Alþýðublaðið - 14.05.1942, Blaðsíða 4

Alþýðublaðið - 14.05.1942, Blaðsíða 4
~L*>YÖUBLAiM0 Fimmtudagur 14. maí 1942. fU{>ÍjdtlbUM( Útgtisakðk AlfcýJhifkAJaufira BKstJórí: Steftn FJetanson Bttstjórn og atgrétösls í Ai- þýðuhúsbra ví8 Hverfisgötu Stmar rítstjómar: 4901 og 4902 Slmar aigreiBsltií 4900 e« 4996 Verð i tausasöhi 25 aura. Alþý8«i>rentsml8|aa h. f. Afpeiösla sfcatta- málaœaa. , SKATTAFRUMVÖRPIN hafa nú loksins verið af- greidd á Alþingi. Kemur það sér mjög illa fyrir skatta- og nið urjöfnunarnefndir að hafa orð- ið að bíða svo lengi eftir þeim. Ríkisstjórnin lagði frumvörpin ekki fyrir þingið fyrr en liðið var hátt á annan mánuð. Frum- vörpin tóku mjög litlum breyt- ingum í þinginu, þar sem stjórn arliðið aUt hafði verið hand- járnað. Skýrir Tíminn frá því mjög hróðugur á þriðjudaginn hversu Sjálfstæðisflokkurinn hafi verið keyptur til þess að fylgja stefnu Framsóknarflokks- ins í skattamálunum með kosn- ingarfrestuninni í Reykjavík, en til þess að tryggja það að Sjálf- stæðisflokkurinn svikist ekki um að greiða hið tilskilda verð fyrir kosningarfrestunina hafi Framsóknarflokkurinn látið „ráðherra Sjálfstæðisflokksins lofa skriflega að fylgja sam- komulaginu í skattamálunurn" * eins og Tíminn orðar það. Það er þannig játað af Tíman- um að kosningafrestunin í Reykjavík hafi ekki verið neitt réttlætismál, heldur hafi hún verið heppileg verzlunarvara, sem nota mætti til þess að skuldbinda þingm'enn Sjálf- stæðisfl. til þess að fylgja í einu og öllu samkomulagi þeirra Eysteins og Ólafs Thors í skatta málumun. Enda kom það í Ijós að allar breytingatillögur Al- þýðuflokksins voru stráfelldar af hinu handjárnaða liði. Hvernig svo sem þingmönn- um Sjálfstæðisflokksins kann að hafa líkað þessi samningur, þá má telja víst, að Ólafur Thors hafi með glöðu geði sett nafn sitt fyrir hönd flokksins * undir fyrrgreinda skuldbind- ingu. Hann gat aldrei hafa bú- izí við hagstæðari skattalögum fyrir Kveldúlf, eftir að þetta stórgróðafyrirtæki, hafði í fyrra , fengið — með samningum við Framsókn — ívilnanir á skött- um og útsvörum, sem skiftu milljónum króna. Alþýðubl hefir áður rakið efni skattalaganna og bent á helztu ókosti þeirra og skulu nú a'oeins rif juð upp nokkur atriði: Tíminn hælir Framsóknar- f; 'kknum mjög fyrir það hve skatístiginn á hæstu tekjum fýfí'r 200 þús. kr.) -sé hár, þar sem tekin eru 90% af skait- skyldum tekjum yfir þessu marki. En mesti ljómiim fer af þessum háa skattstiga, þegar það er aðgætt að alls engin út- svör má leggja á þann hluta HANNiBAL VALDIMARSSON: t?ingið og þjóðin. L,ÝÐRÆ£>IÐ Á ÍSkANDI á að byggjast á því, að allir kjósendur landsins hafi jafna afstöðu til að hafa áhrif á afgreiðslu mála og lagasetn- ingu á Alþingi. Vegna þess, hve núverándi kjördæmaskipun er orðin gömul og vegna þess flutnings fóiks, sem sífellt hefir átt sér stað úr sveitunum í kaupstaðina sein- ustu áratugina, er ranglæti kom- ið í stað réttlætis í kjördærna- skipun landsins. Einstakir flokk- ar hafa þar sérréttindi, en' aðrir flokkar eru stórlega af- skiptir. Við seinustu alþingiskosning- ar, sem fram fóru 1937, voru ekki nema 766 atkvæði að bdd hverjum 'þingmanni Framsókn- arflokksins. Hinsveffar voru rúmlega 1400 atkvæði að baki hveriúm þingmanm Sjálfstæðis fiokkojns oe rétt við 1400 atkv. að baki hverjum þingmanni Al- þýðuflokksins. Þetta storkÖRtlega ranglæti er líka mjög áberandi, þegar litið er á heildaratkvæðamagn og þingmannatölu flokkanna við seinustu kosningar. Sjálfstæðisflokkurinn fékk þá (1937) 24 132 atkvæði, en ekki nema 17 þingmenn að uppbótar- þingmönnum meðtöldum. Aftur fékk Framsóknarflokkurinn ekki nema 14 556 atkvæði — en 19 þingmenn kosna — og Al- þýðtiflokkurinn 11 084 atkvæði en ekki nema 8 þingmenn alls. Það má því segja, að Framsókn hafi fengið rétt sinn tvöfaldan, en Sjálfstæðisflokkurinn og Al- þýðuflokkurinn ekki nema hálf- an rétt. Hér er því um fjórfalt ranglæti að ræða. Áður en uppbótarsætum var úthlutað, var niðurstaðan sé, að á þetta atkvæðamagn hafði Frámsókn 19 kjördæmakosna þingmenn, Sjálfstæðismenn 12 og Alþýðuflokkurinn 5. — Tak- iðeftir: Eina 5 þingmenn á rúm 11 ^þúsund atkvæði, én Fram- sókn 19 þingmenn á rúm 14 000 atkvæði. Þá voru 2216 kjósend- ur að baki hverjum kjörnum þingmanni Alþýðuflokksins, 2011 kjósendur að baki hverj- um kjördæmakosnum þing- manni Sjálfstæðisflokksins og einir 766 að baki hverjum Framsóknarþingmanni. Þann|g hafa þessar 766 sálir sama vald á Alþingi eins og ca. 2000 kjós- endur, sem' annaðhvort fylgja Alþýðuflokkmmi eða Sjálfstæð- isflokknum. Má því segja.j að hver Framsóknarmaður hafi tvö atkvæði, og er það ekkert hlálegra en þótt þeim væri heimilað að retta upp báðar hendur við atkvæðagreiðslur á almennum mannfundum. Uppbótarsætin 11 draga að vísu úr sárasta ranglætinu,- en þau ná allt of skammt. Um þetta segir svo í hagskýrslum íslands um alþingiskosningarn- ar 1937: „Ef halda hefðiátt áfram að úthluta uppbótarþingsætum, þangað til fenginn væri sem mestur jöfnður fyrir alla þing- flokka, þá hefði orðið að úthluta 27 þingsætum í viðbót, eða alls 38' uppbótarþingsætum, þ. e. jafnmörgum og þingmenn voru kosnir í kjördæmunum. Þing- mannatalan hefði þá orðiS 76 ails. Þar af hefði Sjálfstæðis- flokkurinn haft 32 þingmenn, Framsóknarflokkurinn 19, Al- þýðuflokkurinn 15, Kommún- istaflokkurinn 6 og Bænda- flokkurinn 4." Hér er ekkert um að villast. Hagskýrslurnar upplýsa á svo auðskilinn hátt, sem frekast verður á kosið, að Alþýðu- flokkurinn hefði átt að hafa 15 fulltrúa á þingi í stað 8 allt frá seinustu kosningum, ef hann hefði notið jafnréttis við Fram- sóknarflokkinn. Þar sem varla getur komið til mála slík óhemju aukning á teknanna>. ,sem er umfram 200 þús. kr. og % hluti tekna út- gerðarfélaganna er skattfriáls. Raunverulegt hámark skatts og útsvars er því ekki 90% heldur 60%. Það þýðir t. d.'að útgeirð- arfélag, sem græðir 5 imillj. krona árið 1941, fær að halda eftir 2 millj. króna. Virðist það mjög rausnarlegt, þegar þess er gætt að togarafélögin fengu / að safna milljónasjóðum af gróða ársins 1940. Einmitt þess vegna áttu skattarnir á milljóna gróðanum að vera hærri núna en þá. Alþýðuflokkurinn lagði til að feld væri niður takmörkunin á rétti bæjarfélaganna' til þess að leggja á útsvör, en það jafn- gildir auðvitað því að skattstíg- inn væri hækkaður. Það er því hin mesta blekking, þegar Skúli Guðmundsson segir í Tímanum að þingmenn Alþýðuflokksins hafi ekki flutt neina tillögu um hækkun skattstigans á þessu þingi. Hver heilvita maður sér að það er ekki nóg að hækka skattstigann, ef svo og svo mikið af tekjunum er algerlega und- anþegið skatti og útsvörum. Þetta er megingalli nýju skattalaganna, en auk þess má nefna að nú er heimilað alls- konar brask með varasjóðina, sem bannað var með lögum í fyrra, að félögin, eru beinlínis hvött til arðsúthlutunar í stað þess að binda sem mest í vara- sjóðunum. Loks skal nefnd hin ósmekklega gjöf til hlutabréfa- eigenda í stórgróðafyrirtækjun- um, þar sem eignaskattur af slíkum bréfum er stórlækkaður. Enda þótt ýmislegt gott megi um hin nýju . skattalög segja, þá sést af framansögðu að á þeim eru mjög verulegir agn- úar, sem stafa af því, að sér- hagsmunir stórútgerðarinnar hafa verið látnir sitja í fyrir- rúmi í samningunum um þau, eins og jafnan í þeim samning- um ,sem Framsóknarflokkurinn hefir gert við Ólaf Thors. tölu þingmanna, verður þetta mál ekki leyst, nema f;með fækktm á þingsætum Framsókn ar, þar til jafn margir kjósend- ur standa að baki hyerjum þing- manni allra þingflbkkanna. En þá reynir á það, hvort menn kjósa heldur að fylgja réttlæt- inu að málum, þótt vald þeirra, á ranglæti byggt, takmarkist nokkuð. Þá reynir á lýðræðis- þroskann. — Foringjar Fram- sóknarflokksins hafa hafið hróp um árás á rétt fólksins í dreif- býlinu, en það er rangt með öllu. Engin árás hefir verið hafin á rétt sveitakjördæm-: anná, en það eru sérréttindin, sem eiga að falla fyrix jöfnum rétti allra kjósenda, hvar sem þeir búa í landinu, og hvar í flokki sem þeir standa. Um þetta ríkjandi ranglæti kjördæmaskipunarinnar verður svo ekki meira rætt að' sinni, en stuttlega vikið að tveimur atriðum öðrum: Árið 1937 var 51,4% allra kjósendanna konur. Koma þannig 1057 kvenkjósendur móti hverjum 1000 karlkjósend- um. Það er því sýnt, að konurn- ar eru í greinilegum meirihluta í hópi kjósendanna. En samt sem áður er nú engin kona á Alþingi. Þetta er ranglæti, hvrerju sem um er að kenna. Nú er að vísu engin þörf á því, að konur einar séu fulltrúar fyrix konur, en i þjóðfélaginu er ýmsum málum þannig farið, að karlmenn hafa ekki á þeiœ fuilan skilning, sMk mál koma auðvitað mjög fyrir á Alþingt eins og ^hvar annars staðar> og því er það miður farið, að kpn- urnaf skuli annaðhvort skorta. þann þjóðmálaáhuga, sem þarf,. til að brjóta sér þangað braut hvað sem hver segir, eða láta ser lynda, að flokksstjórnirnar úti- loka þær frá setu á Alþingi. Þá er það hitt atriðið. Við kosningamar 1937 voru: alls í kjöri 149 frambjóðendur. Þar af var 21 bóndi, 9 sjávarút- vegsmenn, 14 iðnaðarmenn, 14- verkamenn og starfsmenn verka lýðsfélaga, 24 bankamenn og verzlunarmenn, 21 blaðamenn; og embættislausir menntamenn,. 43 embættis- og sýslunarmenn og 3, sem stUnduðu heimilisstörf — Allar þessar upplýsingar eru: teknar samkvæmt hagskýrsl— unum. En hver var svo niðurstaðai kosninganna? Hvernig er nú. þingið skipað fuiltrúum stétt- anna? Þangað voru kosnir 9 bæhd— ur og ,4 sjávarútvegsmenn, eng- inn iðnaðarmaður náði kosn- ingu. Verzlunar- og bankamerin. náðu 7 kosningu, en enginn verkamaður eða starfsmaður verkalýðssamtakanna varð t hópi hinna kjördæmakosnu þingmanna. Blaðamenn og em- bættislausir menntamenn kom— ust 7 inn í þingið, enginn þéiixa sem heimilisstörfin stunduðu,. en 22 embættismenn. Þannig; er þá Alþingi íslendinga skip— að sem stendur. Geta menn nú sjálfir séð, hvort það. muni vera sanngjarnt og sönn mynd af þjóðfélaginu ^em hér blasir við. \ Sjávarútvegsmenn eru 4 ái { , Frh. á 6. síðu. RITDEILA Sigurðar Nor- dals og Jónasar Jónsson- ar út af listamönnunum og menntamálaráði heldur áfram. í langri grein, sem birtist í Morgunblaðinu i gær, gei?ir Sigurður Nordal eftirtölur Jónasar á öllu því, jafnvel orðumf!), sem hann þykist hafa veitt listamönnunum, enn a'ð umtalsefni svo og kröfur hans til þjónkunar í staðinn af þeirra hálfu. í grein Sigurð- ar Nordals segir meðal annars: ,,í þessum málum er aðeins um tvær stefnur að ræða. Öiuiur er lífsskoðun -J. J., að listamönnum eigi að úthluta ölmusurn í því skyni, að þeir veiti „þeim sterk- ustu" alls konar þjónkun. Hin er sú, að með því rúmi, sem ríkis- valdið skipar nú í þjóðfélaginu og listimar í þjóðlííinu, með þeim einstöku erfiðleikum, sem eru á afkomu íslenzkra lista- manma vegna smæðar þjóðarinn- ar, sé það skylda rikisins að hlynna að starfsemi þeirra, eftir getu ríkisins og verðleikum sjálfra þeirra. Til þess að meta þá verð- leika séu kvaddir þeir sem dóm- bærastir eru og réttsýr.astir. Að- eins með því, að síðari stefnan sé tekin og viðorkennd, eftirtölu- laust og miskunnarlaust í senn, geta listamer«n þegið stuðning rík- isins. Að öðrum kosti getur fá— tæktin verið þolanlegri, fjand— skapurinn léttbærari en ástin,.. skárra að láta hengja upp verk sín í svívirðingarskyni en láta hengja á sig „sjaldiengin heið- ursmerki." Það eru vitanlega tíl- ríkí eða þjóðflokkar, sem styrkja; ekki listir og hafa engar orður. En ég efast um að nokkur þjó)5< nema íslenáingar, þar sem slíktJ er gert, standi á svo lágu stigi í opinberrar siðmenningar, að fyrr- verandi menntamálaráðherra klifl'.' á^sjálfshóh fyrir veitta listastyrki í blaði sínu eða einn limur orðu- nefndar telji heiðursmerki Iianda einum frægasta maixni þjdðár' sinnar eftir á sama hátt, — muni jafnvel ekki, hvor af tveirhur- nefndum hefir veitt það, af því' að \hann sjálfur á sæti í báðum. Það er sorglegt að horfa upp á slíkt í íandj sem á jafngamla^ mennihgu og ísland." Eins og menn sjá gerir Sig- urður Nordal hér ráð fyrir~ því, og það sjálfsagt réttilega,. að lisíamönnunum fari líkt og" Árna Pálssyni prófessor, sam-- verkamanni Jónasar í mennta- málaráði, sem sagðist hafa ¦ orðið að þola bæði hatur Jón- - asar og ást, og það yrði hann.; að segja, að ólíkt þungbærari i hefði ást hans orðið sér! *****>**!&&(&}:¦ i

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.