Tíminn - 02.09.1956, Blaðsíða 7

Tíminn - 02.09.1956, Blaðsíða 7
7 GIN' ííki^X Mn.iJLi nÆ'i Ki<Ri.liil>ii Um verðgildi peninga s samviiummanna noist ny þjóforiimar yrðu að taka á sig mikil útgjöld, ef tap yrði á refcstri félagsins! Þetta andóf hinna félaganna reyndist þó gagnslítið. Fólkið í landinu fann, að hér voru menn á ferð, sem hugðust lifga tryggingastarfið við og vekja það af þyrnirósarsvefni, enda hefur vöxtur og viðgangur Samvinnutrygginga verið með eindœmum. Þegar á fimm ára afmœli sínu var félagið orðið annað stœrsta tryggingafélag landsins og aðeins 10 ára gamalt er það ekkí aðeins stœrsta trygg- ingafélag landsins, heldur tvímælalaust forustufélag um hvers konar nýjungar, heilbrigt og frjálst tryggingastarf. Baráttan gegn afsláttarkerfi bifreiða- trygginganna endaði einnig í herfilegasta ósigri hinna eldri félaga og annara and- stæðinga Samvinnutrygginga. Með at- kvæðagreiðslu hjá bifreiðaeigendúm vann.< þetta nýja kerfi glæsilegan sigur, og uif- reiðatryggingar félagsins hafa vaxið s\ó, að' nú er helmingur allra bifreiða í land- inu tryggður hjá félaginu. Hagsýni og tækni í rekstri Það varð brátt augljóst öllum þeim, sem fylgdust með vexti Samv-innutrygginga, að. stofnunin var rekin af' mestu hagsýni og tókst að nýta bæði nýjustu tækni og hina ágætustu starfskrafta til ágæts árangurs. Reksturskostnaður félagsins var og er mjög lágu'r, jafnvel þótt burið sé saman við beztu erlend félög, og Samvinnutryggingar hafa verið mikið gæfu.'élag í tryggingastarfsemi. sinni. Arangur starfsins Jcom þegar i Ijós 1949, þegar félagið endurgreiddl tekju- afgang til eigenda: sinna, hinna tryggð'u, og var það alger nýjung hér á landi, enda þótt eitt gagnkvœmt iryggingafélag vœri' til í landinu áður. Þessar endurgreiðslur, sem kalla má aðalsmerki Samvinnu- trygginga, hafa síðan numið 9,6 milljón- um króna og eru þá ótaldar mtlljónir, seni félagið hefur sparað landsfólkinu með lægri iðgjöldum og betri þjónustu en áður hafði þekkzt. Tryggingafélag má í raun réttri reka á tvennan hátt í landi eins og íslandi. Treysta má fyrst o'g fremst á miklar end- urtryggmgar erlendls, og er félag þá í raun réttri 'lítið meira en umboðsfélag hinna er- lendu endurtryggjenda, eða byggja má upp sjóði félagsins, nota þá sem bakhjarl til að draga úr hinum erlendu endurtryggingum og gera félagið þannig að sjálfstæðu, ís- lenzku tryggingaf élagi. Samvinnutryggingar hafa gengið lengra eftir seinni leiðinni en nokkurt annað f élag'hér á landi og urthið þar þjóðhagslegt ,starf- með því.að draga úr gjaldeyrisútgjöldum til trygginga, jafn- framt sem félagið hefur tekið endurjrygg- ingar frá öðrum löndum i vaxandi mæli til að jafna metin gjaldeyrislega. Þessi stefna hefur borið-þánn árangur, að félagið hefur skapað sér tekj.ur af vöxtum sjóða og ágóða af' endurtryggingum utanlandsfrá, sem hafa stórbætt afkomu þess og átt mikinn þátt í því, hve miklu félagið hefur getað skilað aftur.. Breyttir og bættir tryggingahættir Samvinnutryggingar hafa á ýmsum svið- um trygginga hafið baráttu fyrir breytt- um og bættum tryggingaháttum. khrifa- ríkust slíkra herferða var án efa baráttan um brunatryggingar húsa, sem voru nær alger einokun um land allt. Hafa þœr nú ekki aðeins verið gefnar frjálsar alls staðar utan Reykjavíkur (þ. e. a. s. frjálsar fyrír stjórnir sveitafélaga, ekki einstaklinga), heldur hefur orðið mikíl lækkun á bruna- ::'M.:,';, '¦::::':^::'Z: :¦:':'::;. :.:<'¦¦:.- ERLENDUR EINARSSON ¦ ,yggingaiðgjöldum húsa utan höfuðstað- arins. Eiga landsmenn það eingöngu að þakka árvekní og dugnaði þeirra manna, sem stýra málum Samvinnutryggínga. Er það athyglisvert, að ekkert tryggingafélag hefur tekið þátt í þessum tryggingum ann- að en Samvinnutryggingar, utan Bruna- botafélag íslands, sem einokunaraðstöðuna hafði áður og hefur tekið karlmannlega á móti samkeppni Samvinnutrygginga. Tryggingastarfsemi á að vera annað og meira en töluvísindi með krónur og am*a. Hún er ekki aðeins til vegna beins fjár- hagslegs öryggis, sem hún skapar, heldur og 'vegna hinnar djúpu, sálrænu þarfar mannsins fyrir öryggi og- vissu. Trygginga- félag á að vera Hfandi kraftur, sem greiðir ekki aðeins tryggt tjón, heldur tekur já- kvæðan þátt í lífi og starfi þjóðfélagsins, með því að beina hinu sparaða fé í sjóðum sínum til uppbyggingar og athafna, halda UPPi fræðslu um hvers konar öryggi og slysavarnir og reyna þannig að fyrirbyggja tjónin, sem tryggt er fyrir. Mikill fjöldi slysa eða óhappa eru þess eðlis, að fjár- hagsleg greiðsla getur aðeins bætt nokk- urn hluta þess, sem farið hefur forgörðum. Þetta hafa Samvinnutryggingar skilið frá öndverðu cg því hafa þær lagt mikla áherzlu á hvers konar fræðslu- og upplýs- ingastarfsemi í þeim tilgangi að fyrir- byggja slys og tjón. Þetta hefur félagið gert með útgáfu blaða, bóka og bæklinga, fyr- irlestrum, verðlaunaveitingum, samkeppn- um, auglýsingum og á margan annan hátt- Mikið gæfu- félag Samvinnutryggingar hafa verið mikið gæfufélag og eitt hið gæfulegasta við fé- lagið hefur frá byrjun verið starfslið þess. Erlendur Einarsson stýrði félaginu til árs- löka 1955, er hann tók- við annari og. meiri ábyrgðarstöðu, en þá varð framkvæmda- stjóri Jón Ólafsson, sem í aldarf5 órðung hafði stýrt Líftryggingafélaginu Andvöku og er einn reyndasti og farsælasti trygg- ingartiaður landsins. Við hlið hans eru í framkvæmdastjórn Björn Vilmundarson, sem stýrir brunatryggingadeild, og Jón Rafn Guðmundsson, sem stjórnar sjódeild og endurtryggingum. Bifreiðadeild hefur fra byrjun verið undir forstöðu Ólafs Kristjánssonar. — Pastráðið starfsfólk Samvinnutrygginga eru nú 29 manns. Fyrstí áratugurinn er ekkí aðeins góð heldur glæsileg byrjun fyrir Samvinnu- tryggingar. Fólkíð i landinu hefur skilið það hlutverk, sem þessu félagi var œtlað, og það hefur fagnað því, hversu giftusam- lega félagið hefur starfað og hversu trútt það hefur verið þeirri hugsjón, sem á bak . við býr. f ÖLLUM landshlutum eru til menn, sem græða fé. Þó að atvinnuvegir gangi ýmis- lega, er alls staðar fólk, sem get- ur lagt fyrir og leggur fyrir. Dug- legir menn og ráðdeildarsamir með létt heimili afla meira en þeir þurfa til daglegrar framfærslu, ef þeir hafa fasta atvinnu eða heppni er með*. Þess vegna eru í öllum héruðum einhverjir menn, sem cínast og safna fé. Slíkir menn eru líka á Véstfjörð- um. Þar eru í fremstu röð fastir launamenn, sem fara vel með, en raunar líka menn í flestum stétt- um. Hvað gera svo þessir menn við það fé, sem þeim grœðist? V-ITANLEGA er slíkri spurn- ingu ekki svarað eins fyrir alla. En margir þessara manna vilja geyma fé sitt svo, að það haldi giidi sínu og verði trygg. eign. Þeim þykir eðlilega ekki sem tryggast að geyma það í penínga- síoímmum. Þeir eru að vísu óhræddir um krónur sínar þar og treysta því, að sér verði taldar þær út aftur, þegar þeir óska, með vöxtum þeim, sem um er samið. En þeir hafa séð peningana rýrna. Þeir hafa vitað menn lána kýr- verð og fá það greitt að fullu eftir fáein misseri með einu lambsverði. Og þeini þykir það slæm meðferð á fé sínu, að kýrverð breytist í lambsverð, enda þótt krónum þeirra fari fjölgandi. Eitt er það ráð, sem eignamenn kunna til að bjarga fé sínu, hvar á landinu sem þeir eiga heima. Það er að koma því í fasteign í Reykjavík. Það „getur hver einn skyggnzt um sína sveit" og tekið | eftir því hvað verður um gróða j þann, sem þar er dreginn samsn. | Peningamennirnir kaupa ekki iarð | eignir í næstu sveit eða húseign ! í næsta þorpi. Þeir kaupa ógjarnan I fasteignir í sínum eigin kaupstað I eða sinni eigin sveit. ; Þetta á sér ósköp eðlilega skýr- | ingu. Menn trúa ekki á framtíð ; héraðs síns. Menn efast um að \ hægt verði að selja hús í sínum j kaupstað eða jörð í sinni sveit. I Það kynni að verða einskisverð i eign eftir nokkur ár, jafnvel minni I eign en ríkistryggð innstæða í op- | inberri "peningastofnun. En hinu l treysta þeir, að húseign í Reykja- | vík verði alltaf hægt að selja. Og I þeim hefir sannarlega orðið að | þeirri trú sinni til þessa dags. Þetta er vitanlega allt annað cn I heppilegt fyrir þau héruð, sem | peningarnir eru fluttir úr. þvi að ; þau verða með þessum hætti skatt I skyld höfuðstaðnum. Við því verð 1 ur ekki gert með neinu valdboði eða lagaákvæðum. Maður, sem með ráðdeild og manndómi hefir I safnað sér fé til elliáranna, er fyllilega frjáls að því að ráðstafa | því og vel að því kominn að vera | fjár síns ráðandi. En það er samt sem áður jafnmikil blóðtaka fyrir það hérað, sem skapað hefir eign 1 hans, að missa af henni. ÞAÐ ER AÐ YMSU leyti allt . annað en heppilegt fyrir þá, sem í Reykjavík búa, að menn út um allt land sækist eftir að eignast þar hús. Það styður að hækkuðu húsaverði og þar með meiri dýr- tíð, en er jafnframt hlutarbót fýr- ir þá, sem hús vilja selja. Og vit- anlega eykur það fjármagn höfuð- staðarins og fjölgar þannig úrræð- um þar að sama skapi og það dreg ur úr lífsskilyrðunum í héruðum landsins. Meðan þetta ástand varir er þeim, sem við það búa, eðiilega rík í hugá nýlendustjórn, þar sem heimalandið sendir menn til að safna fé í nýlendunum og flytja það síðan heim til gamla landsins, þar sem yfirþjóðin býr. Sömuleiðis minnir þetta á einokunartímana á íslandi, þegar reistar voru stór- byggingar í öðru landi fyrir gróða frá fslandi meðan þjóðin hér varð stöðugt fátækari og fátækari. HVAÐ ER ÞÁ hér til ráða? Það eina, sem fyllilega dugar til að mynda jafnvægi í þessum efnum er að skapa trú á framtíð landsbyggðarinnar. Að því er nú unnið með ýmsum ráðum og því marki verður að ná. Það er engin ástæða til að örvænta eð'a halda að það sé ómögulegt, ef vilji er til. En þeir, sem nú standa höllum fæti og búa við skarðan hlút, verða fyrst og fremst að skilja það sjálfir, hver nauðsyn þeim er á leiðréttingu þessara mála. Því verða þeir að standa vel saman< um allt það, sem þar horfir til bóta. ÞESSI árin er mikið gert til að jafna aðstöðu héraðanna. Þar er fyrst að nefna rækturi" lands og rafvæðingu og margs konar upp*- byggingu. Jafnframt verður svo^ að beina lánsfénu út um iand tili að vega upp á móti því hvernig, fjármagn í einstaklingseigu sogí ast til Reykjavíkur. Það -er tómí mál að tala um jafnvægi í þessus sambandi, ef ekki er gáð að slíku; Meðan svo er ástatt, að straumur; inn liggur sjálfkrafa á einn staíE þarf opinberar aðgerðir og stjórn- á fjármálum þjóðarinnar til jafn* vægis. EIN STETT manna hefir nokkra sérstöðu um meðferð aflafjár síns. Það eru bændur. Þeir leggja yfir- leitt allt sitt í ræktun cg aðra- uppbyggingu jarða sinna. Sömu' sögu er að segja um smáútvegs- menn. Þeir keppast líka við að koma fótum undir bjargræðisveg sinn. Hitt má íelja undantekningu, ef launamenn leggja fé í í'ram- leiðslu. Við því væri ekki neitt að segja, ef þeir geymdu fé sitt í lánsstofnun, svo að það yrði lánaðí framleiðslunni. En meðan svo er ekki, er ástandið sjúkt og hefir með ýmsum hætti lamandi áhrif á búskap þjóðarinnar. En þar er komið að hinu mikla vandarnáli. (Framhald á 8. síðu). ÞaS vorii þrír fullorðnir og fimm bSra semf órutstbjá Holsteinsborg á GrænL Nánari frégriir hafa nú borizt af hörmulegu slysi, sem varS hjá Holsteinsborg á Vestur-Grænlandi í s. 1: viku og lauslega var skýrt frá hér í blaðinu samkvæmt fréttaskeyti frá Kaupmannahöfn. Það var vélbátur, sem fórst, og drukknuðu 3 fullorðnir og 5 börn. Strandaði á skeri. Vélbáturinn átti að flytja fólk frá Holsteinsborg iil árósa Akorn- gaárinnar, þar sem menn voru að laxveiðum. Um borð voru Ole Ravn trésmiður og kona hans, ungur sonur þeirra og dóttir, Else Olsen kennslukona og ársgömui dóttir hennar, 10 ára telpa, 14 ára piltur og 9 ára piltur. Auk þeirra 19 ára trésmíðalærlingur, sem bjargaðist. Báturinn fór af stað í blíðskaparveðri. Hann rakst á sker, sem maraði í kafi og hvolfdi honum. Kennslukonan reyndi að synda með barn sitt í land, en bæði drukknuðu á leið- inni. Vegalengdin var 300—400 metrar, en kuldinn í sjónum mik- ill. Unglingarnir munu einnig hafa reynt að synda, en enginri náði landi nema þessi 19 ára piltur, sem hafði náð í ár til að fleyta sér á. Þetta er eitt hörmulegasta slys á Grænlandi um langan aldur.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.