Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						„KOMDU meö okkur, væni." Alfred Kempner hnepptur í varðhald í Reykjavík. Hugsýn höfundar.
FLÓTTAMAÐURINN
ALFRED KEMPNER
EFTIRVILHJALMÖRNVILHJALMSSON
Alfred Kempner var einn gf þeim gyóingum sem
fengu aó kenna ó miskunnarleysinu á árunum fyrir
heimsstyrjöldina, ekki bara úti í Evrópu, heldur hér
á Islandi. Hann var flóttamaður hér, en atvinnulaus
og rekinn til Noregs, þaóan sem hann var gftur
rekinn til íslands og þaóan til Danmerkur þar sem
lögreglan undraóist framferói íslendingg.
ORÐIÐ helför, (Holo-
caust), fékk fyrst út-
breiðslu eftir að
sjónvarpsþáttaröð
með því nafni var
sýnd fyrir tæpum 15
árum. Eftir helförina
liðu áratugir áður en
umheimurinn fór að velta fyrir sér einstakl-
ingunum, sem sendir voru í útrýmingarbúð-
ir nasista. Það var ekki fyrr en nýlega að
farið var að tala um sígauna þá, sem út-
rýmt var í helförinni, sem einstaklinga.
Aður voru þessir gyðingar, sígaunar og
aðrir himinháar tölur í nákvæmum listunij
sem nasistar færðu með annálaðri ögun. I
dag er til fólk sem vinnur að því hörðum
höndum að bera brigsl á helförina, og sem
heldur því fram að langtum færri hafi ver-
ið myrtir af nasistum. Besta leiðin til að
halda minningu fórnarlambanna á lofti, og
til að koma í veg fyrir að sagan endurtaki
sig, er að skrifa sögu einstaklinganna. Saga
þeirra sem tókst að komast lífs af er um
margt áhugaverðari í þessu sambandi en
þeirra sem fórust og gátu ekki sagt frá.
Þeir sem lifðu af misstu fjölskyldur sínar
og margir gátu aldrei talað um þennan hluta
lífs síns.
Helförin kemur íslendingum einnig við,
þótt margir séu ekki á þeirri skoðun. Gyð-
ingar, sem reyndu að komast til íslands,
en fengu ekki landvist, lentu í útrýmingar-
búðum. Lengi var einnig talið, að það hefði
orðið hlutskipti ungs gyðings frá Þýska-
landi, sem vísað var af landi brott vorið
1938. Brotakennd saga hans verður sögð
hér, þar sem hann bjó á íslandi í 3 ár.
Hafa margir góðir menn fengið grafskrift
í íslenskum dagblöðum fyrir minna.
Alf red Kempner 1. 5.7.1914,
d. 28.11.1975.
Fimmta júlí 1914 fæddist Alfred Kempn-
er í Berlín. Faðir hans, Arthur Kempner,
og móðir, Minna, fædd Krohn, ráku litla
verslun í Leipzig, þar sem Alfred óx úr
grasi. Eftir skólagöngu stundaði Alfred nám
í verslunárskóla og stóð í læri hjá skradd-
ara og í verslun S. Hodes í Leipzig. Fyrir
utan það að vera Þjóðverji var Alfred gyð-
ingur að trú. Upp úr 1920 varð það æ al-
%>-   %i&**^Í!fá*^ <í2*?~y****p
!¦> wiiil tttíirrolI.lM^eltciniiti, rt.-|ií.íl<tr,ItiKilifr tli.i iltirrh
<Jm ntiiiistprierirlí IMnlílÍit <ittr;.< ¦*tt-llti> Vmvn Ist iniit".
<lit diirliiitfcr !.,titnlltltif (i|iti'rs<:it>ílt int'ftíiwitillj [rlítV.,'
,-> ¦ i -:"\  }.".   >                                     "'¦'..¦'
\fv     .    Sjfr.l
<&tí6ttýé*<tti$
0309 S/40
ÞÝSKT vegabréf Alfreds ísraels Kempn-
ers. Myndin er gerð eftir negatívuljósriti
af vegabréfi sem hann fékk í þýska sendi-
ráðinu í Kaupmannahöfn 1941. Ljósm.
Rigsarkivet Kaupmannahöfn.
gengara meðal Þjóðverja að líta á gyðing-
lega meðborgara sína sem kynstofn, jafnvel
hættulega ættkvísl sem útrýmt gæti hinum
þýska stofni. Svo kom að nær öll þýska
þjóðin kaus Adolf Hitler sem leiðtoga sinn.
Ofsóknir gegn gyðingum mögnuðust og
ungt fólk af gyðingaættum sá ekki neina
framtíðarmöguleika í Þýskalandi.
Alfred var einn þeirra mörgu gyðinga
er yfirgáfu Þýskaland sumarið 1933. Leiðin
lá til Kaupmannahafnar, þar sem móður-
bróðir hans, Siegismund Krohn, hafði á
þriðja áratugnum komið á legg blómlegri
heildverslun og fataframleiðslu í stórhýsi
við Vesterbrogade, þar sem hann starfaði
meðal annars í samvinnu við hið fræga
vöruhús Magasin de Nord. Alfred bjóst við
því að geta fengið vinnu hjá honum. Það
reyndist óþarfa bjartsýni. Lög, sem dönsk
yfirvöld höfðu sett nokkrum árum áður,
komu í veg fyrir að útlendingar fengju vinnu
ef atvinnulausir Danir væru fyrir hendi.
Reglur á þessum tíma komu einnig í veg
fyrir að flestir erlendir menn hæfu eigið
framtak. Frændi Alfreds gat ekki veitt hon-
um vinnu vegna þessara laga, en varð að
haida honum uppi og útvega honum þá
peninga sem Alfred varð að hafa í veski
sínu á hverjum föstudegi er hann þurfti að
mæta hjá lögreglu og sýna fram á að hann
gæti séð fyrir sér. Endalaus ganga á milli
fyrirtækja bar engan árangur og stéttarfé-
lög stóðu vörð um hagsmuni „sinna" manna.
Loks tókst Alfred að komast í kaupavinnu
hjá bónda á Borgundarhólmi, sem gat sýnt
yfirvöldum fram á að Alfred tæki ekki vinnu
frá neinum. Vann hann þar veturinn 1934-
1935.
islandsdvelin
Um veturinn frétti hann af því að hægt
væri að komast í vinnu á íslandi og fékk
leyfi til að fara til íslands. Annan maí 1935
er hann kominn til Reykjavíkur til að freista
gæfunnar eftir miður farsæl ár í Dan-
mörku. Hann fær fljótlega vinnu í sveit og
líkar vel þótt launin séu rýr. Hann fær senda
peninga frá móðurbróður sínum í Kaup-
mannahöfn til að ná endum saman. I jan-
úar 1938 er hann atvinnulaus. Hann reynir
að hafa ofan af fyrir sér með þýsku-
kennslu, en þeir aurar hrökkva skammt
þegar greiða á fyrir herbergi það sem hann
hefur þá tekið á leigu á gistiheimili í Reykja-
vík. Hann fær vinnu í apríl 1938, en gest-
gjafi hans getur ekki beðið eftir peningun-
um og hefur samband við lögreglu vegna
skuldar útlendingsins. Lögreglan í Reykja-
vík handtekur hann. Hann fær leyfí til að
reyna landvist i Noregi þar sem hann á
fyrir farinu þangað. Hann stígur á skipsfjöl
og kemur til Bergen 10. maí. Tveimur dög-
um síðar er hann leiddur fyrir norskan lög-
regluvarðstjóra sem tekur skýrslu af honum
og sendir hann rakleiðis til baka til ís
lands, þar sem hann hefur ekki næga pen-
inga. 19. maí leggst norska skipið Lyra að
bryggju í Reykjavík og er Alfred Kempner
aftur handtekinn og leiddur fyrir dómara.
Með vísan til laga nr. 59 frá 1936 er honum
nú vísað af landi brott, vegna þess að hann
sneri aftur frá Noregi án þess að hafa leyfi
íslenska dómsmálaráðuneytisins, og vegna
þess að nú átti hann ekki neina peninga.
Kempner tekur nú fram við íslensk yfirvöld
að hann eigi ættingja í Kaupmannahöfh og
ætli sér að reyna að fá vinnu þar. íslensk
yfirvöld senda hann úr landi með Brúar-
fossi og skipstjóranum er trúað fyrir honum
og fylgiskjölum íslenskra yfirvalda. Bréf
útlendingaeftirlits lögreglustjórans í
Reykjavík hljóðar svo:
Með gufuskipinu Brúarfossi er sendur til
Kaupmannahafnar þýski ríkisborgarinn Hr.
Alfred Kempner, sem hefur verið vísað
héðan af landi brott vegna skorts á fram-
færslufé. Vegna sérstakrar óskar hans er
hann sendur til Kaupmannahafnar, þar sem
hann hefur tekið fram, að hann ætli sér
að sækja um landvistarleyfi þar.
Ef hann fær ekki landvistarleyfi í Dan-
mörku, ieyfi ég mér að fara fram á að lög-
reglan taki framsendingu hans tii Þýska-
lands að sér. Kostnaður vegna þess mun
verða greiddur héðan.
Hjálagt er vegabréfhans, skýrsla lögregl-
unnar í Bergen og þýsk þýðing á skýrslu
sem lögreglan hér hefur skrifað.
Með fyrirfram þökk.
Undirskrift embættismannsins.
Danska lögreglan tók á móti Alfred
Kempner í Kaupmannhöfn og undraðist
framferði íslenskra yfirvalda. Lögreglufull-
trúi danska útlendingaeftirlitsins skrifaði
eftirfarandi lokaorð í skýrslu sína um brott-
vikninguna og vilja íslenskra yfírvalda til
að borga fyrir sendingu Alfred Kempners
til Þýskalands nasismans:
Það ætti að vera ástæða til ávirðingar,
að þannig brottvikningar séu viðhafðar af
íslendinga hálfu án samþykkis danskrayfir-
valda.
Þess má geta, að þeir sem þekktu Alfred
á íslandi óttuðust að hann hefði verið send-
ur í klær nasista. Það er undrunarefni að
afrit af áðurnefndum gögnum um útvísun
hans til Noregs og Danmerkur hafi ekki
4    LESBÓK   MORGUNBLAÐSINS ~ MENNING/LISTiR     27.   SEPTEMBER   1997
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20