Tíminn - 28.12.1956, Blaðsíða 6

6
T í MIN N, föstudagimn 28. desember 1956«
Útgefandl: rramsóknarflokkurlnn.
Kitstjórar: Haukur Snorrason
Þórarinn Þórarinsson (áb.).
Skrifstofur 1 Edduhúsi við Lindargötu.
Bfmar: 81300, 81301, 81302 (ritstj. og blaöamenn),
auglýsingar 82523, afgreiðsla 2323.
PrentsmiSjan Edda h.f.
t,ri.-----------------------------------w— -----—
HvaS vildu beir gera?
SÍÐUSTU DAGANA fyr-
ir jólin var rysjótt veðrátta
hér um suðvesturland. Gekk
á með útsynningséljum og
var hvasst í hryðjunum.
Veðráttan endurspeglaðist að
nokru leyti í stjórnmálabar-
áttunni og blaðaskrifunum
þessa sömu daga. Nokkru fyr
ir jól rauk Morgunblaðið upp
með vonzkukast út af efna-
hagsmálaráðstöfunum ríkis-
stjórnarinnar. Blaðinu hélt
við að springa af geðvonzku.
Á þingi fluttu Sjálfstæðis-
menn Morgunblaðsþuluna úr
ræðustól.
Veðurstofan spáði því að
lægja mundi á jóladag, og
það þurfti engan spámann
til að sjá, að brátt mundi
sljákka í Morgunblaðinu. Því
að þrátt fyrir öll stóru orðin,
þrátt fyrir skrifin og ræðurn
ar og útreikningana í anda
genginnar stj órnarandstöðu,
skorti í allt saman höfuðat-
riðið, og um það fékkst aldrei
nein vitneskja, þrátt fyrir
ítrekaðar fyrirspurnir: Hvað
œtlaði Sjálfstœðisflokkurinn
að gera í efnahagsmálunum?
Ætlaði hann að leysa vanda
útgerðarinnar með skömm-
um í Morgunblaðinu einum
saman? Allt til þessa dags
hafa úrræði Sjálfstæöis-
flokksins í efnahagsmálum
hvergi birzt. Þar gerðist það
síðast, að Ingólfur á Hellu
íramdi vísitöluspeki sína á
þingi í vetur er leið. Síðan
það var, gaf Ólafur Thors út
víxlana til síldarútvegsins og
mörg fleiri loforð til fram-
leiðslunnar og á þeim flaut
hún fram á haustið. En hvað
átti þá að taka við? Þeirri
spurningu hefur Mbl. ekki
svaraö. Um það er engar upp-
lýsingar að hafa í mörgum
ströngum þingræðum. Um
það er grafarþögn meðan
Mbl. heldur áfram að skamm
ast út af því, að stjórnin
tryggir vinnufrið og óhindr-
aða framleiðslu. En spurning
in dynur á þeim eins og á
kommúnista fyrir framan
hljóðnema í áheyrn alþjóð-
ar: Hvað ætluðu þeir að
géra? Ætluðu þeir kannski
að halda að sér höndum og
gera alls ekki neitt ef þeir
■hefðu verið í stjórnarað-
stöðu? Það væri í mestu
samræmi við yfirlýsingarn-
ar fyrir kosningarnar um að
hér væri allt í himnalagi og
skipið vaggaði mjúklega á
bárum og sæti alls ekki á
neinu skeri.
RAUNAR MÁ ætla, af
skrifum Mbl. að foringjar
Sjálfstæðisflokksins hafi í
senn ætlast til þess, að stjórn
in gerði eitthvað og hún
gerði ekki neitt. Mörgum dög
um áður en frumvarpið um út
flutningssjóð kom fram byrj-
aði Mbl. að kyrja sönginn um
að hér væri ekkert nýtt,
bara gömul „íhaldsúrræði“
og þóttist heldur montið af.
En þegar svo frumvarpið sér
dagsins ljós, snýst Mbl. ekki
á sveif með „íhaldsúrræðun-
um“ heldur hamast gegn
þeim sem mest það má. Þá
rann það upp fyrir lesendum
Mbl. að allt talið um „ihalds-
úrræði“ var blekking, lætin í
Mbl. sýndu ótvírætt, að nýj-
ar ráðstafanir voru á ferð,
og að þær féllu ekki í geð milli
liða og braskara. í öllum mál
flutningi Mbl. er svo mikið
af mótsögnum, að ekki fer
fram hjá harðvítugustu
flokksmönnum, hvað þá öðr
um. Við'orögð Mbl. út af efna
hagsráðstöfununum voru í
stytztu máli þau, að það
hafði þar allt á hornum sér.
Er það lítið uppbyggileg af-
staða í mikilvægu hagsmuna
máli þjóðarinnar.
ALLIR landsmenn vita,
að ekki varð hjá þvi komizt
að tryggja óhindraða útflutn
ingsframleiðslu. Það varð
ekki gert með neinu „penna-
striki“ eða töfrabrögðum. Til
þess þurfti raunhæfar aðgerð
ir, sem að sjálfsögðu styðj-
ast við þjóðarbúið sjálft.
Vandi stjórnarinnar var, að
gera þær þannig, að sem rétt
látast væri og í sem mestu
samræmi við hagsmuni alls
vinnandi fólks. Hin nýju lög
eru til þess sniöin, eftir því
sem unnt er, og þær ráðstaf-
anir, sem boðaðar hafa verið
til viðbótar eiga að fyrir-
byggja það, sem hent hefur
áður, er gerð hefur verið til-
færzla fjármuna til fram-
leiðslunnar: að milliliðirnir
skjóti sér undan að bera rétt
látan skerf. Nú er ekki Sjálf
stæðisflokkur til að hlífa sér-
hagsmunum og stórgróða.
Viljann vantar ekki, heldur
getuna, eins og nú er ástatt.
Þar er þá líka fólgin skýring-
in á þvi, hve illa hefur staðið
í ból Mbl. upp á síðkastið.
Nú finnst þeim, sem þar ráða
húsum, vera berangur þar
sem áður var skjól.
„Allt í dýrðarljóma... “
FYRIR JÓLIN voru
nokkrir staðir tengdir við
orkuver og fengu birtu og yl
ffá sameiginlegum aflgjafa
þjóðarinnar, fossum og fljót
um. Einum bónda varð að
orði, er ljósin kveiknuðu á
'bænum hjá honum og á bæj
unum í kring: „Hér er allt
í dýrðarljóma . . .“ Þessi orð
lýsa viðhorfi fólksins úti um
sveitir til raforkumálanna
loetur en löng greinargerð.
Þegar Ijósin blika á bæjunum
eru þeir umvafðir dýrða|r-
ljóma í augum þeirra, sem
lengi hafa búið við erfiðleika
ófullkomins ljósaútbúnaðar
og skort orku til húsverka og
hitunar. Framtíöin er hér eft
ir full af fyrirheitum í huga
þcirra.
Það er rétt að minna á
þetta á slíkum tímamótum.
Þeir, sem lengi hafa búið við
þægindi, hætta aö lokum að
Pistlar frá New York:
Viðræður Eisenhowers og Nehrus
Breytt viShorí Bandaríkjanna til óháSu Jjjóíanna í Asíu ]
New York 20. des.
f DAG var birt í Washington
stuttorð tilkynning um viðræður
þeirra Eisenhowers forseta Banda-
ríkjanna og Nehrus, forsætisráð-
herra Indlands. Meginefni hennar
er, að nánar einkaviðræður þeirra
hafi leitt í ljós, að stjórnir Banda
ríkjanna og Indlands séu sammála
í öllum höfuðatriðum um afstöð-
una til lýöræðis og mannréttinda.
Jafnframt lýsa þeir yfir þeirri trú
sinni, að viðræður þeirra muni
verða til þess að treysta viðleitni
Bandaríkjanna og Indlands til að
vinna að friðsamlegri og vinsam-
legri sambúð allra þjóða á grund-
velli sáttmála S.þ.
Þótt tilkynning þessi sé stuttorð
og segi ekki mikið, kemur blöð-
unum yfirleitt saman um, að mikill
árangur hafi orðið af viðræðum
þeirra Eisenhow.ers og Nehrus. Að
vísu hafi ekki verið gengið frá sam
komulagi um neitt sérstakt mál,
heldur rætt um málin á breiðum
grundvelli. Þær viðræður mun
óefað verða til þess að bæta og
treysta sambúð Bandaríkjanna og
Indlands í framtíðinni.
Öll eru blöðin sammála um það,
að allt annar andi hafi ríkt á fund-
um þeirra Eisenhowers og Nehrus
en á fundum þeirra Trumans og
Nehrus, er þeir hittust í Washing-
ton 1949. Nehru er þá sagður hafa
farið heim sem vonsvikin maður.
Nú er talið, að hann sé mjög á-
nægður yfir viðræðunum við Eisen
hower.
Það var sérkennandi við viðræð-
ur Eisenhowers og Nehrus, að þeir
ræddust mest við einslega, en
venja er að viðræður slíkra þjóðar
leiðtoga fari fram að viðstöddum
fulltrúum þeirra. Margir blaða-
menn telja, að hér sé um að ræða
hyggilegt form fyrir viðræður þjóð
arleiðtoga í framtíðinni. Viðræðurn
ar verði einlægari og opinskárri
með þessum hætti.
Eisenhower sýndi Nehru á ýms-
an hátt meiri sóma en öðrum þjóðar
leiðtogum, er hafa heimsótt hann.
Meðal annars bauð hann honum á
einkabúgarð sinn og átti þar við
hann löng einsleg samtöl. Alls
stóðu viðræður þeirra í fjóra daga
og ræddust þeir við meira og minna
einslega alla dagana.
TILHÖGUNIN, sem var á við-
tölum þéirra Eisenhowers og
Nehrus, er ein út af fyrir sig vís-
bending um verulega breytingu á
utanríkisstefnu Bandaríkjanna. —
Fyrir ári síðan gætti mjög vaxandi
andstöðu í Bandaríkjunum gegn
Indverjum — og Nehru þó sér-
staklega — fyrir svokallaða óháða
stefnu þeirra, sem litið var á meira
og minna sem hálf kommúnistíska.
Andstaða Nehrus gegn hernaðar-
bandalögum og herbækistöðvum
stórvelda í öðrum löndum, ýtti
mjög undir þessa skoðun.
I Á síðari hluta þessa árs — og þó
i einkum eftir að Súez-deilan hófst,
— hefur orðið stöðugt meiri og
meiri breyting á afstöðu Bandaríkja
stjórnar til Indlands og annarra
taka eftir því, hver þau eru,
eða muna, hvernig þau eru til
orðin. Rafvæðingin úti um
byggðir landsins er eitt
stærsta mál þjóðarinnar í
dag. Dýrtíð og fjármálaöng-
þveiti stefndi þessu mikla
máli í óvissu um tíma. All-
ar áætlanir gengu úr skorð-
um vegna aukins kostnaðar.
Fyrir aðgerðir þingmeiri-
hluta og stjórnar hefur nú
aftur birt í lofti, og ætlun-
in er, að hraða sem mest þess
um framkvæmdum. Þegar
þeim er lokið, hefst nýtt tíma
bil íslandssögunnar. Þá verð
ur framtíðin bjartari fyrir
augum þess fólks, sem vill
augum landið allt og sýnir
viljann í verki.
Nehru kemur á fund Eisenhowers
í Washington
hinna svonefndu óháðu ríkja í
Asíu. Bandaríkjastjórn virðist hafa
gert sér ljóst, að með því að sýna
þessum þjóðum andúð og kulda,
áynni hún ekki annað en að
hrekja þær nær kommúnistaríkj-
unum.
Segja má, að allt fram á þetta
ár, hafi það verið stefna Banda-
ríkjastjórnar að fá sem flestar þjóð
ir í varnarbandalög gegn kommún-
istaríkjunum. Þær þjóðir, sem
fylgt hafa óháðri stefnu og ekki
hafa viljað ganga í nein bandalög,
hafa verið taldar vargar í
véum, er ekki ættu að vera neinnar
hjálpar aðnjótandi. Reynslan af
hernaðarbandalögunum héfur hins
vegar orðið önnur en búizt var við.
Atlantshafsbandalagið, sem er
traustast þessarra bandalaga, hefur
sýnt ýmis veikleikmerki í seinni
tíð. Bagdadbandalagið er enn
hvorki fugl né fiskur og hið sama
er að segja um varnarbandalag
Austur-Asíu. Þessi reynsla hefur
knúið Bandaríkjastjórn til að end-
urskoða fyrri stefnu. Niðurstaðan
hefur orðið sú, að það sé engu þýð
ingarminna fyrir Bandaríkin að
hjálpa hinum óháðu þjóðum Asíu
til að treysta sjálfstæði sitt og verj
ast þannig kommúnismanum en að
efla ósamstæð hernaðarbandalög.
ÞESSI NÝJA stefna Bandaríkj-
anna hefur mjög ljóslega komið
fram á þingi Sameinuðu þjóðanna
er nú situr að störfum. Réttilega
hefur verið sagt, að baráttan milli
Bandaríkjanna og Sovétríkjanna
þar stæði um hylli hinna óháðu
Asíuþjóða. Á þinginu í fyrra virt-
ist Rússum veita mun betur ed
Bandaríkjunum í þessum efnum,
Nú hefur þetta verið öfugt. Bandá«
ríkjunum hefur nú veitt stórumi
betur. í fyrsta lagi veldur því aí«
staða þeirra í Súez-málinu, en i
öðru lagi framkoma Rússa í Ung«
verjalandi. sem mjög hefur spillí
áliti þeirra í Asíu.
Sá blær, sem hvíldi yfir viðræð*
um þeirra Eisenhowers og Nehrus,
einkendist miög af þessu nýja við*
horfi Bandaríkjanna. Vegna þessa
°r líka talið, að viðræður þessarra
höfuðleiðtoga tveggja stærstu lýð«
væðisþjóða heimsins muni reynast
miklu árangursríkari en þegar ec
komið í ljós.
!
VEGNA ÞESS, að viðtöl þeirra
Eisenhowers og Nehrus voru mest
einsleg, hafa blaðamenn orðið að
láta sér nægja ágizkanir um þau.
Blöðin hafa gizkað á, að þau hafi
m.a. snúizt um þessi atriði:
Nehru hafi hvatt Eisenhower til
þess að Bandaríkin færu með að-
gætni í Ungverjalandsmálinu og
reyndu helzt að gera eitthvað það,
sem auðveldaði Rússum að draga
her sinn frá Ungverjalandi. Eisen
hower hafi lofað að taka þetta til
athugunar.
Eisenhower hafi hvatt Nehru til
þess. að hann beitti áhrifum sínum
við Nasser til að stuðla að sam-
komulagi í Súez-deilunni, en Nass-
er er talin taka meira tillit til
Nehrus en nokkurs annars manns.
Nehru er talin hafa lofað að reyna
að gera sitt bezta.
Eisenhower hafi hvatt Nehru til
að halda áfram þeirri viðleitni
sinni að fá Peking-stjórnina til að
láta lausa þá ameríska flugmenn,
sem hún hefur í haldi, en Banda-
ríkjastjórn hefur lýst yfir því, að
hún geti ekki aukið samskipti við
Peking-stjórnina meðan hún haldi
þessum mönnum.
Báðir hafi lýst sig því eindregið
fylgjandi, að alþjóðleg deilumál
yrðu sem mest leyst fyrir atbeina
Sameinuðu þióðanna og Bandarík-
in og Indland skyldu vinna að þvl
sameiginlega að stærkja þær.
i
Á FUNDI allsherjarþings S.þ.,
sem haldin var í dag, flutti Nehru
ræðu. þar sem hann gerði grein
fyrir afstöðu sinni til alþjóðamála.
Hann lagði áherzlu á að allar þjóðir
ættu að vera frjálsar. Hann lýsti
sig andvígan hernaðarbandalögum
og herbækistöðvum stórvelda f
löndum annarra þjóða. Með slíkum
bækistöðvum væri frelsi viðkom«
andi þjóðar skert. Hernaðarlega
væru slíkar bækistöðvar líka að
(Framhald á 9. síðu.)
VAÐSroMtV
Ævintýraþráin.
MIKIL ER ævintýraþráin. Nú um
jólin komu nokkur þúsund flótta-
menn frá Ungverjalandi til Aust-
urríkis. Yfirgáfu eignir, ættingja,
vini, lögðu út í óvissuna. Bætt-
ust í hóp meira en 130.000 flótta-
manna, sem fyrir voru. Líti hver
og einn í eigin barm. Mundi æv-
intýraþrá ein saman duga? Náms
maður, sem valdi að !esa hagvís-
indi í Búdapest meðan þeir voru
enn á veldisstóli Rakosi og Gerö,
sagði íslenzkum útvarpshlustend-
um það m. a. hér a dögunum, að
ævintýraþrá mundi hafa rekið
fjöida manna yfir ungversku
landamerkin. Það var helzta skýr-
ingin sem maður fékk. Hlustend-
ur eru ýmsu vanir, en þarna
höfðu þeir alls ekki við að trúa.
Illa ber þessari heimild saman
við aðra útlenda sjónarvotta í
Búdapest. Maður gæti freistast til
að halda, að þessi áhorfandi hafi
kynnt sér atburðina með því að
horfa á þá í gegnum blað með á-
prentuðum kennisetningum. Ef
hann hefir rétt fyrir sér, þá er
þarna um að ræða þá mestu „æv-
intýraþrá", sem um getur í seinni
tima sögu, og er þó ekki „ævin>
týra“ vant í henni.
Er frá minna að hverfa?
EITTHVAÐ ERU Ungverjar öðru
vísi en annað fólk, ef þeir hlaupa
frá heimkynnum og vinum og
hverfa út í heim hálfgert að
gamni sínu. Eða þeir hafa frá
minnu að hverfa en það fólk, sem
við þekkjum. Vel má vera, að þar
sé einhver hluti skýringarinnar.
Þegar menn búa við fátækt og ó«
frelsi og sjá enga skímu dögun-
ar í þeim efnum, finnst þeim
vafalaust _ ekki frá miklu að
hverfa. Á stríðsárunum siðustu
flýði hver sem gat frá Danmörk
og Noregi til hins frjálsa heims,
Ekki hefir maður heyrt þess get.
ið, að ævintýraþrá hafi verið
helzta undirrótin þar. Leppar
Þjóðverja í Danmörk og Noregi
atyrtu þessa flóttamenn og sögðu
þá flýja frá erfiðleikunum og
vera óábyrga, kannske sögðu þeir
líka að þeir væru haldnir ævln-
týraþrá. En úti um heim tók eng
inn mark á slíku skrafi. Allir, sem
ekki eru blindaðir einhverju ob
(Framhald á næstu síöu),
ífcSai'-.. ; aíSTSfcv.-!rr^3 333 •