Lesbók Morgunblaðsins - 25.02.1984, Side 5

Lesbók Morgunblaðsins - 25.02.1984, Side 5
heiðingja dytti í hug að viðurkenna án átaka: Þú skalt ekki hafa aðra guði en mig (II Mósebók, 20, 2-3). En þessu boðorði var áreiðanlega ekki flíkað af kristnum mönnum á Þingvöllum örlagaárið eittþúsund. Þegar Karl mikli krafðist þess, að saxar létu skírast 777 til að sýna trú sína í verki, voru þeir látnir „afneita Satan og verkfærum hans, guðunum Óðni og Þór og öðrum illum öndurn", eins og segir í gamalli kroniku. Heiðnir menn á íslandi sættu ekki slíkum afarkostum við kristnitöku. Hjalti Skeggjason var aftur á móti sek- ur um goðgá vegna níðvísu um Freyju, samkvæmt ör- uggum heimildum íslendingabókar Ara fróða. Heið- ingjar á íslandi létu ekki spotta guði sina, né tóku í mál að afneita þeim, eins og saxar, þótt þeir tækju Hvíta- Krist í guða tölu, átakalítið að vísu, miðað við aðstæður. ★ ★ ★ 1) í ríti dr. Raymonds A. Moodyjr., Life after Life, 1976, sem vakti mikla athygli, þegar hún kom út, enda byggð á sérstæð- um og umfangsmiklum rannsóknum (sem breyttu m.a. skoð- unum höfundar sjálfs á dauða og framhaldslífi), segir m.a. í þýðingu Sveins Asgeirssonar: „Maður er að deyja, og þegar likamlegar þjáningar hans eru að ná hámarki, heyrir hann lækninn úrskurða sig látinn. Hann fer að heyra óþægileg hljóð, háværa hringingu eða són, og um leið finnst honum hann fara mjóg hratt gegnum löng dimm göng. Að því búnu finnst honum skyndilega, eins og hann sé utan við sinn eiginn h'kama, en ennþá alveg rétt hjá, og hann sér sinn eigin líkama úr fjarlægð, eins og hann væri áhorfandi. Hann fylgist með tilraunum til að lífga hann við úr þessu óvenjulega sjónarhorni og er í mikilli geðshræringu. Eftir nokkra stund jafnar hann sig og fer að venjast hinu undaríega ástandi sínu. Honum finnst, að hann hafi ennþá „líkama“, en hann sé allt annars eðlis og búinn allt öðruvísi mætti en sá skrokkur, sem hann hafi skilið við. Brátt fara aðrir hlutir að gerast. Aðrir koma til fundar við hann og til að hjálpa honum. Hann eygir svipi vina og vandamanna, sem látnir eru, og kærleiksríkur og hlýr andi, annars konar en hann hefur nokkru sinni kynnzt — ljósvera — birtist honum. Þessi vera spyr hann spurninga, án orða, til að láta hann meta líf sitt og hjálpar honum áleiðis með því að sýna honum í einu vetfangi yfiríitsmynd afhelztu viðburðum ævi hans. Það kem- ur að því, að honum finnist hann nálgast einhvers konar vegg eða mörk, sem greinilega tákna skilin milli jarðnesks lífs og annars lífs. Samt finnst honum, að hann verði að snúa aftur til jarðarinnar, að hans tími sé ekki enn kominn að deyja. En nú streitist hann á móti, því að hann er orðinn heillaður af kynnum sínum af öðru lífi og vill ekki snúa aftur. Hann er gagntekinn af óumræðilegri gleði, ást og friði. En þrátt fyrir afstöðu sína sameinast hann einhvern veginn á ný hinum jarðneska líkama sínum og lifir. „Seinna reynir hann að segja öðrum frá þessu, en það verð- ur honum ekki auðvelt. Hann getur ekki fundið nein mannleg orð til að lýsa á réttan hátt þessum yfirnáttúrulegu atburðum. Hann verðurþess einnig var, að aðrirgera gys að, svo að hann hættir að lýsa þessu fyrir öðrum. En þessi reynsla hefur djúp áhrif á líf hans, sérstaklega á viðhorf hans gagnvart dauðan- um og tengslum hans við lífið ..." (23.-24. bls.) Ljósveran „Það sem ef til vill er ótrúlegast hinna sameiginlegu atriða í þeim frásögnum, sem ég hef kynnt mér, og er vafalaust það atríði, sem hefur dýpst áhrif á viðkomandi einstakling, eru kynnin af hinu bjarta Ijósi. Það er einkennandi, að þegar það birtist fyrst, er þetta ljós dauft, en verður svo óðar bjartara og bjartara, unz það nær yfirnáttúrulegrí birtu. En þó að þetta Ijós (sem yfirleitt er sagt vera hvítt eða „hreint") berí ólýsan- lega birtu, taka margir það sérstaklega fram, að hún sé engan veginn óþægileg fyrir augun eða valdi ofbirtu né varni þeim að sjá aðra hluti í kringum sig (ef til vill af því, að þegar hér er komið, hafi þeir ekki líkamleg „augu“ til að fá glýju í). Enda þótt Ijósið birtist með svo óvenjulegum hætti, lét enginn einasti maður í Ijós nokkurn vafa á því, að um veru hafi verið að ræða, ljósveru. Og ekki aðeins það, heldur og um persónulega veru. Ljósið hefur mjög ákveðinn persónuleika. Þeirri ást og hlýju, sem stafar frá þessari veru til hins deyj- andi manns, verður ekki með orðum lýst, og honum finnst hann vera umvafinn þessari ástúð og gagntekinn af henni, fullkomlega ífriði ogsátt í návist þessarar veru. Hann skynj- ar ómótstæðilegt, segulmagnað aðdráttarafl þessa Ijóss. Óhjákvæmilega dregst hann að því. Það er athyglisvert, að þótt þessi lýsing á verunni sé alveg samhljóða, er nánari skilgreining á henni einstaklingsbundin og virðist að miklu leyti byggjast á trúaríegum grunni, upp- eldi eða skoðunum viðkomandi persónu. Þannig líta þeir, sem eru kristnir að uppeldi eða trú, á Ijósið sem Krist, og stundum grípa þeir til líkinga úr Biblíunni máli sínu til stuðnings. Maður og kona af gyðingaættum lýstu ljósinu sem „engli". Það var þó Ijóst í báðum tilfellum, að þau áttu ekki við, að veran hefði vængi, léki á hörpu eða hefði einu sinni mannlega lögun eða útlit. Það var aðeins Ijósið. Það sem hvort um sig var að útskýra, var, að þau litu á veruna sem sendiboða eða Ieiðbeinanda. Maður, sem ekki hafði hlotið neitt trúarlegt uppeldi né hafði neinar trúarskoðanir, áður en hann varð fyrir þessarí reynslu, kallaði það, sem hann sá, einfaldlega „Ijós- veru“. Hið sama gerði trúuð, kristin kona, sem fannst greini- lega ekkert að því að kalla Ijósið „Kríst". Skömmu eftir að ljósveran hefur birzt, fer hún að tala við þá persónu, sem er að skilja við. En þetta samband er einmitt sams konar og það, sem áður hefur komið fram í lýsingunum á því, hvernig manneskja í hinum andlega líkama geti „numið hugsanir" þeirra, sem í kringum hana eru. Því að menn segj- ast ekki hafa heyrt neina líkamlega rödd eða hljóð frá verunni né heldur svöruðu þeir verunni með heyranlegum hljóðum. Þeir segja öllu heldur, að beinn og óhindraður hugsanaflutn- ingur eigi sér stað og á svo skýran hátt, að með öllu sé útilokað að hægt sé að misskilja ljósið eða segja því ósatt. Þessi óheftu tjáskipti fara ekki heldur fram á móðurmáli viðkomandi. En þó skilur hann allt til hlítar og samstundis. Hann getur samt ekki þýtt þau hugsanaskipti, sem fóru fram, meðan hann var við dauðans dyr, á það tungumál, sem hann verður nú að tala eftir enduríífgunina ..." (45. bls. - 47. bls.) Sbr. einnig rannsóknir dr. Karlis Osis og dr. Erlends Har- aldssonar háskólakennara, Sýnir á dánarbeði, 1979, sem vakið hafa athygli víða um lönd, enda kom bókin fyrst út í Banda- ríkjunum 1977. Slðari rannsóknir hafa staðfest Ijósfyrirbrigðin og reynslu þeirra, sem eru milli heims og helju. Platón getur einnig um slíka reynslu í Ríkinu. Segja má, að um aldamótin síðustu hafi bílaiðnaður verið að taka sín fyrstu skjögrandi barnaspor. Þess vegna sætir það undrun, hvað útlit á bílum var orðið listrænt og háþróað eftir aðeins þrjá áratugi. Mætti nefna sem dæmi Bugatti, Mercedes Benz og þann sem hér sést: Bentley, sem hefur, ásamt Rolls Royce, verið stöðutákn Breta númer eitt, — og raunar um víða ver- öld. Myndin sýnir Bentley af árgerð 1937. Þótt hann nálgist nú fimmtugs- aldurinn er þessi og margir jafnvel eldri í góðu ástandi. Engin harðlína sést í þessari teikningu; kannski ligg- ur þokkinn einmitt í því. Þetta „drossíulag“ var orðið mjög þróað þegar leið að fyrri heimsstyrjöldinni, — en að henni lokinni urðu margs- konar aldaskil; þar á meðal í útliti bíla, og ekki alltaf til hins betra. EITT- HVAÐ FYRIR AUGAÐ Þeir sem muna aft- ur í þann tíma, að embættismenn bjuggu við allt annan húsakost en almenn- ingur og áttu „mublur“ sem alls ekki sáust á alþýðheim- ilum, muna sjálfsagt eftir skattholunum, sem voru mikið stáss á heimilum kaupmanna, presta og sýslumanna. Þessi gripur var venjulega stolt hús- bóndans og merki þess, að hann ætti nokkuð undir sér; stundum voru leynihólf og skúffur með bókstafalásum og annað eftir því. En í raun var skattholið skrif- borð, oft með útdreginni skrifborðsplötu, eða þá að platan var notuð sem lok utan yfir skúffurnar. Yfirskápurinn gat verið vínskápur húsbóndans og þar geymdi hann silfur- staupin. En neðst var kommóða með skúffum eins og hér sést. Það segir sig sjálft, að þetta var tign- arlegasti gripurinn á mörgu góðborgaraheimili. En fagur gripur er æ til yndis, og þessi skatthol búa mörg yfir slíkum kúltúr að enn lofa þau meistara sinn og eru augnayndi. íslenzk skatthol munu yfirleitt hafa verið komin hingað frá Kaupmannahöfn, þar sem annálaðir skatthola- smiðir störfuðu. Frægastur þeirra var Mathias Ortmann, sem smíðaði fag- urlega flúruð skatthol í rókókóstíl, sem raunar var ráðandi stíll á 18. öldinni. Danir hafa miklar mætur á skattholum Ortmanns og hér getur að líta eitt af þeim. TJ JL úsgagnaiðnaður á Noröurlöndum er oftast með megináherslu á tvennt: Annars vegar léttleika og hinsvegar fagurlega notkun á ýmiskonar viði á móti leðri eða ýmiskonar áklæði. í þessu eru sumir skand- inavískir hönnuðir mjög listfengir og hafa áunnið sér athygli heimsins og stuðlað að mikilli tekjuöflun. Til- brigðin um hvíldarstólinn eru orðin mörg og hér er eitt eftir Svíann Áke Fribyter, sem sameinar ágæta vel að vera fyrir augað og þægindin í senn. Viðurinn er ýmist dökkur eða ljós, en formbeygður og þar af leiðandi fjaðrar stóllinn mjúklega, þegar sest er í hann. Hér er notað ljósbrúnt leður á móti dökkum viði. Þessi stóll, sem getur vel talist meistarastykki í hönnun, hefur stundum fengist hér. LESBOK MORGUNBLAÐSINS 25. FEBRUAR 1984 5

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.