaöanna er auövitað örugg mælistika á þaö. hvort efni blaðsins fellur I kramið hjá lesendum eöa ekki. En svo er þaö spurning hvort blöö ætla aö kappkosta aö vera meö efni sem Á prent eöa i ruslafötuna. selst eöa hvort metnaöur þeirra liggur á einhverju ööru sviði. Þaö hefur veriö sagt um fjölmiðla aö hlutverk þeirra sé aö vera fræö- andi, skemmtilegir og aö fá menn til þess aö taka afstööu til ákveö- inna málefna. Og flestir fjölmiöl- ar vilja eflaust uppfylla þessi skilyröi öll, hvernig sem útkoman nú veröur. Notagildi fjölmiðla er og alveg óumdeilanlegt. Foreldrar skóla- barna hafa not fyrir aö vita hvaö er aö gerast i skólamálum. Sjó- menn hafa ómetanlegt gagn af að heyra veöurfréttirnar. Þeir sem ætla sér aö vera virkir þjóö- félagsþegnar hafa not fyrir fréttir úr pólitikinni og þjóðllfinu. Ætli menn i bió þurfa þeir aö vita hvaöa myndir er verið aö sýna. Auglýsingar geta komiö aö notum viö innkaup o.s.frv. Hneykslanlegt og krassandi Menn hafa engan tima til þess aö tileinka sér allt þaö flóö af fréttum sem yfir þá steypist á degi hverjum. t samkeppninni um athygli lesandans eru ýmis atriöi sem skipta meira máli en önnur. T.d. þaö aö fréttin sé auö- skilin. Og þá er þaö ekki litiö at- riöi fyrir þann sem miölar frétt- inni aö gera sér einhverja grein fyrir þvi, fyrir hvern hann er aö skrifa. Hann er ekki aö skrifa fyrir hina blaöamennina sem hann vinnur meö, þó hannhafi oft á tlðum engan annan til þess aö ráöfæra sig viö. Lesandinn tekur frekar eftir frétt um eitthvert málefni sem hann er kunnugur fyrir. Og frétt- um sem gerast einhvers staöar I námunda viö hann. Það sem ger- ist I bænum þar sem hann býr höföar meira til hans en þaö sem gerist á staö eöa i landi sem hann þekkir ekkert og hefur aldrei aug- um litið. Menningarleg nálægö hefur sitt aö segja og þaö er einnig stétt- bundið hvaöa efni höföar til les- andans og hvaö ekki. Menn lesa frekar pólitiskar fréttir samherja sinna en andstæöinga. Og æsi- fréttir ganga vel I fólk. Fréttir sem eru krassandi, hneykslan- legar eöa óvenjulegar. Fréttir um spillingu og glæpi og dramatisk örlög fólks. Þaö er kannski meira spenn- andi aö lesa um mann sem festist i reykháf á leiö til elskunnar sinn- ar en um fiskverðið á heims- markaðnum, þó þaö skipti þjóöarheill öllu meira máli. Þetta hafa sfðdegisblöðin fært sér ó- spart I nyt erlendis og aö vissu marki hér lika, þó ekki séu þau eins svæsin og viöa annars staöar. Hver á fjölmiðlana er mjög mikilvægt Hér hafa veriö raktir nokkrir þeirra þátta sem hafa áhrif á hvaö er frétt og hvaö ekki. Hver á fjölmiölana hlýtur aö hafa mjög mikiö aö segja og kemur einna berlegast I ljós þegar litiö er á fréttastreymið frá vanþróuöum rikjum til þeirra þróuöu og öfugt, en þar er svo til um algera ein- stefnu aö ræöa, frá rfkum til fá- tækra. Rétt er aö geta þess aö stuðst hefur veriö viö bókina „Nyheter til salgs” eftir Einar Ostgaard norskan stjórnmálafræðing, en hann hefur bæði kennt fjölmiölun og skrifaö bækur um efnið. Samvinnuskólinn Bifiöst. Samvinnuskólinn er viðskipta og félagsmála* skóli á framhaldsskólastigi. Lýkur námi með Samvinnuskólaprófi eða stúdentsprófi. Skólinn er vel búinn tækjum þ.á.m. tveimur tölvum og sjónvarpsstúdiói. Sérstakur félagsmálakennari sér um félags- lega þjálfun nemenda. Umsækjendur skulu hafa lokið grunnskóla- prófi eða öðru sambærilegu námi. Umsóknir um skólavist skólaárið 1979 — 1980 ásamt ljósriti af prófskirteinum skulu sendar Samvinnuskólanum Bifröst, 311 Borgarnes, fyrir 10. júni. Skólastjóri. - JHHHi FJÖLMIÐLAR Ema Indriðadóttir t . y 1 skrifar

x

Þjóðviljinn

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.