Morgunblaðið - 13.10.2003, Page 14

Morgunblaðið - 13.10.2003, Page 14
DAGLEGT LÍF 14 MÁNUDAGUR 13. OKTÓBER 2003 MORGUNBLAÐIÐ RSH.is Dalvegi 16b • 201 Kópavogur Sími 544 5570 • Fax 544 5573 www.rsh.is • rsh@rsh.is Handtalstö›var VERSLUN • VERKSTÆ‹I Radíófljónusta Sigga Har›ar Drægni allt a› 5 km Ver› frá kr. 5.900,- UHF talstö›var í miklu úrvali w w w .d es ig n. is © 20 03 SLÁTUR er enn tekið á heim-ilum þótt matarmenning hértaki sífellt á sig alþjóðlegri blæ. Blóðmör og lifrarpylsa eru enn með hefðbundnu sniði og hrá- efnið mikið til það sama. Fjallagrös voru mikið notuð í blóðmör áður fyrr og á lambakjot.is má finna uppskrift að fjallagrasa- blóðmör. Sveinn Helgi Sverrisson, Felli í Glerárþorpi, er ekki búinn að taka slátur á þessu hausti en hefur gert tilraunir í sláturgerð, bæði hvað varðar áferð og krydd. Kryddun ræðst af því hvort maturinn er steiktur eða soðinn að hans sögn. „Mér finnst ómissandi að hafa neg- ul í soðnum blóðmör, og líka pipar, það fer þó eftir öðru kryddi. Í lifr- arpylsu er mjög gott að setja hvít- lauk og kóríander, annaðhvort eða bæði, og líka pipar.“ Áferðin ræðst af söxuninni, sem Sveinn segir eitt aðalatriðið í sinni sláturgerð. „Ég er gersamlega á móti vél- hökkuðum mör og vil sjá bitana í því sem maður er að láta ofan í sig. Þessi fína mylsna sem verið er að setja í slátur er ekkert annað en falin fita. Mér finnst gaman að velja í blóðmörskeppinn gróft söxuð hjörtu og nýru og lifur í teningum og hvít- lauksgeira í lifrarpylsuna. Stundum nota ég líka kjöt í blóðmörinn, ef ég tek skrokk í leiðinni, og nota þá hráefni sem annars hefði lent í hakki eða gúll- asi,“ segir hann. Sveinn kveðst enn- fremur á móti því sem hann kallar verksmiðjueinsleitni í sveitamat og vilja hafa eitthvað fast undir tönn í matnum. Soðið í þrjú kortér „Ég sýð slátur ekki lengi, að minnsta kosti helmingi styttra en tengdamóðir mín, oft 45 mínútur eða svo. Allt sem gerist eftir það er óþarfi að mínu mati og ekki til ann- ars fallið en að útvatna ystu lögin.“ Sveinn nam arkitektúr í Frakk- landi á sínum tíma og vandist mör- lausu slátri sem kallað er svartur búðingur. Með því voru oft borin fram steikt, græn epli og má alveg hafa þau með íslenskum blóðmör, að hans sögn. Þá eru græn epli sneidd og steikt upp úr ólífuolíu og krydduð, til að mynda með óreganó, salti og pipar. „Ég rek hálfgert tilraunaeldhús og mér finnst gaman að prófa mig áfram með hráefnið. Einnig er hægt að bera fram kartöflumús með negul eða múskati með slátri, en múskat er mjög gott í blóðmör líka. Með þessu má svo drekka ein- hvern rauðan rudda, eða frönsk beljuvín, eitthvað „gróft og rautt sem gerir bletti“ eins og Frakkar orða það. Sveinn segist hafa gaman af þjóðlegri matreiðsluhefð og nauð- synlegt að bera virðingu fyrir hrá- efninu og tilurð réttanna. „Maður þarf að vita af hverju þeir voru búnir til svona en ekki hinsegin og það er mikil sagnfræði til í kring- um íslenska matargerð.“ Hann safnar líka svepp- um og kryddjurtum til þess að þurrka og segir mikið af lerkisvepp í kring- um Melgerðismela. „Margar kryddtegundir sem við erum vön að nota bara í kökur nýtast til mat- argerðar. Múskat hentar vel kjötréttum, til dæmis gúllasi, og okkar kökuk- rydd er mikið notað í mat í arabaheiminum. Kóríander og kjúklingur er sígild samsetning, einnig nautakjöt og hrásykur, en sykur er líka krydd. Mín aðferð er sú að reka nefið að hráefninu og lykta vel af því, þann- ig áttar maður sig á hvaða krydd á vel við. Fólk verður líka að gera greinarmun á nýju kryddi og þurrkuðu og möluðu kryddi sem búið er að vera uppi í skáp í fjöl- mörg ár. Það er ekki sama hráefn- ið. Albest er að hafa mortél eða handsnúið rifjárn við höndina,“ segir Sveinn Helgi Sverrison.  MATUR Slátur með kóríander og negul helga@mbl.is Morgunblaðið/Kristján Sláturgerð: Þjóðleg matreiðsluhefð. Í OKTÓBERMÁNUÐI gengst Krabbameinsfélag Íslands fyrir fræðslu um brjóstakrabbamein, sem hluta af alþjóðlegu árvekniátaki, en tákn þess er bleika slaufan. Í tilefni af átakinu er hér birt þýð- ing á hugleiðingu sem hefur gengið á Netinu und- anfarið. Höfundurinn er bandaríski dálkahöfund- urinn Erma Bombeck sem lést árið 1996, reyndar úr nýrnasjúkdómi, og hefur texti hennar gengið kvenna á milli í tölvupósti með þeim orðum að með honum fái þær engil til að vaka yfir sér:  „Ég hefði boðið vinum í mat þrátt fyrir að tepp- ið væri skítugt og sófinn upplitaður.  Ég hefði borðað poppið í fínu stofunni og haft miklu minni áhyggjur af skítnum þegar ein- hvern langaði að kveikja upp í arninum.  Ég hefði gefið mér tíma í að hlusta á afa láta móðan mása um æsku sína.  Ég hefði aldrei krafist þess að bílrúðurnar yrðu skrúfaðar upp á góðviðrisdegi af því að hárið á mér var orðið úfið.  Ég hefði kveikt á bleika kertinu sem var eins og rós í laginu áður en það aflagaðist í geymslunni.  Ég hefði sest á grasflötina með börnunum mín- um og ekki haft áhyggjur af grasgrænublett- um.  Ég hefði grátið og hlegið minna yfir sjónvarp- inu en meira við að horfa á lífið.  Ég hefði legið í rúminu þegar ég var veik í stað þess að láta sem heimurinn færi í biðstöðu ef ég væri ekki til staðar í einn dag.  Ég hefði aldrei keypt neitt bara af því það væri hagkvæmt, sæist aldrei á því eða ætti að endast að eilífu.  Í stað þess að óska þess að níu mánaða með- ganga væri búin, hefði ég varðveitt hverja ein- ustu mínútu þar sem ég geri mér grein fyrir að undrið sem óx inni í mér var eina tækifæri mitt í lífinu til að aðstoða Guð við kraftaverk.  Þegar börnin mín kysstu mig áköf, hefði ég aldrei sagt: „Seinna, farið nú og þvoið ykkur fyrir matinn.“  Það hefði verið meira um „Ég elska þig“ og „fyrirgefðu“, en umfram allt, ef ég hefði fengið annað tækifæri til lífs hefði ég gripið hverja einustu mínútu...horft á hana og séð hana...lifað hana. Og aldrei sleppt henni.“  BRJÓSTAKRABBAMEIN Að lifa lífinu Stjórnmálafræðinemarnir Birna Þórarins-dóttir, Fjóla Einarsdóttir og GuðrúnHelga Jóhannsdóttir hafa nóg að gera við að herma eftir starfi Sameinuðu þjóðanna hér og þar um heiminn. Þær halda ásamt Sig- urði Kristni Ómarsssyni kvikmyndagerð- armanni til Afríku í næsta mánuði og ætla að láta sem þær séu fulltrúar Spánar innan Sam- einuðu þjóðanna, á svokölluðu Model UN þingi sem haldið verður í Zambíu í byrjun nóvember. Áður hafa stelpurnar sótt slík þing í New York, Ósló og London og eru í undirbúnings- hópi fyrir eitt í viðbót sem verður haldið hér á landi í fyrsta skipti í lok október. Model United Nations er hermilíkan af Sameinuðu þjóðunum ætlað háskólastúdentum sem vilja kynnast heimi milliríkjasamskipta og samninga- viðræðna. Alls eru um 400 Model UN þing haldin árlega. Markmiðið er að búa til heimildarmynd um þetta Afríkuferðalag þriggja ungra kvenna sem hafa svo brennandi áhuga á utanríkismál- um. „Hugsunin á bak við myndina er meðal annars að vekja fólk til umhugsunar og meðvit- undar um þróunarstarf,“ segir Birna. Fulltrúar Spánar „í þykjustunni“ Þau hefja ferðalagið í Malaví þar sem þau kynna sér starf Þróunarsamvinnustofnunar Ís- lands og athuga hvernig þróunaraðstoð af hálfu Íslands gagnast íbúum landsins. Þaðan fara þau til höfuðborgar Zambíu, Lusaka, og þykj- ast vera Spánverjar í viku. Birna og Guðrún verða fulltrúar Spánar í öryggisráðinu en Fjóla verður fulltrúi Spánar í nefnd um afvopn- unarmál. „Okkar undirbúningur felst í því að við kynnum okkur málefnin sem eru á dagskrá, eins og deilurnar fyrir botni Miðjarðarhafs, af- stöðu Spánar í þeim efnum og hvað Spánverjar hafa sagt á vettvangi Sameinuðu þjóðanna.“ Birna segir að þingin séu brú á milli ungs fólks og alþjóðakerfisins þar sem þátttaka í þeim gefi nemendum nasasjón af því hvernig al- þjóðastarf virkar. Víða erlendis er þátttaka í verkefnum sem þessum metin sem hluti af námi eins og t.d. í Bandaríkjunum þar sem herminám af þessu tagi er notað allt niður í barnaskóla. Birna seg- ir að kosturinn við slíkt fyrirkomulag sé t.d. að á sama tíma og þátttakendur fái greinargóða innsýn í alþjóðamál fái þeir ómetanlega reynslu í framsögu, þ.e. í að tala fyrir framan stóran sal af fólki og láta taka mark á sér. Birna, Guðrún og Fjóla fá hins vegar engar einingar fyrir þátttökuna heldur taka þátt af einskærum áhuga á utanríkis- og öryggismál- um og vilja svo sannarlega ýta undir áhuga kvenna á þessum málaflokki. Birna skrifaði t.d. lokaritgerð í stjórnmálafræðinni um konur og öryggismál, en hún og Fjóla útskrifast nú í október en Guðrún á næsta ári. Birna vonast til þess að þátttaka í Model UN verði metin sem hluti af námi í framtíðinni. Ráðstefnan hér heima fer fram dagana 22.– 26. október og þar verður settur upp fundur í öryggisráði SÞ, en undirbúningshópurinn fór til New York í sumar og sótti ráðstefnu um það hvernig eigi að halda Model UN þing. „Þetta fer þannig fram að nemendur leika sendinefndir ríkja sem þurfa að takast á við eitthvað tiltekið vandamál sem hjá okkur verð- ur Íraksdeilan. Fólk þarf virkilega að nota sína menntun, rökhugsun og kunnáttu, og lærir líka mjög mikið af þessu,“ segir hún. Morgunblaðið/Árni Sæberg Afríkufarar: Þau eru á leið til Malaví og Zambíu í næsta mánuði. Stjórnmálafræðinemarnir Fjóla Einarsdóttir, Birna Þórarinsdóttir og Guðrún Helga Jóhannsdóttir og kvikmynda- gerðarmaðurinn Sigurður Kristinn Ómarsson. Hermikrákur til Afríku  MENNTUN TENGLAR ................................................................. http://www.icemun.hi.is http://www.un.org/cyberschoolbus/ modelun/links_6.asp

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.