Tíminn - 17.11.1944, Blaðsíða 1

Tíminn - 17.11.1944, Blaðsíða 1
8 RITSTJÓRI: - . ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON. ÚTGEFFANDI: FRAMSÓKNARPLOKKURpíN. PRENTSMIÐJAN EDDA hi. Simar 3948 og 3720. RITST JÓR ASKRIFSTOPUR: EDDUHÚSI, Lindargötu 9A. Símar 2353 og 4373. APGREIÐSLA, INNHETMTA OG AUGLÝSESrGASKRIFSTOFA: EDDUHÚSI. Lindargötu 9A. Síml 2323. 28. árg. T- Reykjavík, föstudagixxn 17. uóv. 1944 97. Maö Sígfriedlínaii rofín n* ,/ ¦ $aai%5 Mynd þessi var tekin nokhru eftir að Bandamenn rufu eitt virkja- ~belti Siegfriedlínunnar við Aachen. Amerískar bifreiðir sjást fara eftir braut, sem þeim hefir veriö rudd gegnúm eitt' hindrunarbelti Éjóðverja. >¦ Rannsóknarstöð íyrír buíjár- sjúkdóma tryggt nóg stofnlé Fyrv. atvínniimálaráðlierra tryggði stórl framlag Rockefellerstofnunarinnar •v f í utanför sinni til Bandaríkjanna á síð'astl. sumri, átti Vil- hjálmur Þór, sem þá var utanríkis- og atvinnumálaráðherra, við- tal við forstóðumann Rochefellerstofnunarinnar, er veitir styrki til vísinda- og rannsóknarstarfsemi víða um heim. Erindi ráð- herrans var að kynna sér, hvort stofnunin vildi styrkja byggingu rahnsóknarstöðvar í búfjársjúkdómum hér á landi, og hlaut ' hann mjög góðar undirtektir um,'að veittur yrði styrktfr, er næmi allt að helmingi stofnkostnaðar. Strax þegar Alþingi kom sam- an, sneri ráðherrann sér til f járveitinganefndar og skýrði henni frá þessu. Eftir nánari athugun flutti nefndin þingsályktunar- tillögu um, að veitt yrði af tekjuafgangi þessa árs allt að ein milj. kr. til að koma upp rannsóknarstöðinni, gegn jafnháu til- lagi annars staðar að. Alþingi hefir nú samþykkt þessa tillögu fjárveitinganefndar. í greínargerð , fjárveitinga- 'hann leggur til, að hraðað verði nefndar fyrir tillögunni sagði m. undirbúningi málsins og að því a. á þessa leið: loknu send umsókn ufn styrkinn. — Atvinnumálaráðherra VII- Það hefir að yonum verið rætt hjálmur Þór Ir&fir ritað fjárveit- um það á undanförnum árum, inganefnd bréf, þar sem hann að koma þyrfti upp fullkominni Fjármálastefna stjórnarínnar vínnur gegn nýsköpun atvínnuveganna Athyglísverð ordaskipti milíi Eysteins Jónssonar og Olafs Thors við 1. úmræðu nýbyggingarráðsirumv. Frumvarp ríkisstjórnarinnar um nýbyggingarráð, sem nánar er sagt frá á 4. síðu blaðsins, var til 1. umr. í neðri deild síðastl. þriðjudag og miðvikudag^ Urðú talsverð orðaskipti milli Eysteins Jónssonar og Ólafs Thors um málið og vorusþau á ýmsan hátt hin athyglisverðustu. T. d. kallaði Ólafur Thors það nú ramm- ast» afturhald að fara fram á lækkun á kaupgjaldi, enda þótt hann mælti manna kröftuglegast með eftirgjöf Búnaðar- þings á sínum tíma. * * vekur athygli á því, að ef tekin verði nú ákvörðun um að reisa hina fyrirhuguðu rannsóknar- stöð í búfjársjúkdómum, sem ætlaður hefir verið staður á Keldum í Mosfellssvejt, þá séu sterkar líkur fyrir því, að Rocke- fellerstofnunin í Bandaríkjun- um muni veita fé til rannsókn- arstöðvarinnar, allt að helmingi stofnkostnaðar. Hefir ráðherr- ann látið gera áætlun um stofn- kostnað fullkominnar rannsókn- arstöðvar, en samkvæmt þeirri áætlun er gert ráð fyrir, að rannsóknarstöðin kosti 1.500.000 kr. \ (Ný áætlurí gérir ráð fyrir 2 milj. kr.). R'bckefellérstofnunin í Bandaríkjunum, sem um langt skeið hefir veitt styrki til ým- issa menningarstofnana í öðr- um löndum, gerir það að skilyrði fyrir, styrkveitingum í þessu skyni, að í viðkomandi landi sé áður búið að ákveða fjárveitingu til stofnunjarinnar. Nú hagar svo til um slíkar fjárveitingar hjá Rockefellerstofnuninni á þessu ári, að ákvörðun verður um þær tekin 1. tdesember n. k. Leggur ráðherrann því áherzlu á það, að hraða þurfi aðgerðum í þessu máli, til þess áð vonir séu til, að styrkúr fáist af þessa árs út- hlutun stofnunarinnar. At- vinnumálaráðherra átti í utan- ,för sinni á þessu sumri viðræður um þetta mál við forseta Rocke- fellerstofnunarinnar, og telur ráðherrann, að undirtektir for- setans hafi verið á þá lund, að ránnsóknarstöð í búfjársjúk- dómum. í landbúnaðinum er mikil vá fyrir dyrum af völdum búfjársjúkdóma. Sauðfjársjúk- dómar eru á sumum svæðum á landinu að leggja fjárræktina í rústir. Til viðbótar við þetta herja riú skæðir sjúkdómar á nautgripastofninn. Svo miklum búsifjum hafa bændur orðið fyriríaf þessum völdum, að sums staðar hafa þeir misst meira en helming af kúastofni sínum á skömmum tíma. Þá hafa þeir, sem svínarækt stunda, ekki farið varhluta af því að gjalda af- hroð í þeim rekstri vegna kvilla í stofninum. Sama er að segja um hænsnaræktina. Eins og af þessu má sjá, á annar aðalatvinnuvegur 'þjóð- arinnar mjög í vök áð verjast vegna þessara skæðu sjúkdórha, og yfir þjóðinni vofir sú hætta, verði eigi'bót á ráðin, að inn- an skamms verði verulegur skortur á kjöti, mjólk og ull til klæðnaðar, en án þessara vara geturþjóðinekki yerið frekar hér eftir en hingað til. Aldrei hefir í-sögu íslendinga reynt meira á um það, að»kostað sé kapps um að hagnýta vísindin og nýjustu tækni á því sviði, ef hægt væri, sem vonirjstanda til, meá þeim hætti að bægja þessum háska frá bæjardyrum þjóðarinnar. Sigur vísindamanna víðs veglar um heim í bar^xtunni við sýkla, sem valda sjúkdómum I mönn- (Framhald á 8. siðu)' i I I Grunclvöllur v nýsköpunarinnar. Eftir að Ólafur Thórs hafði lokið stuttri framsöguræðu, tók Eysteinn Jónsson til máls. Hann sagði, að sá maður myndi vart finnanlegur, sem ekki væri fylgjandi nýsköpun atvinnuveg- anna. Frómar óskir væru þó legt að sjá, hvernig stjórnin riyggst að framkvæma nýsköp- unina. Ýmsir gerðu sér vonir um, að þetta myndi skýrast, þegar stjórnin tók sér hálfsmánaðar- fríið, sem hfin sagðist m. a. þurfa til þess að undirbúa frv. um nýsköpunina. En það er jafnvel enn óskýrara eftir en áð- ur. í þessu eina frv., er frá ekki nægjanlegar, heldur þyrfti stjórninnf hefir komið, er að- að vera viss skilyrði fyrir hendi, eins lagt. til að skipa nefnd, ef veruleg nýsköpun ætti að geta sem.geri áætlun um ný atvinnu- átt sér stað.Menn þyrftu að hafa 'tæki handa landsmönnum, en trú á atvinnuvegunum, ef þeir ættu að vera fúsir tfl að leggja fé sitt í nýsköpun. i Því miður væri nú þannig ástatt, að fram- tíðarhorfurnar væru ekki glæsi- legar. Sjávarútvegurinn, a. m. k. smáútgeröin, bæri sig ekki, nema afli væri í bezta lagi, og þó væri stríðsverð á afurðun- urh og dýrtlðinni innanlands haldið í skefjum með miljóna- það er ekkert i um það, hvernig tækjanna skuli aflað, nema sú eina setning, að nefndin skuli „hlutast til um", að tækin séu keypt. Hvernig á sú tilhlutun að vera? Vildi stjórnin svara því. i Eigi frv. þetta að koma að gagni, sagði E. J. að lokum, verð- ur að þreyta því í það horf, að nefi}din ekki aðeins áætli þörf- ina fyrir ný atvinnútæki, framlögum úr ríkissjóði. Mikill heldur geri einnig tillögur um, hluti iðnaðarins væri ekki sam- keppnisfær við erlendan' iðnað og landbúnaðurinn þyrfti mikl- ar fjárfúlgur í útflutningsbætur. Ef hér ætti að leggja traust- an grundvöll að stórfelldri ný- sköpun, hélt E. J. áfram, þyrfti að byrja á því að færa niður dýrtíð^na og koma atvinnuveg- unum' á sæmilegav öruggan rekstrargrundvöll. Ef rá;t hefði verið að farið, hefði Alþingi átt að hefjast handa um þetta, þeg_- hvernig þeirra verði aflað og hvernig rekstur þeirra verði tryggður.Húnþarf einnig að gera það ljóst, hvaða verkefni ein- staklingum eru ætluð og hver ríkinu. Framsóknarflokkurinn mun vinna að því að koma frv. í það horf. „Rammasta afturhald". Ólafur Thors. flutti alllanga ar það kom saman í haufl, en svarræðu.Hann kvað það römm- til þess hefði meirihluta þing- manna vantað vilja og á,ræði, því að engir hefðu viljað færa neina fórn, nema bændur. Þess vegna hefði niðurstiaðan ekki orðið önnur en sú, að reynt væri að afstýra því um stund, að þessi spilaborg félli saman, með eft- irgjöf bænda og rniljónagreiðsl* um úr fíkissjóði. Þegar ríkisstjórnin kom til valda og lýsti nýsköpun át- vinnuveganna sem höfuðmark- miði sínu, sagði E. J. ennfrem- ur, hefði mátt búast við því, að hún beitti sér fyrir auknu við- námi í þessum efnum. í stað þess hefði stjórnin farið öfugt að. Hún hefði byrjað á því að ganga á milli atvinnurekenda til þess að fá þá til að hækka laun launahæstu iðnstéttanna. Hún hefði lofað launalögum með miklum hækkunum og dýr- um alþýðutryggingum. /Allt þetta hlyti að" lenda á frainleið- endum fyrr eða síðar og gera grundvöll hennar* enn veikari. Óskiljanleg stefnuskrá. Þáð er þó ekki þessi fram- koma stjórnárinnar einsömul, sagði E. J., É- gerir menn veik- trúaða á nýsköpunargum henn- ar. Menn verða það ekki síður, ef þeir lesa stefnuyfirlýsingu líénnar. Þar er að vísu .langur kafli um nýsköþun, en það er ómögulegt að sjá á honum, hver sé stefna stjórnarinnar í þéssum málum. Þar er allt hulið í óá- kveðnu orðalagi. Það er ómögu- ustu afturhaldsstefnu að ætla að koma til launþega og segja þeim að lækka kaupið áður en reynt væri um árangur ný- sköpunarinnar. Hann kyað E. J. og aðra þá, sem væru alltaf að tala um erfiðleika atvinnuveg- anria, vinna illt verk, því að þeir væru að draga kjark úr mönnum til nýsköpunar. Hann sagði, að E. J. færist ekki að tala um, að nýskýpunarákvæði stjórnar- samningsins og frv. væru ó- skýr, því að þau væru að ýmsu leyti samhljóða tillögvfnum,. er Framsóknarflokkurinn hefði lagt fram í tólfmannanefnd- inni. Loks beindi hann þeirri fyrirápurn til E. J., hvenær hann vildi láta hefjast handa urrí ný- sköpun, hvort það ætti t. d. að fresta henni þangað til kaupið væri lækkað. Þátttaka ÓJafs í eftirgjöf bænda. Eysteinn Jónsson sagði í syar- ræðu sínni, að sér þætti undar- legt, að Qlafur Thors skyldi nú kalla það afturhaldsstefnú, ef farið væri fram á lækkun á kaupgjaldi. Ólafur kallaði það ekki afturhaldsstefnu, þéga^: hann var að þiðja bændur um að\ gefa eftir verðhækkunina, sem þeir áttu réttlátt tilkall til á síðastl. hausti. Þá hefði hann talið slika eftirgjöf nauðsynlega fyrir atvinnuvegina. -Þá hefði hann lýst því næsta ömurlega, hvernig atvinnuvegirnir væru staddir og hreinn voði á næstu grösum. Það væri því meira en lítil sinnaskipti, þegar hann nú lýsti þessum tæplega tveggj'a mánaða gömlu skoðunum sinum sem hreinu afturhaldi. Því færi líka fjarri, að hér væri um nokk- urt afturhald að ræða.Það væri steftia, sem framfaramenn berð- ust fyrir annars staðar, að framleiðslukostnaðurinn yxi ekki atvinúvegunum yfir höf- uð, enda myndu þá líka allar framfafir ^stöðvast. Launþegun- um væri'það ekki heldur neitt betra að fá margar, verðlitlar krónur, en færri verðmeiri krón- ur, er tryggði þeim sömu af- komu. Það > væri illt verk áð blekkja. þá með því, að nýsköp- unin yrði svo miklu betrl hér en annars staðar, ^að kaupgjald gæti verið 2—3 sinnum hærra hér. Stjfórnin \ininir gegn nýsköpuninni. Það væri síður en svo verlð að (Framhald á 8. siðu) Fáni Breidfirð- ingraíéla^sins Á lýðveldishátíð, sem Bfeið- firðingafélagið hélt í hkust, var vígður hinn nýi fáni félagsins. Er hann blar með þremur hvít- um svönum. Fáninn var fyrst borinn í lýðveldisskrúðgöngunni í Reykjavík 18. júní síðastl. og var meðfylgjandi mynd tekin þá. Breiðfirðingafélagið mun nú athafnasam'ast þeirra mörgu átthagafélaga, er ' , starfa í Reykjavík. Hefir það margþætta starfsemi fyrir höndum og er áhugi félagsmanna mikill. Formaður félagsfns er nú Jón Emil Guðjónsson kennari og sést harin. á myndinni til vinstrí' við fánann. v Verður gerð brú yfir Jökulsá á Fjöllum næsta sumar? ¦ - Tillaga frá píngmönnum Austfírdínga Fjórir þingmenn Fram- sóknari'lokksins, Fáll Zóp- honíasson, Eysteinn Jóns- son, Ingvar Pálmason qg Páll Hermannsson, flytja í sameinuðu þingi tillögu til þingsályktunar um að AI- þingi feli ríkisstjórninni að hefja á næsta ári smíði brúar yfir Jökulsá á Fjöll- um. í greinargerð tillögunnar segir: i . Þegar ákveðið var að láta % híuta^ af benzínskatti renna í br^asjóð og það síðar hækkað í i?s hluta, var fram tekið, að úr brúa'sjóði skyldi fyrst tekið fé til að smíða brú á Jökulsá á Fjöllum. í árslok 1945 má ætla, að komið verði nægjanlegt fé í, brúasjóð til að smíða brúna fyrir, og er því tímabært að hefja smíði hennar á næsta ári, enda líklegt, að þá verði hægt að fá byggingarefni, svo að brúar- smíðin þurfi ekki að stranda á því. Um þörfina á brúnni þarf ekki að ræða. Allir vita, að bíl- leiðin milli Akureyrar og Aust- urlands styttist um 86 km., ef brúin kæmi, og má margt segja um, hvers virði það er í tíma- sparnaði, benzínsparrfaði og sparnaði í,viðhaldi bifreiða. En jafnframt er svo á hitt að líta, að brúuv á Jökulsá í Axarfirði er hengibrú og orðin gömul, en mun endast miklu lengur, ef aðr albílaumferðin milli Norður- og Austurlands verður færð á hina nýju brú, sem ætlað er að smíða yfir Jökulsá ofar eða á HóLs- fföilum." Ljósprentun á j gömlu búriti Búnaðarfélag íslands hefir . nýlega látið ljósprenta einn merkilegasta l búnaðarritling Björns Halldórsspnar í Sauð- lauksdal, og er hann til sölu hjá félaginu. Búnaðarmála- stjóri hefir skýrt blaðinu svo frá útgáfu þessari: i Einhver kunnasti jarðræktar- maður hér á laridi á 1&« öld var Björn prófastur Halldórsson, í •Sauðlauksdal, orðabókarhöfund- ur, 'mágur Eggerts Ólafssonar ,^kálds. Nokkur landbúnaðarrit eftir hann hafa verið prentuð. Atli þrisvar sinnum, Grasnytjar og Arnbjörg. Þá var bg prentað- ur í Kaupmannahöfn 1765 ritl- ingur á dörísku, sem nú er orð- inn afar fágætur og er upphaf titils hans „Korte Beretninger om nogle Forsög til landvæsent og i sær Hauge-Dyrkningens Forbedring i Island". Ræðír þar um fyrstu tilraunir kartöflu- rséktar hér á landi, um kálrækt og um 'trjárækt, „lystihús", er séra Björn hafði gert i Sauð- lauksdal. Segir þar frá ýmsum fróðlegum og skemmtiiegum hlutum, í ^ bréfsformi, er séra Björn skrifaði mági sínum Magnúsi Ólafs^syni lögmanni. Búnaðarfélag íslands • hefir látið ljósprenta bækling ^þenn- an hjá Lithoprent. Én hann er nú með öllu ófáanlegur og mun ekki vera til í einstakra manna eign. % Búnaðarfélag íslands mun selja þau fáu eintök bæklings- ins, sem til sölu eru, næstu daga. Vísitalán 271 stig Vísitalan fyrir yfirstandandi mánuð hefir verið reiknuð út og reyndist hún óbreytt frá síð- asta mánuði, 271;stig. y

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.