Þjóðmál - 01.09.2010, Síða 85

Þjóðmál - 01.09.2010, Síða 85
 Þjóðmál HAUST 2010 83 Lítið álit hafði Gunnar líka á réttarkerfi nasista . „Við hinn nasistíska hegningarrétt fellur mér ekki,“ skrifaði hann Ólafi Thors laust fyrir jól og ræddi ágallana svo nánar í bréfi til Tómasar Jónssonar, eiginmanns Sigríðar Thoroddsens: Í fáum orðum má segja að hér sé varpað fyrir borð flestum þeim grundvallarreglum refsiréttarins sem okkur hafa verið innrættar og sem eru uppistaðan í hegningarlöggjöf flestra menningarlanda . Reglan nulla poena sine lege [engin refsing án laga] er strikuð út og analogíubannið afnumið [bann við að beita lagaboði, sem lýtur að tilteknu efni, um sambærileg tilvik]: Hér er ekki aðeins dæmt eftir lögum heldur líka samkvæmt „gesundes Volksempfinden“ [„heilbrigðri tilfinningu fólksins“] og ef þetta tvennt rekst á ræður hið síðarnefnda . Vernd einstaklinganna gegn geðþótta ríkisvaldsins er engin enda er það í samræmi við Weltanschauung [lífsskoðun] nationalsozialismans sem segir að einstaklingurinn hafi ekkert gildi, hann fái fyrst þýðingu sem liður í þjóðarheildinni . Allar refsingar eru þyngdar að mun . Kröfunni um sakhæfi og saknæmi er ekki fylgt stranglega, t .d . er því haldið fram að geðveikum glæpamönnum eigi að refsa í ýmsum tilfellum eins og heilbrigðir væru . Yfirleitt lyktar þetta allt saman mikið af militær-rétti og um margt horfið aftur til harðýðgi og miskunnarleysis fyrri alda sem maður hélt að væri yfirunnið . Gunnar hafði óbeit á þessari grimmd og lögleysu . Einræðið og „hið andlega ófrelsi“ sem ríkti á öllum sviðum samfélagsins sagði hann jafnframt óþolandi og „háskalegt til frambúðar“ . Engu að síður hreifst hann af mörgum verkum nasistastjórnarinnar . „Hún hefur aftur hafið þýsku þjóðina til jafnréttis við aðrar þjóðir,“ sagði hann í skrifum sínum til Ólafs Thors, „dregið stórkostlega úr atvinnuleysinu og komið á aðdáunarverðri röð og reglu og innanlandsfriði .“ Af nasistum mætti ýmislegt læra – aga og skipulag, einurð í baráttu við kommúnista og eindregna þjóðernishyggju . „Hér fær maður margar idéur,“ skrifaði Gunnar: „Hver veit nema ég komi heim klyfjaður frumlegum og nýjum hugmyndum .“ / . . . / E nn sótti hann Café Unter den Linden á kvöldin en sat líka á Café König, frægu kaffihúsi við breiðstrætið . Þar var mikið teflt og tónlistin var yndisleg en mestri upplifun varð Gunnar þó fyrir þegar hann fór í óperuna og hlýddi á verk Verdis – Aida, La Traviata og Il Trovatore: „Guð minn almáttugur, Verdi, það er hið guðdómlega gení . … Enginn kemst í hálfkvisti við Verdi, allar þessar himnesku melódíur og aríur og orchester-músíkin . Það eru engin orð til yfir hrifningu mína .“ Gunnar féll í stafi yfir fegurðinni . En í Þýska landi nasismans var illskan aldrei langt undan . Í mars 1936 þrömmuðu her- menn yfir í Rínarlönd, þann hluta ríkisins sem átti að vera án vígbúnaðar samkvæmt Versala samningunum í kjölfar fyrri heims- styrjaldarinnar . Gunnar skrifaði heim á Frí- kirkjuveg: „Hér er nú allt logandi í hrifningu yfir hervæðingu Rínarlandanna og ræðu Hitlers . Ég hlustaði á ræðuna í útvarpi og hún var hreinasta meistaraverk . Vonandi fær þetta ekki alvarlegar afleiðingar þó að að ferð in hafi óneitanlega verið nokkuð brutal .“ Snemma í apríl býr Gunnar Thoroddsen sig svo til brottfarar frá Berlín . Þótt honum hafi liðið ágætlega finnst honum borgin hvorki falleg né geislandi af lífi . Ógnarstjórn nasista er þrúgandi og foringjadýrkunin yfirþyrmandi . „Nú vil ég sjá og finna eitthvað nýtt,“ hugsar hann með sér . Leiðin liggur senn heim til Reykjavíkur en fyrst bíður hans annar áfangastaður: „Ég vil sjá höfuðborg höfuðborganna, París, ó, hve ég hlakka til þess .“
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100

x

Þjóðmál

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Þjóðmál
https://timarit.is/publication/1175

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.