Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.03.1999, Blaðsíða 161

Tímarit Máls og menningar - 01.03.1999, Blaðsíða 161
RITDÚMAR heiminn, verður vitni að einhvers konar heiðinni frjósemismessu og hittir þar konu sem hann á með ástarfund í tungls- ljósi. Eða hefur þetta allt verið draumur, eða kannski fyrirboði þess sem á eftir að gerast? Hið framandlega umhverfi orkar mjög sterkt á næma vitund þannig að stundum er eins og Sturla hafi gengið inn í einhverja furðusögu eða ævintýri og geti vart greint á milli hvað er raunveru- leiki og hvað ímyndun. Þetta tvennt rennur skemmtilega saman í lýsingu á fýrsta degi hans í Rómaborg, með „björt augu komin langt að og enn ekki orðin dofin fyrir því sem honum var einhver nýlunda þrátt fyrir langt ferðavolk“ (191). í stuttu máli fer Sturla á kráarand í Róm eins og margur góður landinn eftir hans dag, og það kemur halarófa af skrautklæddu fólki eftir torginu og dökkleit mánadís þrífur hann með sér í dansinn og setur vínkönnu á varir hon- um svo að út úr flóir. Síðan týnast allar áttir inn í einhvern „rauðafoss úr forn- um goðheimum sem byrgði fyrir allt stafróf' (195). Með frábæru myndsæi er því lýst þegar draumurinn og víman renna af honum og veröldin tapar sínu töfragliti: Og svo bráir af honum og konan hálf ofan á honum og hálf í kuðluðu líni. Hann vissi ekki hvar hann var, og átti eftir að komast að því hver hann væri eftir því sem stök brot úr nóttinni hrundu fyrir hraðfara degi undan rós- litum gómum morguns sem hreyfði við bláleitum straumi og setti gárur inn í þennan sal og gerði að kytru. (195-6). Hér er búið í haginn fyrir hinn maka- lausa kafla um aflausnina sem nú fer í hönd. Sturlunga segir stuttlega frá aflausn Sturlu Sighvatssonar, og Thor fylgir hér texta hennar trúlega svo langt sem hann nær, eins og jafnan þegar honum er til að dreifa. Aðdragandi aflausnarinnar minn- ir hins vegar í lýsingunni meira á karnival en einlægar iðrunargöngur bænadag- anna. Herbergið fyllist af fólki sem er búið „viðhafnarklæðum leiksviðsins", en sjálf- ur er Sturla færður í skrautlaus iðrunar- klæði. Síðan hefst gangan, syndarinn í miðjum hópnum, hugur hans „sár í angist sinni, brann í iðrun og af þrá eftir hrein- leika, þungur af syndugum minningum og ákallandi hljóður Guð sinn og móður hans, þá rós himneskrar mildi og jarð- neskrar, að mætti hann hljóta náð og líkn, og forlátið verða allt sem hann hafði mis- gert við menn og Guðs vilja . .Hér er skemmtilegt tvísæi í frásögninni, annars vegar lýsingin á hinni skrautlegu fylkingu sem þrátt fýrir búningana leiðir hugann að dansleiðingunni kvöldið áður, hins vegar angist hins iðrandi syndara sem „kannski" undrast blendni múgsins og hafði „búizt við að athöfn þessari fylgdi eindregnari alvara, jafnvel helgi“. Að vísu hefur Sturla reikað í burtu þegar hinn heilagi faðir þurrkar framan úr sér ffóm- leiksfarðann að aflokinni athöfn. En getur verið að að honum læðist grunur um að sjálf aflausnin sem hann hafði þráð svo mjög á ferð sinni og gekk svo nærri hon- um hafi ekki verið annað en skrípaleikur framinn af guðlausum rómverskum loddurum og skækjum? Mannlýsing Einkunnarorð fyrri íslandsbálksins (5) eru draumvísa úr Sturlungu: „Blóði mun rigna / á berar þjóðir. / Þá mun oddur og egg / arfi skipta. / Nú er hin skarpa / skálmöld komin.“ Við hljótum að skoða mannlýsingu Sturlu gegnt þessum bak- grunni, landi sem logar í ófriði og þar sem öll gildi eru á hverfanda hveli, öll siðaboð eru orðin afstæð: TMM 1999:1 www.mm.is 151
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.