Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						„KOMDU meö okkur, væni." Alfred Kempner hnepptur í varðhald í Reykjavík. Hugsýn höfundar.

FLÓTTAMAÐURINN

ALFRED KEMPNER

EFTIRVILHJALMÖRNVILHJALMSSON

Alfred Kempner var einn gf þeim gyóingum sem

fengu aó kenna ó miskunnarleysinu á árunum fyrir

heimsstyrjöldina, ekki bara úti í Evrópu, heldur hér

á Islandi. Hann var flóttamaður hér, en atvinnulaus

og rekinn til Noregs, þaóan sem hann var gftur

rekinn til íslands og þaóan til Danmerkur þar sem

lögreglan undraóist framferói íslendingg.

ORÐIÐ helför, (Holo-

caust), fékk fyrst út-

breiðslu eftir að

sjónvarpsþáttaröð

með því nafni var

sýnd fyrir tæpum 15

árum. Eftir helförina

liðu áratugir áður en

umheimurinn fór að velta fyrir sér einstakl-

ingunum, sem sendir voru í útrýmingarbúð-

ir nasista. Það var ekki fyrr en nýlega að

farið var að tala um sígauna þá, sem út-

rýmt var í helförinni, sem einstaklinga.

Aður voru þessir gyðingar, sígaunar og

aðrir himinháar tölur í nákvæmum listunij

sem nasistar færðu með annálaðri ögun. I

dag er til fólk sem vinnur að því hörðum

höndum að bera brigsl á helförina, og sem

heldur því fram að langtum færri hafi ver-

ið myrtir af nasistum. Besta leiðin til að

halda minningu fórnarlambanna á lofti, og

til að koma í veg fyrir að sagan endurtaki

sig, er að skrifa sögu einstaklinganna. Saga

þeirra sem tókst að komast lífs af er um

margt áhugaverðari í þessu sambandi en

þeirra sem fórust og gátu ekki sagt frá.

Þeir sem lifðu af misstu fjölskyldur sínar

og margir gátu aldrei talað um þennan hluta

lífs síns.

Helförin kemur íslendingum einnig við,

þótt margir séu ekki á þeirri skoðun. Gyð-

ingar, sem reyndu að komast til íslands,

en fengu ekki landvist, lentu í útrýmingar-

búðum. Lengi var einnig talið, að það hefði

orðið hlutskipti ungs gyðings frá Þýska-

landi, sem vísað var af landi brott vorið

1938. Brotakennd saga hans verður sögð

hér, þar sem hann bjó á íslandi í 3 ár.

Hafa margir góðir menn fengið grafskrift

í íslenskum dagblöðum fyrir minna.

Alf red Kempner 1. 5.7.1914,

d. 28.11.1975.

Fimmta júlí 1914 fæddist Alfred Kempn-

er í Berlín. Faðir hans, Arthur Kempner,

og móðir, Minna, fædd Krohn, ráku litla

verslun í Leipzig, þar sem Alfred óx úr

grasi. Eftir skólagöngu stundaði Alfred nám

í verslunárskóla og stóð í læri hjá skradd-

ara og í verslun S. Hodes í Leipzig. Fyrir

utan það að vera Þjóðverji var Alfred gyð-

ingur að trú. Upp úr 1920 varð það æ al-

%>-   %i&**^Í!fá*^ <í2*?~y****p

!¦> wiiil tttíirrolI.lM^eltciniiti, rt.-|ií.íl<tr,ItiKilifr tli.i iltirrh

<Jm ntiiiistprierirlí IMnlílÍit <ittr;.< ¦*tt-llti> Vmvn Ist iniit".

<lit diirliiitfcr !.,titnlltltif (i|iti'rs<:it>ílt int'ftíiwitillj [rlítV.,'

,-> ¦ i -:"\  }.".   >                                     "'¦'..¦'

\fv     .    Sjfr.l

<&tí6ttýé*<tti$

0309 S/40

ÞÝSKT vegabréf Alfreds ísraels Kempn-

ers. Myndin er gerð eftir negatívuljósriti

af vegabréfi sem hann fékk í þýska sendi-

ráðinu í Kaupmannahöfn 1941. Ljósm.

Rigsarkivet Kaupmannahöfn.

gengara meðal Þjóðverja að líta á gyðing-

lega meðborgara sína sem kynstofn, jafnvel

hættulega ættkvísl sem útrýmt gæti hinum

þýska stofni. Svo kom að nær öll þýska

þjóðin kaus Adolf Hitler sem leiðtoga sinn.

Ofsóknir gegn gyðingum mögnuðust og

ungt fólk af gyðingaættum sá ekki neina

framtíðarmöguleika í Þýskalandi.

Alfred var einn þeirra mörgu gyðinga

er yfirgáfu Þýskaland sumarið 1933. Leiðin

lá til Kaupmannahafnar, þar sem móður-

bróðir hans, Siegismund Krohn, hafði á

þriðja áratugnum komið á legg blómlegri

heildverslun og fataframleiðslu í stórhýsi

við Vesterbrogade, þar sem hann starfaði

meðal annars í samvinnu við hið fræga

vöruhús Magasin de Nord. Alfred bjóst við

því að geta fengið vinnu hjá honum. Það

reyndist óþarfa bjartsýni. Lög, sem dönsk

yfirvöld höfðu sett nokkrum árum áður,

komu í veg fyrir að útlendingar fengju vinnu

ef atvinnulausir Danir væru fyrir hendi.

Reglur á þessum tíma komu einnig í veg

fyrir að flestir erlendir menn hæfu eigið

framtak. Frændi Alfreds gat ekki veitt hon-

um vinnu vegna þessara laga, en varð að

haida honum uppi og útvega honum þá

peninga sem Alfred varð að hafa í veski

sínu á hverjum föstudegi er hann þurfti að

mæta hjá lögreglu og sýna fram á að hann

gæti séð fyrir sér. Endalaus ganga á milli

fyrirtækja bar engan árangur og stéttarfé-

lög stóðu vörð um hagsmuni „sinna" manna.

Loks tókst Alfred að komast í kaupavinnu

hjá bónda á Borgundarhólmi, sem gat sýnt

yfirvöldum fram á að Alfred tæki ekki vinnu

frá neinum. Vann hann þar veturinn 1934-

1935.

islandsdvelin

Um veturinn frétti hann af því að hægt

væri að komast í vinnu á íslandi og fékk

leyfi til að fara til íslands. Annan maí 1935

er hann kominn til Reykjavíkur til að freista

gæfunnar eftir miður farsæl ár í Dan-

mörku. Hann fær fljótlega vinnu í sveit og

líkar vel þótt launin séu rýr. Hann fær senda

peninga frá móðurbróður sínum í Kaup-

mannahöfn til að ná endum saman. I jan-

úar 1938 er hann atvinnulaus. Hann reynir

að hafa ofan af fyrir sér með þýsku-

kennslu, en þeir aurar hrökkva skammt

þegar greiða á fyrir herbergi það sem hann

hefur þá tekið á leigu á gistiheimili í Reykja-

vík. Hann fær vinnu í apríl 1938, en gest-

gjafi hans getur ekki beðið eftir peningun-

um og hefur samband við lögreglu vegna

skuldar útlendingsins. Lögreglan í Reykja-

vík handtekur hann. Hann fær leyfí til að

reyna landvist i Noregi þar sem hann á

fyrir farinu þangað. Hann stígur á skipsfjöl

og kemur til Bergen 10. maí. Tveimur dög-

um síðar er hann leiddur fyrir norskan lög-

regluvarðstjóra sem tekur skýrslu af honum

og sendir hann rakleiðis til baka til ís

lands, þar sem hann hefur ekki næga pen-

inga. 19. maí leggst norska skipið Lyra að

bryggju í Reykjavík og er Alfred Kempner

aftur handtekinn og leiddur fyrir dómara.

Með vísan til laga nr. 59 frá 1936 er honum

nú vísað af landi brott, vegna þess að hann

sneri aftur frá Noregi án þess að hafa leyfi

íslenska dómsmálaráðuneytisins, og vegna

þess að nú átti hann ekki neina peninga.

Kempner tekur nú fram við íslensk yfirvöld

að hann eigi ættingja í Kaupmannahöfh og

ætli sér að reyna að fá vinnu þar. íslensk

yfirvöld senda hann úr landi með Brúar-

fossi og skipstjóranum er trúað fyrir honum

og fylgiskjölum íslenskra yfirvalda. Bréf

útlendingaeftirlits lögreglustjórans í

Reykjavík hljóðar svo:

Með gufuskipinu Brúarfossi er sendur til

Kaupmannahafnar þýski ríkisborgarinn Hr.

Alfred Kempner, sem hefur verið vísað

héðan af landi brott vegna skorts á fram-

færslufé. Vegna sérstakrar óskar hans er

hann sendur til Kaupmannahafnar, þar sem

hann hefur tekið fram, að hann ætli sér

að sækja um landvistarleyfi þar.

Ef hann fær ekki landvistarleyfi í Dan-

mörku, ieyfi ég mér að fara fram á að lög-

reglan taki framsendingu hans tii Þýska-

lands að sér. Kostnaður vegna þess mun

verða greiddur héðan.

Hjálagt er vegabréfhans, skýrsla lögregl-

unnar í Bergen og þýsk þýðing á skýrslu

sem lögreglan hér hefur skrifað.

Með fyrirfram þökk.

Undirskrift embættismannsins.

Danska lögreglan tók á móti Alfred

Kempner í Kaupmannhöfn og undraðist

framferði íslenskra yfirvalda. Lögreglufull-

trúi danska útlendingaeftirlitsins skrifaði

eftirfarandi lokaorð í skýrslu sína um brott-

vikninguna og vilja íslenskra yfírvalda til

að borga fyrir sendingu Alfred Kempners

til Þýskalands nasismans:

Það ætti að vera ástæða til ávirðingar,

að þannig brottvikningar séu viðhafðar af

íslendinga hálfu án samþykkis danskrayfir-

valda.

Þess má geta, að þeir sem þekktu Alfred

á íslandi óttuðust að hann hefði verið send-

ur í klær nasista. Það er undrunarefni að

afrit af áðurnefndum gögnum um útvísun

hans til Noregs og Danmerkur hafi ekki

4    LESBÓK   MORGUNBLAÐSINS ~ MENNING/LISTiR     27.   SEPTEMBER   1997

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20