Alþýðublaðið - 17.05.1942, Blaðsíða 5

Alþýðublaðið - 17.05.1942, Blaðsíða 5
Suiamtdagur 17. maí 1942. ALt»ÝÐUBLAOEÐ HÁKON KONUNGUR SJÖUNDI Haraldur hárfágri samei >amtal við August Esmarch, herra Norðmanna hér. sentík- nMAÍ,1 þjóðhátíðardagur Norðmanna, er í dag. Heima • fyrir geta Norðmenn ekki minnzt þessa dags, vegna þess, að þar bæla nazistar allt slíkt' niður með kúgun og ofbeldi. En frjálsir Norðmenn utan Noregs minnast þjóð- hátíðardags síns hvar sem þeir eru staddir. Norðmenn, sem staddir eru hér á íslandi, halda 17. maí hátíðlegan hér (í Reykjavík í dag, auk þess. sem Nor- ræna félagið á íslandi minnist hans* sérstaklega. í tilef ni af þessum hátíðahöld- . um og þjóðhátíðardegi Norð- marma átti Alþýðublaðið tal við sendiiherra Norðmanna hér, h'r. Aug. Esmarch, á heimili hans í gær. — Við, Norðmenn á íslandi, höfum leiíazt við að undirbúa hátíðahöldin á þjóðhátíðardegi okkar^ 17. maí, eins vel og okk- ur er unn^ sagði sendihérrann, og við hlökktun til dagsins. En hins vegar er þess ekki að dylj- ast, að þeir atburðir, sem nú eru áð gerast í Koregi, varpa nokkr- um skugga á þá tilhlökkun. Og samt sem áður hygg ég, að við ' Norðmenn höfum aldrei minnzt þjóðhátíðardagc okkar með jafn miklum innileika og nú. Og við, sem dveljumst utan Noregs, hugsum þennan dag með djúpri virðingu og þakklæti til þeirra, Noresssöfanniii F JÁKSÖFNUNIN TIL NORBMANNA hefst í dag um allt fsland. Fer hún fram í hverjum einasta bæ, kauptúni og hreppi á landinu, við sjó og upp til sveita. Þeg- ar er v^tað, að deildir Nor- ræna félagsins efna til sam- koma af tilefni þjóðhátíðar- dags Norðmanna í dag: hér í Reykjavík, á ísafirði, á Siglu- firði og á Akureyri. Söfnunin fer fram með þrennum hætti: með merkja- sölu, méð almennum sam- skotum og með skemmtisam- komum. Mun söfnunin halda áfram næstu vikur. Hér í Reykjavík verða merkin afhent kl. 9 í Iðnskól- anum. Skátastúlkur, svo og aðrir unglingar, selja merkin. f Iðnskólanum verður og tek- ið á móti gjöfum. Þá verða merkin og seld og tekið á móti gjöfum í Blaðabúðinni í Austurstræti 14. En framveg- is verður tekið á móti gjöfum í ölluiri bókavérzlunum bæj- arins, í öllum blaðaafgreiðsl- nm f bænum, svo og hjá Nor- ræna félaginu. 111 1 l ¦1 IM I 1 &^i&2*iM£:nfc&}fr AUGUST ESMAKCH sendiherra. sem heima dveljast, fyrir þá ó- bugandi hugprýði og þraut- seigju, sem þeir sýna & þessum ógnatímum. — Þær þungbæru raunir, sem föðurland vort hefir ratað í, haf a þrátt fyrir allt haft það í för með sér, að þjóðm er nú samein- aðri eh nokkru sinni fyrr. í hlekkjum nazistánna lifa nú og starfa utgerðarmenn vorir og verzlunarmenn, vísindamenn, embættismenn, bændur og verkamenn hlið við hlið, og sú persónulega vinátta, sem nú tekst með þeim, mun haldast alla ævi. — Það hefir verið Noregi og norsku þj óðinni ómetanleg gæfa, bætir Esmarch sendiherra við, að vér höfum á þessum örðugu tímum átt konung, sem vegna persónlegra eiginleika sinna er sjálfkjörinn leiðtogi allrar þjóð- arinnar og sem allir Norðmehn hafa fylkt sér um. — Haraldur hárfagri sameinaði Noreg í eitt ríki Hákon konungur sameinar Norðmenn í eina þjóð. Forystumenn Norðmanna Ölwarp'" Morrænafélagsins 'lfLUKKAN 13>15 lúðra- *•¦ hljómleikar frá Austur- velli, kl. 13,30 ávarp Sigurgeirs Sigurðssonar biskups frá svöl- um alþingishússins og kl. 14 norsk messa úr dómkirkjunni. Útvarpið í dag er yfirleitt allt helgað þjóðhátíðardegi Norð- manna. ENDA ÞÓTT NOREGUR sé nú, undir oki nazism- ans, lokað land, höfum við heyrt, hitt og þetta af hiiini vopníausu-' og þögulu, en þrautseigu og hugprúðu bar- áttu norsku bjóðarinnar heima fyrir.En þótt.merki- legt megi'yirðast, vitum við mikJ.Ti mlnna um þann öfluga þáít, sern frjálsir .Norðmenn úti ura lieim taka, undir for- ustu norsku stjórnarinnár' í London, í stríðinu gegn naz-\ isrnanum, og þann mikla und- irbúnirtg, sem fram fer meðal þeirra til þess að endur- heimíá land sfrtt og freisi þess. / Alþýðublaðið vill því í da^; fairta í {slenzkri þýðingu ræðu um þessa baráttu frjálsra Norð- manna, sem Hákon koriungur flutti í útvarp ti! Ameríku þ. 9. apríl síðastliðinn, 'þegar tvö ár voru HSin frá mnrásinni í Noreg' Hún gefur í síuttu og yfirlits- góðu máli ágæta hugmynd uin þennan þáttinn í frelsisbaráttu norsku þjóðarinnar. Fer ræðan hér á eftir: Árásin á Noreg níunda apr- íl fyrír tveimur árum var óvæntasti atburður stríðsins — bæði í augum Vesturvelda Evrópu og okkar sjálfra. Flestir Norðmenn höfðu vonað, að hægt yrði að halda þjóðinni utan við stríðið á sama hátt og í fyrri heimsstyrjöldinni 1914—1918. Þjóðverjar notfærðu sér það, að oss kom árás þeirra á óvart og gengu á land samtímis á mörgum þýðingarmiklum stöð- um á hinni löngu strandlengju. Og þegar Noregur var hertekin eftir tveggja mánaða hetjulega vörn gegn óvini, sem var mörg- um sinnum sterkari í lofti, á Nýgaardsvold forsætisráðherra, Hákon konungur og Ólafur krónprins á fundi í London. láði, og á legi, átti yfirstjórn i landsiiis ekki nema um tvennt að velja: iannað'hvort að ,láta i hina þýzku ofbeldismenn kúga sig, eða fara úr landi og halda baráttunni áfram utan landa- mæranna. / \ Vér völdum síðari leiðina — og það var í raun og veru Æina leiðin fyrir frelsisunnandi þjóð. Noregur heldur áfram að berj kst. Noregur en enn þá í stríði við Þjóðverja og verður það, þar 'til frelsið er fengið á ný. Það er bérsýnilegt, að bar- átta vor verður að vera liður í hinni sameiginlegu baráttu Bandamanna. Og hinn stóri verzlunarfloti vor gerir oss að síerkum þætti í þeirri baráttu. Þegar Noregur lenti í styrj- öldinni áttum vér ágætan kaup- skipaflota, bæði hvað snerti á- hafnir, stjórn og útbúnað skip- anna, og þegar norska stjórn- in hafði 22. apríl 1940 gert upp- tæk öll norsk skip, sem ekki voru í höfnum óvinalanda eða Kveðja Nygaardsvólds p,F- . ._ -.-;¦¦¦¦ • rt> .¦ ¦¦^fsQ -_...;. ...... . ¥. Z-Us st-f/t^i*/ Á--^Ú4^ /4<ÍH<w AÍd^yUy* .^pí^c^ ^fpt^í^i / ¦ * / ' ; í ¦ jr ¦ . . . . /i W' Þessari kveðju frá Nygaardsvold, forsætisráðherra norsku stjóm- arinnar í London, hefir verið dreift í tugþúsundatali út á meðai norsku þjóðarinnar heima.í Noregi. Hún hljóðar þannig á ís- lenzku: „Stutt kveðja frá þeim, sem starfa fyrir málstað Noregs utan landamæranna. Norska þjóðin getur hughraust horft inn í framtíðina. Sá dagur skal koma, að landið okkar verði aftur frelsað frá neyð og kúgun. Johan Nygaardsvold." hernuminna, og The Norwegian Shipþing and Trade Mission var stofnað í London# var vax- andi skipastóll lagður fram til hernaðarþarfa. Vér viljum í þessu sam'bandi leggja áherzlu á það, að ekkert einasta skip, engin einasta áhöf n lét undir höfuð leggjast að hlýða strax skipun stjórnarinnar um að leita næstu hafnar banda- manna, og þegar vér og stjórn- in komum til Englands í júní 1940, höfðum vér um þusund af \ beztu skipum í heimi, samtals um 4 milljónir smálesta burð- armagni og 30 000 til 35 000 sjómenn og hvalveiðara, til þess að halda baráttunni áfram og hjálpa Bandamönnum til að vinna stríðið. Bretar þafa látið uppi að um 40 prósent af allri olíu og um 20 prósent af öllum matvælum og öðrum nauðsynjavörum, sem til Englands eru fluttar, séu fluttar með norskum skipum. Norski kaupskipaflotinn sigl- ir enn þá újn. öll höf heimsins, og er því öflugur aðili í stríðinu. Brezkir sérfræðingar hafa líka lýst því yfir nýlega, að það væru engar ýkjur, þótt þáttur Noregs í stríðinu hafi verið og sé svp mikUl að Bandamenn gætu ekki verið án hans. Um þessar mundir eru norsk skip, samtals 3,5 milljónir smá- lesta að burðarmagni annað- hvort í þjónustu War Transport eða norskrá skipafélaga, önnum kafin við flutninga fyrir Banda- menn. Og frá því Þjóðverjar réð- ust inn í Noreg til ársloka 1941 höfum vér misst um 200 skip samtals 1,3 milljónir að burðar- magfni, og á sama tíma um 1300 menn. Það var hlutverk stjórnarinn- ar um leið og vér komum til Englands, að koma á víðtæku embættismannakerfi, sem ekki einungis sér um málefni frjálsra Norðmanna, heldur tekur virk- an þátt í styrjöldinni gegn hin- um sameiginlega óvini. Herskyldu hefir verið komið a meðal norskra borgara erland- is, og strax meðan orrusturnar geisuðu í Noregi var farið aS vinna að því, að stofna nýjan norskan hei* í Stóra-Bretlandi. Framh. á 6. síðu.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.