Alþýðublaðið - 06.10.1942, Blaðsíða 4

Alþýðublaðið - 06.10.1942, Blaðsíða 4
/ ALÞVOUBLADIB Þri: 'adagur &. október 1$4&>- jUJ><jft»bUM tlegeSkmM: AJþýS«fI*kkanta«. Báteíáéií: Stefán PjetafssoM. BJtstidrn &g afgreiSsla í Al- þí 'Suhúsinu við Hversiagötu. Símar ritertjéraar: 4901 Og Stmax algre£Sslu: 4099 og 4868. Ýer® í lausasólu S0 suca. Alþý@Bprents&ai$3a& hi. Kapphlanpið na testoíjfigil. ALLIR þeir, sem líta á stjórn málin frá sjónarmiði Al- þyðuflokksins, og auðvitað miklu fleiri, vita það, að hin ógurlega dýrtíðarholskefla, sem riðið hefir yfir landið, og virð- ist eiga eftir að magnast lengi og mikið enn, hefir eflzt fyrst og fremst vegna aðgerða tveggja stærstu stjórnmála- flokkanna, Framsóknar og Sjálf stæðisflokksins. Þeir hafa hins- vegar róið að því öllum árum að kenna Alþýðuflokknum um dýrtíðina, hann segja þeir, að hafi sprengt úpp kaupgjaldið í fullu ábyrgðarleysi, af því hafi leitt verðhækkun landbúnáðar- afurða, og loks hafi Alþýðufl. engar raunhæfar dýrtíðartillög- ur lagt fram. Það þarf meira en lítil brjóst- heilindi til þess að reka slíka blekkingapólitík. Alþýðuflokk- urinn hefir sí og æ barizt fyrr þeirri stefnu í dýrtíðarmálun- um, sem að fullu hefði getað stöðvað dýrtíðina, ef henni hefði verið fylgt*. Hann hefir jafnan frá því skömmu eftir að stríSið hófst bent á það, að gíf- urlegur stríðsgróði var að safn- ast fyrir í landinu fjármagn, sem var nógu mikið til þess að aftra dýrtíðinni, ef það opin- bera, þing og stjórn, garði sköi-ulegar ráðstafanir til að taka stríðsgróðann úr umferð með útflutningsgjaldi og skött- um. Alþýðufl. vildi líka koma á verðjöfnun, með því að lagt yrði á útflutningsgjald, og þeim hluta stríðsgróðans, sem þann- ig næðist, varið til að verðbæta landbúnaðarafurðirnar á innan- landsmarkaðinum. Bændur áttu fullan rétt til slíks, og Alþýðufl. hefir aldrei haldið þeirri firru fram, að bændur þyrftu ekki að fá meira fyrir framleiðsluvörurnar en áður. Framsókn og íhald vildu ekki líta við þessum tillögum Alþýðuflokksins. Því er komið sem komið er. Hvar lýsir svo á- byrgðartilfinning þessara tveggja flokka sér? Þeir 'hafa •hafið gegndarlaust kapphlaup um fylgi bænda með sífelldum yfirboðum í kjötverðlagsmálun um, án þess að gera aðrar ráð- stafanir. Og einmitt nú eru að 'koma fram betur en nokkru sinni fyrr óheilindi þeirra og ábyrgðarleysi. Sjálfstæðisflokkurinn, stjórn arflokkurinn sjálfur, er hér ekki hóti betri en Framsókn, sem er þó aðallega bændaflokk- ur. Miðstjórn Sjálfstæðisflokks Hvað er átt við með hiig<- takinu félagsmál? ÍSEHVNI TÍÐ hafa orðin félagsmál og félagsmála- löggjöl unnið sér ákveðna merk ingu í íslenzku máli, sbr. hið nýstofnaða félagsmálaráðuneyti og embætti félagsmálaráðherra. Félagsmálaráðherrann hér mun haf a með höndum svipaða mála flokka og ,,socialminister" hef- ir annars staðar á Norðurlönd- um, þó að starfssvið hans þar sé meira afmarkað. . Félagsmálalöggjöf er þá sama hugtakið og táknað er með „social"-löggjöf í nágrannalönd Upn vorum og víðar, e(n um hugtakið félagmál er þar notað orðið „socialpolitik". „Social- pohtik" táknar að visu tvennt, annars vegar sjálfa fræðigrein- ina um félagsmálin, hinsvegar stefnuna eða ákveðnar athafnir í félagmálum. Hið fyrra mætti nefna félagsmálafræði, en um hið síðara verður varla fuhdið betra orð en félagsmálapólitík. Orðið „pólitík" virðist vera búið að ná hefð í íslenzku máli, bæði eitt út af fyrir sig og í samsettum orðum, eins og t. d. hreppapólitík. En hvað táknar þá hugtakið félagsmálapólitík? Á því eru til ýmsar skilgreiningar, og skal það atriði nú rætt nokkuð. Fé- lagsmál í víðtækari merkingu þess orðs eru þau mál, er snerta lífskjör og sambúð hinna ýmsu stétta, en aðallega er þetta hug- tak þó notað um þau mál, sem snerta lífskjör hinna fátækari stétta og viðskipti þeirra við aðrar þjóðfélagsstéttir. í hinni fyrri merkingu verður þá félags málapólitík athaf nir, sem snerta lífskjor og sambúð hinna ýmsu stétta, en í hinni síðarnefndu athafnir, sem miða að því að breyta kjörum efnaminni stéttanna og viðskiptum þeirra við aðrar stéttir þjóðfélagsins. Það er í hinni síðari, þrengri merkingu hugtaksins, sem ,það er nú almennt notað, enda þótt ýmsar fleiri skilgreiningar séu til á því. Áður fyrr var algengast að/ takmarka félagsmálapólitíkina við athaf nir, sem miðuðu að því að breyta kjörum verkamanna- stéttarinnar, en síðar hafa ein- stakhngar úr öðrum stéttum og heilar stétir, eins og t. d. smáat- vinnurekendur, verið látnir njóta sömu aðstoðaf og verka- menn, og hefir því þessi marka- lína fallið niður. Rétt er einnig að geta þess, að ýmsir vilja skilgreina félags- málapólitíkina sem athafnir, er GREININ, sem hér birtist, er tekin upp úr innganginum að hinu mikla riti um „Félagsmál á íslandi", sem kom út fyrir nokkru síðan og áður/ hefir verið getið allýtarlega hér í blaðinu. Er inngangurinn skrifaður af Jóni Blöndal hagfræðingi og nefnist „Félagsmál og félagsmálalöggjöf". Gefur sá hluti hans, sem hér birtist, meðal annars nokkra hugmynd um hvaða mál það eru, sem bókin fjallar um. miði að því að bæta kjör hinna fátækari stétta og draga á þann hátt úr þeim aðstöðumun í ef na legu tilliti, sem átt hefir og enn á sér stað í þjóðfélaginu, méð öðrum orðum, að jafna kjör stéttanna. Enda þótt því verði tæplega neitað, að hinar félags- málalegu athafnir hafi að miklu leyti einmitt beinzt í þessa átt, verðuT þó að álíta, að þessl skilgreining rugli saman félags málahugtakinu sjálfu og ákveð- inni stefnu í félagsmálum. En allir flokkar hafa vitanlega ein- hverja stefnu í félagsmálum, þó hugsanlegt væri, að einhver ákveðinn flokkur hefði einmitt þá stefnu, að draga úr félags- málalegum hlunnindum fátæk- ari stéttanna. Þegar ákveða á, hVaða ínál- efnaflokkur falli undir félags- málin samkvæmt því, er fyrr segir, kemur í Ijós, að það þarf nánari skýringar. Tökum sem dæmi atvinnuleysið. Atvinriu- leysi er eitt þyngsta böl hinna efnalausu stétta. Athafnir, sera miða að því að draga úr atvinnu leysi, eru án efa í eðli sínu félagsmálapólitískar afhaf nir. Fjárveitingu til vegalagningar mætti því skoða sem félagsmála útgjöld í vissum akilningi, og aðalröksemdin, sem færð væri fyrir henni, gæti einmitt verið útrýming atvinnuleysis. Samt sem áður væri ekki rétt að telja vegamálin til félagmála; venju- lega eru það allt önnur sjónar- mið en þau, sern að ofan greinir, sem valda því, að vegir eru lagð- ir. Þannig er með ótalmörg önn- ur viðfangsefni í atvinnumál- um, skattainálum og peninga- málum. Sjónarmið félagsmál- sfnna jko^ma þar til greina í mörgum tilfellum, og þeim til- fellum fer stöðugt fjölgandi. Þessir niálefnaflokkar mótast þó ekki fyrst og fremst af við- horfi þjóðfélagsilpitil hinna fá- tækari stétta, ei&wtfívá því sjón- armiði verður iM:'$r$g,a marka- línuna. ¦ ~ \ ^ Það getur þarinig verið ins ákvað síðustu kjöthækkun- ina ,sem hinn nýi formaður kjöt verðlagsnefndar kom á. Og Framsóknarmenn samþykkja og hóta mejri hækkunUm. En svo sezt Jóri Árnason niður á stól sinn í forstjóraskrifstofu S. í. S. og skrifar kaupfélögun- um aðvörun: Borgið ekki bænd- unum kjötið út að fullu, kjötið hættir að seljast vegna hækk- Væri ekki öllum hagkværii- ara að fara þá leið, sem Alþýðu- flokkurinn benti á, og nota féð, sem nú er ætlað til verðupp- bótar á útflutt kjöt heldur á innanlandsmarkaðinum, til þess að innlendir neytendur geti Veitt sér kjötið, og tryggja það jafnframt, að kjötið seljist? Mundi bændunum ekki" þykja það happadrýgri leið en óheil- indá- og ábyrgðarleysisstefn* nokkurt vafamál um einstaka málefnaflokka, hvort rétt sé að telja þá til félagsmála, og má alltaf um það deila. Um aðra málefnaflokka virðst enginh á- greiningur; má þar tál nefna vinnuverriÆÍ, alþýðutryggingar, atvinnuleysfsmál, framfærslu- mál og deilumál verkamanna og atvinnurekenda um kaup og kjör. Löggjöf og opinberar fram- kvæmdir ná á öllum þessum sviðum fyrst og fremst til hinna fátækari stéttíi þjóðfélagsins, enda þótt alþýðutryggingar nú- tímans nái víðasthvar einnig til annarra stétta, a. m. k. að ein- hverju leyti. Sama máli gegnir óefað um vissa þætti heilbrigð- ismálanna; en yfirleitt er þó vantar strax, Verzl. FRAMNES Framnesvegi 44. Sími 5791. simi, saRma^apnr. Sá sem getur leigt mér nú þegar 2,—3 herbergja íbúð, getur fengið afnot af síma og gengur fyrir með saumaskap. Guðrún Bíldahl. Vesturgötu 14. Sími 3632. heilbrigðismálalöggjöf miðuS jafnt við þarfir allra stétta þjóðfélagsins. Heilbrigðismálin eru því ekki nema að Htlu leyti talin til félagsmálanna. Hin íslenzka löggjöf «m verkamannabustaði og bygging ar í sveitum er að mestu leytí. miðuð við þarfir hinna efna- minni stétta, og má því me8 réttu telja hana til félagsmála- löggjafamnax. Sama máli gegnir um barna- vernd. Að vísu má segja, a5 þær athafnh, sem þar er um að ræða, varði að miklu leyti hagsmuni allra stétta, en þær beinast þó aðallega að hinum fátækari síéttum. unarinnar. Og svo tala þessir herrar um ábyrgðarleysi ann- j Framsóknar og íhalds? arra flokka! I * JÓNAS frá Hriflu skrifaði ýmsar gamansögur neðan- máls í Tímann á sunnudaginn, undh" fyrirsögninni Kosninga- pistlar 1942. Pistlar þessir hefjast á því að Jónas lýsir því yfir, að hann muni ekki mæta á framboðsfundum norður í Þingeyjarsýslu að þessu sinni. Hins vegar muni hann sitja heima og láta Tímann njóta starfskrafta sinna. Honum far- ast svo orð um þetta: „I>að varð að gagnkvæmu sam- komulagi milli mín og nokkurra áhugasamra fiokksmanna í Suður- Þingeyjarsýslu, að þó að ég sé þar í framboði af hálfu Framsóknar- manna, þá eigi þeir en ekki ég að tala við Odd hinn sterka af Norð- firði. Kristinn vinnumann hjá Stalin í Stalingrad og Júlíus hið gullinfáða yfirvald Þingeyinga, ef þeir byrja pólitískan hernað í hér- .aði. Aftur á móti er ætlazt til'af mér, að ég segi í dálkum Tímans fram að kpsningum sömu einföldu söguna og vafalausa heilræðið. Ég á að undirstrika fyrir lesendum Tímans, eftir þvf sem efrd standa j til, þann undariega sannleika, að i eitt missiri hafa þrír stjórnmála- flokkar í landinu gert samband með sér til að búa til stjórnarskrá, sem ér miðuð við það að meirihluti borgaranna í tilteknum kjördæm- um skuli tapa þirigætsum fyrir minnihlutanum." Af þessu geta menn væntan- lega vitað hvar þeir hafa J. J. um kosningarnar. MorgunbUðað linnir ekki lýð- skruminu, sem á að slá ryld í augu kjósendum. Er ekki horft í að bera fram fagurgala, sem htur út eins og öfugmæli, þeg- ar hegðun Sjálfstæðisflokksins er skoðuð samtímis án allrar gyllingar. Á sunnudaginn stóðu þessi hugnæmu orð í ritstjórn- argrein í Morgunblaðinu: „Vissulega ættu allir að sjá, atf dýrtíðarmáUn verða ekki leyst & annan veg en þann, að allir flokk- ar og allar stéttir taki sameigin- lega fórnir á sínar herðar og standi saman um þær ráðstafanir, sem óumflýjanlega verður að gera." Þetta eru ekkert ljót orð: En hverjir eru það, sem stærstar fórnirnar þola að bera? Hvort er það alþýðan, sem verður að Hfa á virmu sinni eða vinnu- tekjum, — eða stétt stóreigna- mannanna, sem undanfarið hef- ir sópað að sér stríðsgróðanum í milljónatali? Svarið ætti að liggja í augum i uppi. Alþýðu- stéttirnar hafa heldur ekki vikizt undan þvi að taka á sig byrðar þegar þjóðarnauðsyn krefst þess. Aftur á móti hafa Sjálfstæðismenn og hjálpar- kokkar þeirra hainazt gegn þvx með oddi og egg að stríðsgróð- inn yrði skertur hið minnsta til þess að hamla dýrtíðinni. Þa8 situr því ekki á málgagni þeirra að gala-um sameiginlegar byrð- ar nemri i aðeiris, að nú eigl að skiptKim skoðun hjá Sjálf- stæðisflokknum og hætta eigi að skella öllum byrðunum á herðar launastéttanna og hHim stríBsgróðanum.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.