Tíminn - 08.07.1959, Side 6

T í >11 N N, miðvikudaginn 8. júlí 1959.
Útgefindl j FRAAUÓKNAKFUIKKUItlBB
Ritstjórl: Þðrarlnn Þórarijuan.
Skrifstofur i Edduhúsinu v£8 EJadarfita
Símar: 18 300, 18 301, 18 301, US«8, USML
(skrifstofur, ritstjómin of hUK»m—>
Auglýsingasími 19 523. ■ AfgroMúui ÍSH
Prentsm. Edda hf. Slmi ofttr feL U: 11*46
„í fárra manna höndumu
OFSÓKNIR á hendur sam-
vinnumönnum í landinu eru
nú orönar meginuppistaða í
pólitískri baráttu Sjálfstæðis
flokksins, og virðist af öll-
um sólarmerkjum að dæma,
aö þá gerningahríð eigi að
magna enn meir. Þessar ham
farir voru svo skefjalausar
fyrir kosningarnar, að sann-
gjömum mönnum blöskraði.
Þá var þyrlað um síður Morg
unblaðsins dag eftir dag
blekkingum, ósannindum, ó-
hróðri og dylgjum um sam-
vianuhreyfinguna, og síðustu
dagana fyrir kosningahelg-
ina komust vart önnur mál
að. Herferðin var kórónuð
með þvi að senda Heimdallar
piita út af örkinni á nætur-
þeli til þess að líma félags-
merki SÍS upp á staura í
Reykjavík. Þessi ólöglega
notkun lögverndaðs félags-
merkis gekk þó svo fram af
fólki, að Morgunblaðið hefur
ekki þorað að minnast á
þennan verknað, hvað þá
verja hann.
Augljóst virðist, að þessi
herferð Mbl. fyrir kosning-
arnar væri til þess gerð að
villa um fyrir mönnum,
reyna að leiða huga fólks
frá höfuðmálum kosninga-
baráttunnar, svo sem kjör-
dæmabyltingunni og freista
þess að komast í reykskýi þá
leið, sem ekki var fær í heið
arlegri málefnabaráttu fyrir
opnum tjöldum.
EN ÞAÐ er nú ljóst, að
þessi ofsóknarherferð gegn
samvinnuhreyfingunni hefir
ekki átt að vera stundleg
kosningabrella, heldur er hér
um að ræða lengri krossferð,
því að eftir kosningarnar er
ekki linnt, heldur jafnvel
hert á að nýju þessa síðustu
daga.
S.l. sunnudag er mikill
hluti Reykjavíkurbréfsins í
Morgunblaðinu gamalþvæld-
ur rógur um samvinnuhreyf
inguna, talað um misnotkun,
kúgun, klæki, ofurveldi og
sitthvað fleira saman soðið.
í gær er svo aðalfundar SÍS
minnzt með sama hætti og
hér um bil sama orðalagi
í forystugrein Morgunblaðs-
ins, sami grautur í sömu skál,
og leynir sér ekki, að kokk-
urinn er sá sami, og reynir
enn að magna seyðinn, þótt
kynngina skorti. Þar er enn
japlað á því, að SÍS sé mesti
auðhringur landsins, þótt
opinberar skýrslur sanni, að
fjórir einstaklingar í Sjálf-
stæðisflokknum eigi meiri
auð en þessi allsherjar sam-
tök íslenzkra samvinnu-
manna. Heldur er þó undan-
hald í þessu, því að sagt er,
aö þetta sé ekki aðalatriðið,
heldur hitt „að þarna er und
ir einni stjórn meiri at-
vinnurekstur og gífurlegra
fjúrmagn en nokkurn tíma
fyrr heiur verið saman kom-
ið t tárra manna höndum á
íslandi
ÞARNA fór Mbl. úr ösk-
unni í eldinn. Hér er um að
ræða jafnmikil og jafn vís-
vitandi ósannindi og um
„auðhringinn11. Þaö er varla
hægt að komast lengra frá
sannleikanum en segja að
atvinnurekstur og fjármagn
samvinnufélaganna og heild
arsamtaka þeirra séu „í
fárra manna liöndum“, því
að hvert sem álit manna er
annars á samvinnuhreyfing
unni, þá viðurkenna flestir
þá staðreynd, að starf henn
ar hér á landi er stórfelld-
asta átak, sem íslenzka þjóð-
in hefur gert fyrr og síðar til
þess að dreifa yfirráðum yfir
atvinnurekstri og fjármagni
í hendur sem flestra þjóð-
félagsborgara, taka völdin af
þeim fáu, sem um aldir hafa
ráðið þessu lífsbrauði þjóð-
arinnar og færa þau fólkinu
sjálfu. Og það er einmitt
þetta og sá árangur, sem
náðst hefur með þessari við
leitni í starfi samvinnufélag
anna, sem er fleinninn í
holdi auðvaldskjarnans, sem
ræður Sjálfstæðisflokknum.
Það er þess vegna, sem gern
ingahríðin er mögnuð.
ENGINN félagsskapur í
landinu stendur samvinnu-
félagsskapnum framar um
lýðræðislega starfshætti. —
Hvergi eru áhrif félags-
mannanna virkari eða beinni
á allar stjórnarathafnir,
stefnu og framkvæmdir en
þar. Aðalfundur Sambands
ísl. samvinnufélaga, sem nú
stendur yfir að Bifröst er tal
andi tákn um hiö dreifða,
félagslega vald, sem í hreyf-
ingunni ríkir yfir atvinnu-
rekstri og fjármagni sam-
takanna. Áður en sambands
fundur er haldinn, er aðal-
fundum kaupfélaganna um
allt land lokið. Þar hafa
komið saman fulltrúar úr
hverri deild kosnir af félags
mönnunum sjálfum þar sem
atkvæði hvers félagsmanns,
snauðs sem auðugs, er jafnt.
Á þessum fundum hafa
stjórnendur hvers kaupfé-
lags lagt skjölin á borðið og
gert grein fyrir öllum rekstri,
en fundirnir taka síðan allar
ákvarðanir um breytingar á
rekstri, ráðstöfun félagshagn
aðar og nýjar framkvæmdir.
Þessir fundir kjósa_ síðan
fulltrúa á aðalfund SÍS, þar
sem hið sama gerist, að
stjórnendur SÍS leggja gögn
in um reksturinn, fyrir hina
kjörnu fulltrúa félagsmann
anna um allt land, leggja
málin undir dóm þeirra og
biðja um ákvörðun þeirra
um framtíðarstörfin. Þar eru
málin rædd fyrir opnum
tjöldum og atkvæði hinna
kjörnu fulltrúa ráða öllum
úrslitum.
MEIRIHLUTI íslenzku þjóð
arinnar er nú innan vébanda
.samvinnuhreyfingarjUinar og
Gunnar Leistikow skrifar frá New York:
Ingrid Bergman sigraði alla erfið-
leika, sem örlögin bjuggu henni
Josep Henry Steele er
bandarískur rithöfundur og
auglýsingamaður, sem um
langt skeið var blaðafulltrúi
Ingrid Bergmann, föðurleg-
ur trúnaðarvinur hennar og
ráðgjafi. Hann gerþekkir
Ingrid bæði sem leikkonu og
konu, og hann hefur nýtt
sér bessa þekkingu út í yztu
æsar og náð að bregða upp
skýrri mynd, sem veitir inn-
sýn í þessa dýrkuðu og um-
deildu leikkonu í bókinni
„Ingrid Bergman, An Inti-
mate Portrait", sem út kom
í New York síðustu daga
júní mánaðar. j
Bókin er ekki byggð á aðdáun
eða holluslu fyrrverandi yfirboð.
ara eða opinberun á krydduðum
atvikum úr lífi heimskonuunnar.
Slúðurberar munu því verða fyrir
vonbrigðum, hin innsæja mynd er
af Ingrid Bergman sjálfri. Hún er
tilraun til að gefa víðfeðma, hlut.
læga lýsingu en ekki gagnrýnis-
lausa á manneskju, sem höfundur
er I nánum tengslum við, í heimi
aldahvarfa og örlagaskipta, list.
sigra, hjónabandserja, vonbrigða,
ofsókna og ástar.
Hvernig lítur Ingrid Bergman
út í augum Steeles?
Örlaganornir
Hún er fyrst og fremst vel gefin,
hjartahlý og hugsjónarík mann-
eskja, sem leggur allt í sölurnar
fyrir list sína, en sem samtímis er
kona og hvorki getur eða vill deyfa
eða slá af hinum kvenlegu and.
svörum og hátterni, hvort sem hún
er móðir eða ástmær. Að helga
sig listinni og lifa jafnframt ríku-
legu og tímafreku einkalífi, er
næstum ógerlegt fyrir hvaða lista.
mann, sem er.
Seigla
i
Örlögin hafa í reynd leikið Ing-
rid Bergman grátt. Fyrst hjóna.
'band með manni, sem hún lítur
upp til og dáist að. Ilann er svo
hnakkakerrtur og stirður í samlíf-
inu, að hann kernur í veg fyrir,
að samfarir þeirra yrðu góðar og
ástríkar. Þá kemur hið ástríðu-
þrungna ástarævintýri með gáfuð.
um listamanni. Hún dýrkar list
hans og þráir að komast í snert.
ingu við hana, en henni virðast
allir vegir lokaðir. Þá kemur skiln-
aðarmálið og öll þau erfiðu og
sársaukafullu réttarhöld, sem því
fylgdu. Síðan hinn taumlausi rógur
og slúður heimsblaðanna um
einkalíf hennar. Og svo langt gekk
skinhelgin og yfirborðsmennskan,
að kvikmyndahússeigendur í
Bandaríkjunum, ákveða að biða og
sjá hve setur með aðsókn að kvik.
myndinni „Stromboli", •som hún
nýtur þar áhrifa og félags-
legs ákvörðunarvalds um at-
vinnurekstur og fjármál, sem
áður var óþekkt með ís-
lenzku þjóðinni. Með þeim
félagslega árangri samvinnu
hreyfingarinnai’ hefur alda-
gamall helfjötur verið brot-
inn af íslendingum. En slit-
ur þess fjöturs eru enn við
líði í höndum þeirra; sem
mynda kjarna Sjálfstæðis-
flokksins, og því haldminni
sem þessi slitur verða, því
hatrammari verður atgang-
ur þessara manna gegn þeirri
atvinnulegu og fjármálalegu
frelsishreyfingu, sem sam-
vinnusamtökin í laiidinu eru.
Ingrid Bergman og Lars Schmith.
hafði gert með Rossilini, þar til
ákvörðun væri tekin um það hvort
Ingrid Bergman fengi að sýna list
sína á tjöldum bandarískra kvik.
myndahúsa.
Móðir
ástmær
Það þarf næstum yfirmannlegt
mótstöðuafl til að standast þau
vonbrigði, listaósigra og móður-
sjúku ofsóknir, sem þessi kona
varð að þola allan fjórða tug ævi
sinnar. En Ingrid Bergman stóðst
prófið og stóð sem klettur, sem
.sérhver alda brotnaði á. Iiún varð
ekki buguð og kom ákveðnari og
hnarreistari frá hverri prófraun-
inni af annarri, nægjanlega hraust
til að vinna nýja sigra og finna frið
og samhljóm í þriðja hjónaband.
inu með þroskuðum, tilllitssömum
og skilningsríkum manni, Lars
Schmith.
Frábært starfsþrek
Það var árið 1942, sem Steele
hitti Ingrid i fyrsta skipti. Hann
var þá auglýsingastjóri fyrir David
G. Selmick, sem Ingrid var á samn
ingi hjá. Það, sem strax vakti at-
hygli hans var hið mikla vinnu.
þrek hennar og óbilandi áhugi.
Hún kynnti sér hlutverk sitt með
stakri kostgæfni, og aflaði sér
þekkingar um allt, sem nokkru
máli gat skipt eða haft áhrif á
leikinn. Og það var ekki nóg að
hún kynni eigið hlutverk, heldur
gat hún einnig verið hvíslari mót.
leikara sinna. Ef verið var að kvik-
mynda sögulegt verk, þá las hún
allt ,sem hún gat komizt yfir, sem
snerti tímabilið eða landið, sem
leikurinn gerði'st í. Hún hafði
óbugandi starfsþrek og var fræg
hjá leikstjórum fyrir það, að hún
var jafn upplögð að kvöldi langs^
og erfiðs starfsdags og hún var,
a§.. morgni hans. I
Hún lét aldrei bíða eftir sér, og
gat klætt sig og sny rt á kortéri,
en það tekur aðrar leikkonur
minnst tvo tíma. Það er kannski
vegna þess. hve Ingrid hefur lítinn
áliuga á fötum og íburðarmiklum
klæðnaði, en hún kom oft auglýs.
ingastjórum og kvikmyndastjórum
í hrcinustu vandræði vegna þess-
ara ókvenlegu dygða sinna. Hún
var þó ætíð tillitssöm og krafðist
aldrei neinna sérréttinda. Ilún
þáði aldrei eftirmiðdagskaffiboð,
ef það kom sér illa fyrir kvik.
myndafélagið vegna hinnar
ströngu dagskrár í kvikmyndaver-
unum, og Vinnan hindraði sam.
starfsmenn hennar í áð fá sér
hressingu. Steele sá hana eitt sinn
baksa við að leggja bílnnm sínum
milli bílanna á götunni, af því að
henni hafði aldrei komið til hugar
að biðja um sérstakt stæði fyrir
bíl sinn hjá félaginu eins og flestir
aðrri leikarar félagsins höfðu þó.
Þörf bók
Bókin er fremur, vísir að ævi-
sögu en heilsteypt lýsing af stór.,
brotinni listakonu og mikilhæfum
persónuleika. En framsetningin er
góð og í bókinni úir og grúir af
smáatvikum og athugasemdum
höfundar um leikkonuna. Þó hér
sé ekki um að ræða framúrskar-
andi listaverk, gefur bókin samt
sem beðið hefur verið eftir, vegna
góða mynd af stórmennum i kvik.
myndaheiminum. Þetta er bók,
þess óréttlætis, sem Ingrid Berg-
man hefur orðið að þola af hinum
grimma heimi slúðurs, skilhelgi
og yfirborðsmennsku.
Eftir því, sem hinn bandaríski
forleggjari segir, hefur ekki enn
verið óskað eftir þýðingarrétti frá
neinu Norðurlandanna. Það er hin
mesta goðgá og ætti að snara bók,
imii yfir á norrænt mál hið fyrsta.
Ingrld Bergman, Rossilinl og börn þelrra.