Tíminn - 05.10.1957, Blaðsíða 5

T í MIN N, laugardaginn 5. október 1957.
Orðið er frjálst:
dr. Jon Dáason
Grænlandssnið og eyðin
Svar til Morgunblaðsins
FISKSTOFNINN við Island og
fiskstofninn við Grænland sunnan
néðansjávarhryggs þess, sem liggur
frá Vestfjörðum yfir til Grænlands
stranda undir Hvítserk og írá
Karlbúðum (norðan við Vestri-
byggð) yfir til Hellulands (Baff-
inslands), er einn og hinn sami,
hver sem fisktegundin er. Golf-
straumssjórinn fyrir vestan Græn-
land utan við Fólstrauminn (og
er undirstaða allra annarra at-
vinnuvega og allrar starfsemi í
landinu, grotna niður. Og hækkun
fiskverðsins — og hins vegar stór-
hækkaöir skattar og álögur á þjóð
ina rnættu þá virðast fljótvirkustu
bráðabirgðaúrræði í bili á líðandi
á grunnmiðunum innan 3 mílna
frá landi. Eyöing fiskstofnsins
myndi ganga sinn gang sem áður,
og þó hr'aðar, því þótt oss skorti
nú miklu fremur stór og auðug
fiskimið en skipakost, þörfnumst
vér þó enn íleiri og afkastameiiú
skipa, og þau eru óðum að bætast
í fiskiflotann. Og erlendar þjóðir
meir og meir fiskiflota
* •
[npasynmgamar
1957
Ólaíur Steíánsson rá^unautur segir frá
stund. En bjargráð eru þetta alls j eíla œ. meir og meir
ekki og þó enn síður sú gengisfell i sína °S herða á ofveiðinni hér við
ing, sem Sigurjón og Mbl. hafa, land.
mælt nieð áður. — Þar á móti eru j Einasta mögulegt úrræði úr þess
undir honum) er og nákvæmlega gengisfelling,
kauphækkanir,! u!n vanda, þjóð vorri til handa,
eins að hitastigi og samsetningu hafta,, uppbóta-, styrkja- og niður-
og sjórinn íhér við Vesturland, -greiðslnakerfið það ægilega farg,
nema að hann er aðeins öriítið sem næst eyðing fiskimiðanna er
kaldari og örlítið ósaltari, vegna að sliga sjávarútveginn og gera sjó
iss, er bráðnað heíir í honum. j menn að öreigum. Úrræðið gegn
Hrygningarsvæði þorsksins, sem1 þessum óvini sjávarútvegsins er
og fleiri íiskitegunda á þessu aðeins eitt: löghoðin niðurfærsla
svæði, eru fleiri en eitt. | allra launa í landinu, — og það,
Allt þetta aflasvæði, hafssvæði, svo rnikil niðurfærsla, — að gjald-:
fiskistofninn ailur og svo Græn-1 eyririnn geti orðið frjáls. Ef jafn i ’Jrin, en Islandsmiðin. Og þar sem
eru
Grænlandsmiðin. Þau eru vor eig-
in eign, Þau eru nær oss en nokk-
urri annarri stórfiskiþjóð, þótt vér
fáum eigi nytjað þau áh stöðva á
Grænlandi. Þau eru margfalt
stærri og margfalt fiskiauðugri en
ísiandsmiðin. Þau liggja fjær Evr-
ópu en íslandsmiðin, og verða af
þessum ástæðum ölium síður upp
Svo sem áður er getiS áíti
ekkert naut á Austurlandi
svo margar bornar dætur, að
hægt væri að halda á því af-
kvæmasýningu samkv. þeim
reglum, sem um þær giída.
Á Suðurlandssvæðinu var hins
vegar beðið um afkvæmasýningu
18 nauta, og er það hærri tala en
nokkurn tíma áður, og sýnir þetta,
að nú láta menn félagsnautin verða
eldri en áður var, og virðist svo
hann er sjálfur 9 vetra gamall.
Flest nautin voru fædd árin 1949
—1951. Sextán þeirra voru af
j Kluftastofni að meira eða minna
— Síðari grein —
leyti, en hin 2 af Mýrdalsstofni.
Fjögur eru synir Repps S 1 frá
Kluftum og 2 synir Brands á
Hvanneyri frá Klufturn.
Af þessum 18 nautum hlutu 7
viðurkenningu sem I. verðlauna-
land sjálft er ekki aðeins eðlileg,1 hundraðshluti væri skorinu r.iður
heldur og lögleg eigu vor íslend- i hjá ölluin launþegum, mundi eug-
inn þeirra, sem launþegi, missa
neins í vift það, en allir hagnast' á
því, að „einokun“ sú og dýrtíð, er
af liinni óraumhæfu kaupgreiðslu
og af gjaldeyrishöftunum stafar,
myndi skjótt hjaðna. Launþegun-
um sem slíkum yrði það ekki í
óhag, þótt hin almenna óraunhæfa
kaupgreiðsla yrði strikuð út.
OrSið landhelgi ætti aldrei að
hafa um útfærslu fiskimarkanna.
Yfirráðaréttur íslands nær með
margra alda rótti austur á mitt
haf í átt til Noregs. Og þótt Noreg
ur færði 1812 yfirráðasvæði sitt
yfir sjónum niður í 1 mílu út frá
landi, hefir ísland aldrei gefið upp
inga með ævafornum rétti, er aldr-
ei hefir verið haggað. Fiskistofn
þessa hafssvæðis (hefir og, sem
kunnugt er, sáralííinn samgang við
fiskstofn annarra ianda. Og land-
fræðilega séð er ísland aðeins ey,
og það ekki stór ey, við austur-
strönd Grænlands, ey við hið græn
Lenzka meginland, sem er mesta
eyland heimsins næst eftir Ástral-
íu.
SVONA ER ÞÁ vor lagalega, land-
fræðilega og eðlilega afsitaða, er
sérfræðingur Morgunblaðsins, er
lætur ekki nafns síns getið, en er
sagður vera Sigurjón Einarsson,
mætur maður og vel að sér, ritar nokkurn yfirmðarétt sinn yfir haf-
í Mbl. 29. sept. 1957 undir fyrir- inu til austurs né vesturs.
sögninni: „Mesta vandamálið“. ( Svo segir Sigurjón:
„Menn standa andspænis því, að j „Það má vera meira en lítið, sem
afli minnkar árlega hér við land, stendur í vegi fyrir þessu máli (þ.
ekki aðeins á línu og í botnvprpu, e. útfærslu friðunarlínunnar), að
heldur einnig í þorskanet. Er þó hér skuli ekki vera látið til skarar
alltaf verið að hverfa meira yfir í skríða með svo mikinn eimhug
fínni og veiðnari net. Ef nú væru landsmanna að baki sér, og stór
notuð hampnet, éins og fyrir nokkr orð valdhafanna fyrr og síðar ....
um árum, sæist varla fiskur í neti. .. Þessi mál hafa mikið þokast í
. En þrátt fyrir þessa augljósu áttina, síðan- Norðmenn og íslend-
staðreynd, neita menn að viður- ingar stigu þetta skref (þ. e. út-
kenna hana, og kjósa heldur að færslu friðunarsvæðisins úr 3 upp
lrfa í skýja’borgum vonarinnar, þar í 4. mílufjórðunga), og vaxið skiln-
sem þeir sjá meiri og meiri afla, ingur þjóðanna á nauðsyn friðun-
helzt á borð við það, sem var áður ar uppeldisstöðva fisksins. En hvað
en ofveiðin sagði jafngreinilega til dvelur Orminn langa?
lirygningarstöðvar þorsksins þar
eru inni í fjörðum og víkum uppi
við landsteina, eru þær auðvarð-
ari þar en hrygningarstöðvarnar
hér við laiid.
HVÍ ÍÍRÓPA útgerðarmenn og
sjómenn þá ekki einum rómi:
GANGIÐ EFTIR RÉTTI VOR-
UM TIL GRÆNLANDS!? og hví
ganga þeir ekki svo ríkt eftir
þessari lcröfu, að valdhafar ís-
lands sinni henni, því það er hæg
ur leikur, að brigða Grænlandi
undan löglausu ofbeldi Dana, nú,
þar sem vér getum neytt hins al-
þjóðlega dómsvalds í því máli.

a
starfsemi
1
é
^í} 'ffy wm v
i
nHní
Jökulí 5 56, Gaulverjabæjarhreppi, frá HIÍ3 í Gnúpverjahreppi. Myndin er
tekin í nautgripagirðingu í sambandi við afkvæmasýningu 16.9 1957.
vera um land allt. Af þessum 18 naut, á 5 þeirra þótti ekki komin
systrahópum, sem sýndir voru nú næg reynsla enn varðandi afurðir
í sumar, voru 4 í Rangárvallasýslu, [ dætra þeirra, og hlutu þau biðdóm
8 í Árnessýslu, 3 í Kjalarnésþingi | varðandi I. verðlaun, unz írekari
og 3 í Borgarfú’ði. -Voru alls sýnd-: reynsla fæst. Hin 6 hlutu enn sem
í Reykjavik tómstundastarfsemi á ar 323 kýr undan þessum 18 naut-1 fyrr viðurkenningu sem II. verð-
U111 þessar mundir er að hefjast
sin og nu.
Það er go.tt að vera bjartsýnn,
þegar það á við. En bjartsýni, sem
verður til þess, að draga á lang-
Treystir ríkisstjórnin sér ekki
til að verja landhelgina, ef í odda
skerst? Hve margar þjóðir hafa
ekki fært út landhelgi sína jafn-
inn nauösynlegar aðgerðir, sem vel um tugi mílna? Sumar hafa að
inættu verða til þess, að iforða vísu orðið að Standa í ströngu. En
enn meira tjóni, á ekki rétt á sér. hver er kominn til að segja, að
Sé um ofveiði að ræða á miðun- -stórþjóðirnar fari að beita íslend-
um, er ekkert líklegra en að afli inga vaidi í friðunarmálinu?
niinnki í vetur frá því, sem hann
var í fyrravetur, en þá var hann HÉR ER ALLT að vinna, en engu menn: Sigurður Jörgensson,
vegum Ungtempiara I.O.G.T. Starf um e3a nær því eins margar kýr
semi þessi verður til _ húsa á Frí- og sýndar voru alls á Austurlandi.
kirkjuvegi 11. Leiðbeint verður í Undan sumum af þessum nautum
röndri (3 kvöld vikunnar), fram-Jeru til mun fleiri bornar kýr en
sögn og skak. j sýndar voru auk kvígna í uppeldi.
Kunnáttufólk mun leiðbeina í Flestar skráðar dætur átti elzta
hverri grein, námskeiðin munujnautið í þessum hópi, Gylfi S 53
standa.yfir í 2 mánuði. Auk þessa í Sandvíkurhreppi, alls 50 kýr, en
verða húsakynnin opin til frjálsra'
afnota 3 kvöld vikunnar og geta
þeir, sem þangað koma, iðkað borð
tennis, bohb og skák, og fleira
verður þar til skemmtunar, svo
sem kvikmyndasýning öðru hverju.
Hér er um að ræða vísi að Tóm-
stundaheimili Ungtemplara. Starf-
semin er fyrst og fremst miðuð ^
við ungtemplara á aldrinum 14—201
ára. Sérsfcök- nefnd vinnur að þess-
um roálum, en hana skipa þessir
launa naut.. og var mselt með notk-
un sumra þeirra áfram, þótt sýnt
þyki, að þau valdi engu stórvirki
í því að hæta kúastofninn. Ekkert
nautið var dæmt ónothæft, þótt
ekki væru þau gallalaus, og ekk-
ert þeirra virðist hafa valdið skaða
á stofninum með því að lækka af-
20% minni en árið áður. Og bvern- að tapa. Fjöregg þjóðarinnar er í
ig stendur sjávarútvegurinn eftir hættu. Við getum innan skamms
sera
Árelíus Níelsson og Einar Hann-
esson. -— Innritun á námskeiðiu í
aðra slíka vertíð eða verri?‘
! orðið að búa við fiskleysi á borð föndri, framsögn og skák fer fram
Víst mun þetta í meginatriðum við Færeyinga og Skota, sem fyrir' n. k. mánudag, þriðjudag og mið-
rétt. Og íslenzka þjóðin hefir sem ekki ýkjalöngu áttu auðug fiski-
heild a-lls ekki gert sér grein fyr- mið“.
ir þeim ægilega voða, sem hún nú Væri hér ekki um annað að ræða
er stödd í og yfir henni vofir, en víðáttu landhelgi, þá nær yfir-
vegna áframhaldandi og hraðfara ráðaréttur íslands nú, og þ'að með
gereyðingar fiskimiðanna. En eng- ævagömlum rétti, austur á mitt
vikudag á tímabilinu kl. 5—7 e.h.
á Fríkirkjuvegi 11 (bakhúsinu).
Afkvæmasýning að Ey, Vestur-Landeyjum 29.8 1957.
1
if aðrir menn en sjálf ritstjórn
Morgunblaðsins munu hafa neitað
að viðurkenna þetta, né að um
aflabrest hafi verið að ræða á ver-
tíðinni 1957.
‘ Svo heldur Sigurjón áfram:
„Það er tvennt, sem hægt er að
g'era, tii að mæta árlega minnk-
andi aflamagni: Að auka styrkina,
eða færa út landhelgina.
. Útgerðarmenn og sjómenn geta
ekki annað en krafist þess, aö hin
föðurlega forsjíá ríkisstjórnarinnar
nái einnig til þeirra, eins og allra
annarra í þessu blessaða styrkja-,
uppbóta- og niðurgreiðslnaþjóðfé-
lagi voru. Þeir verða að fá hækk-
að fiskverö, eftir því sem afli þverr
og tilkostnaður vex.
En þeir segja líka allir einum
rómi: Færið út landhelgina."
: Váeri svo, að Sigurjón talaði hér
fyrir munn sjómanna og útgerðar-
rnanna, væri vel þess vert, að líta
á’ þetta.
Það er hverjum auðsætt, að þing
og stjórn getur ekki látið sjávar-
útveginn, sem framleiðir 95% af
haf og yfir allt hafssvæðið til vest-
urs frá íslandi. Og væri hér ekki
um annað að ræða, en að banna
útlendingum veiði, þá er þegar vel
fyrir því séð, með gömlum Alþing-
isdómum, sem enn eru í fullu gildi,
eins og líka öll veiði í hafinu til
yztu sjónarvíddar frá landi er með
ævafornum rótti fullkomin eign
landsmanna og óheimil öllum út-
lendingum.
Sigur.ión telur, að þess verði
skammt að bíða, að fiskimiðin við
ísland verði eins upp urin og
veiðilaús og fiskimiðin við Fær-
eyjar og Skotland. Og skal það
ekki rengt.
SEM VÖRN GEGN þessu segir S.
E., að sjómenn hrópi á útfærslu
fiskimarkanna (Jíkl. upp í 3 míl-
ur). En þótt takast mætti að koma
þessari útfærslu fram, mega menn
ekki búast við, að í henni myndi
felast rnikil friðun fyrir fiskistofn-
inn í heild. Að öðru óbreyttu,
myndi ágangurinn á djúpmiðin og
kynþroskaða stórfiskinn þar auk-
útfiutningsverðmætum landsins og! ast að sama skapi og liann rénaði
Maitifirzkir verkamenn íelja
aS fogararair sigli með éunniim iisk
VerkamannafélagiS Hlíf í Hafnarfirði liéit fund s. 1. mánu-
dagskvöld (30. sept.) í Verkamannaskýlinu. Eftirfarandi álykt-
anir voru gerðar á fundinum:
Fundurinn skorar á ríkisstjórn-
ina að banua allar siglingar tog-
aranna með afla sinn á erlendan
markað.“
„Fundur haldinn í Vetkamanna-
félaginu Hlíf, mánudaginn 30. |
sept. 1957, skörar á rílisstjórnina |
að úthluta tii Hafnarfjarðar að m. |
k. þremur a£ þsirn tbgurum, sem I
stendur til að smíða fyrir ísiend-!
inga eriendis.11
„Fundur haldinn í Verkamanna-
félaginu Hlíf, mánudaginn 30.
sept. 1957 telur það fráieita ráð-
stöfun, að láta togarana sigla með
afla sinn á erlenda markaði, á
sama tírna og fisk vantar til
vinnslu í hraðfrystihúsum og öðr-
um fiskiðjuverum.
Telur fundurinn það skyldu rík-
isstjórnarinnar, að hindra það, að
togaraútgerðin sé rekin á þann
hátt að hagsmunir fárra einstak-
„Fundur haldinn í Verkavnanna-
linga séu látnir ráða, en þjóðar- fólagin-u Hlíf 30. sept. 1957 skorar
hagsmunir sitji á hákanum. | á háttvirta bæjarstjórn, að lála nú
Verkalýðurinn á kröíu til þess, þegar fara fram athugun í sam-
að togararnir leggi afla sinn á land ráði við stjórnir Hiífar og Sjó-
til vinnslu í fiskiðjuverum og mannafélagsins, hvort stigar þeir,
hraðfrys.tiliúsiun, þar sem allur al-
menningu'r verður að leggja á sig
stórfelldar byrðar til styrktar tog-
araútgerðinni.
er verKamonnum og sjomonnum
er ætlaðúr til notkunar við bryggj-j
urnar fullnægi að öllu leyti lögum'
um öryggi manna á vinnustöðum." I
urðasemi, og flest hafa þau hækk-
að mjólkurfitu. Benair þetta til
þess, að meira öryggi sé nú í nauta
vali með hverju ári sem líður, enda
er nú hægt að gera strangari kröf-
ur til afurðasemi formæðra og
byggingar en áður var. Eitt nautið
hafði þó ábei’andi erfðagalla, þar
sem allmargar dætur þess voru
fastmjólkar, og verður það naut
vafalítið drepið bi’áðlega. Þetta
voru þeim mun nieiri ..vonbrigði,
þar sem dætur þessa nauts eru
mjög vel byggðar og afurðamiklar
kýr, enda ætt nautsins kunn fyrir
afurðahæfni.
Nautin, sem fengu I. verðlaun,
voru þéssi:
1. Jökuíl S 56 í Gaulverjabæj-
arhreppi frá Hlíð í Gnúpverja-
hreppi.
2. Gnúpur S 70 í Biskupstung-
um frá Háholti. í Gnúpverjahr.
3. Loftur S 102 í Krunamanna-
hreppi frá Sigtúnum í Öngulstaða
hreppi.
4. Austri S 104 á kynbótastöð-
inni að Lágafelli frá Bellastöðum
:í Hrrumg.hr.
5. Kollur S 109 í A-Eyjafjalia-
hreppi frá Hesti í Andakflshr.
(Framhald á 8. síðu).