Vísir - 30.08.1946, Blaðsíða 2

Vísir - 30.08.1946, Blaðsíða 2
VI S I R Föstudaginn 30. ágúst 1946 iFoIk vill fhraskar á ekki vinna — það svarta markaðinum í þýzkri borg, þar sem eru 140,000 flóttamenn, er ekki hægt að fá neinn mann í vinnu. Þetta er ótrúlegt, en satt. Lúbeck, gamla' Hansaborgin við Eystrasalt, cr dæmið, sem eg tek. Þar cru nú um 300 þúsundír manna, en voru um 160 þús. fyrir stríð. Og þótt menn þurf'i að Iáta vinna eitt- Iivað fyrir sig og geii greitt venjulegt kaup fyrir það, þá er ekki hægt að fá neinn í vinnu. Nóttina, sem við blaða- mennirnir dvöldumst í Li'i- beck, bjuggum við í gistihús- 'inu Danziger Hof, sem er gegnt aðaljárnbrautarstöð borgarinnar. Morguninn þ. 31. júlí varð mér reikað út - -ú lorgið fyrir framan gisti- búsið. Eg var með sígarettu milli varanna, og þegar eg Jienti stúfnum af henni frá inér, kom lítill snáði eins og örskot og hirti Jiann. Rosk- inn maður gekk fram hjá mér um Jeið. Hann kinkaði kolli í áttina til drengsins og sagði: „Sumir gera það að íitvinnu sinni að safna sígar- vttustúfum í grennd við bú- jstaði Iiermannanna." Skakkafqll. Þetta varð til þess, að eg i'ór að rabba við manninn. Heldur gekk samtalið stirð- iega af minni íiálfu, en hann talaði hægt og skilmcrkilega. til þess að eg færi cinskis á Juis. Eg byrjaði á þvi að spyrja bann, hvort hann hefði ekki orðið fyrir skakkaföllum á stríðsárunum. Hann brosti dauflega og sagði: „Mér finnst eg hafa orðið fyrir miklum áföllum, en ef eg ber mig saman við suma kunningja mína og vini, þá sé eg að eg Jiefi sloppið furðanlega. Eu það Juiggar mig samt ekki." — Hvað hefur vcrið þung- l>ærast? „Elzti sonur minn af þrem- ur féll snemma i stríðinu. Hinir hafa barizt og særzt, en aldrci hættulega. önnur dóttir mín var lcngi hjúkr- unarkona, hin alltaf sjúkling- ur heima. Eg átti bér lítið hús með smáverzlun á neðstu hæðinni. Það varð fyrir sprengju í cinni af fyrstu á- rásunum, svo að það var ekki hægt að búa i þvi. en með því að ryðja dálítið til. gat eg lialdið verzluninni gangandi. Það er hægt að draga fram lífið á henni með sparsemi, en ekki meira." Fangi. ., —. Er nú öll fjölskyldan liér í Lubeck? „Nei-, ó-nei. Yngsti sonur- inn er íangi hjá Rússum. Þeir og Vesturveldin hafa ekki skipzt á föngum um skeið, og á meðan svo er, fæ eg ekki að sjá hann. Eg veit frá félaga hans, sem skrifaði mér, að hann cr fangi. Hinn vinnur við járnbrautirnar, þótt hann langi helzt til að lesa læknisfræði. Hann var núorðinn stúdcnt, þc«ar hann var kallaður í herinn." — Og dæturnar? „Þegar iuisið fór, bauð bróðir minn, sem er bóndi rétt l'yrir utan borgina, mér að flytjast heim til sin. Eg fór þangað með konuna og dótturina, scm cr veik. Hin cr nú Iika komin þangað, vinnur ýmist í búðinni hjá mcr cða á jörðinni hjá bróð- ur minum. Já, eg held að við getum ciginlcga talizt hcpp- in." Svarti markaðurinn. Við höfðum gciigið sj)öl- korn, meðan við, töluðum þetta saman, og vorum komnir út á götu, þar sem fjöldi manns var á ferli. — Hvað hefur allur þessi flóttamannafjöldi hér í borg- inni fyrir stafhi? spyr eg. „Eg veit það ekki, en eg þykist vita, hvað margir þeirra aðhafast," svarar mað- uiinn. „Þeir hafa bara skil- ríki sin í lagi og svo lifa þeir á þvi að braska á svarta markaðinum. Þeir hafa ef til vill sambönd við einhverja aðra i'Jóttamenn, sem komið hcfir verið fyrir á bæjunum hér í kring, og þau sambönd eru dýnnæt, því að hver sá, sem hefir einliverja þá vöru, sem almenningur þarfnast, matvæli fyrst og fremst, get- ur sett upp næstum hvaða verð sem er. Þessi lýður" — hann leggur áherzlu á orðið — „hefir fyrst og fremst á- huga fyrir því, að gera sem minnst af því, sem er að- kallandi." - Og hvað cr það? „Auka matvælafraiuleiðsl- una. Hvcr, sem selur eða kaupir á svarta markaðin- um, yinnúr að því að draga úr þvi matvrelamagni, sem hægt er að skipta milli allra. Það kemur honum sjálfum i koll um síðir. Svo þarf að byggja yfir i'ólkið, útvcga því fatnað, koma vcrksmiðj- unum í gang . . . ." Okkur mun báðum hafa fundizt við vcra komnir of langt út í cfni, sem við gæt- um aðeins talað um í aðal- atriðum. Eg spurði: — Hvað er gert við þá. sem hafa ekki skilríki sín í lagi? „Þeir eru skyldaðir til að yiniia þau verk, sem lúð op- inl>era telur nnuðsynlegast. A hverjum morgni cru t. d.. sendir liéðan stórhópar af mönnum til Hamboi'gai', til að vinna þar. Þeir eru flutt- ir liingað á kvcldin." — Hvað eru þeir látnir starfa í Hamborg? „Þeir eru láthir hreinsa til í rústunum þar, finna heila múrsteina og hreinsa utan af þcim ,svo að hægt sé að nota þá aftur. Þctta cr svo sem ekki hin bezta notkun á vinnuaflinu, en Iivað ættu mennirnir að gera annað — framleiðslan er engin, nema hjá bændunum, og ekki er þeim allt of vel við allt að- komufólkið, sem komið hef- ir verið fyrir hjá þeim. Það er meira að segja sagt, að þeir lialdi í við það um mat, svo að það fái litlu meira að borða en við í borgunum. — Nú, það er hægt að nota þessa múrsteina til að byggja ný hús eða gera við þau skemmdu, svo að það er ekki hægt að segja, að þetta sé alveg út í bláinn." Allt snýst um matinn. - Hvernig taka menn þéssárí naiiðungarvinnu ? „Það er nú upp og ofan, eins og gengur. Menn reyna oft að strjúka, en ahnai's er alliir 'fjöldinn svo sljór, að hann skortir allt framtak. Það er einhver deyfð yfir öll- um hávaða manna, vonleysi og úrræðaleysi, vegna þess hve örðugleikarnir eru mikl- ir. Ef menn fengju meira að borða, þá mundi þetta lireyt- ast f ljótlega, En það verður víst langt þangað til maður getur etið sig mettan á hverjum degi." — Hvað voruð þér að tala um að bændurnir skæru við nögl matinn handa flótta- fólkinu, sem komið hefir ver- ið fyrir hjá þeim? Er það satt? „Það á við mikinn fjölda bænda. Þeim hefir verið fyr- irskipað að taka við fólkinu, en innan um er versti fanta- lýður, sem notar hvert tæki- færi til að stela frá Jjændum og selja á svarta markaðin- um. Það er svo sem hægt að skilja afstöðu ljeggja, en það skapar cnga Jausn á vanda- málinu, því að fólkið verður að fá húsaskjól í sveitunum. I borgunum kömast ckki í'lciri fyrir cn þar eru." Langaði í bita. Við höfðum gengið i stór- an hring umhverfis „blokk- ina", sem gistiliúsið var í'og vorum nú komnir að því aft- ur. Maðurinn tvísté dálítið á gangstéttinni, eins og hann ætlaði sér að segja eitthvað frekar, en ætti bágt með að lcoma orðum að því. Svo sagði hann: ' „Ekki vænti eg að þér get- ið útvegað mér nokkurn aukabita?" „Nei," sagði eg, „en cg skal gefa yður nokkrar sígarett- ur. Þér getið ef til vill gert yður mat úr þeim." Hann Ijómaði allur, þegar eg tók 5 sígarettur úr pakka, sem eg hafði í yaSanum. Það er hregt að selja amerískar síéarettur fvrir allt að fimni mörk i Þýzkalandi, svb að eg þykist hafa gert sæmilega við' hann. Eg gekk aftur inn í gisti- húsið, en fyrir framan það stjáklaði drenghnokkinn, sem hafði liirt sígarettustúf- inn út úr mér. Hann er enn á stubbaveíðiun. H. P. Faxafloi verii iriðaður í 11 ár og lok aður næsíu § ár á eítír. Á lit JFaxaftóanefniiíi#*- Frásögn mag. Árna Friðrikssonar. Alþjóða hafrannsóknaráð- ið hélt f und með sér í Stokk- hólmi á þessu sumri og sam- þykkti þar meðai annars meðmæli með friðun Faxa- flóa í 10 ár og síðan að fló- inn yrði friðaður í 5 ár með það fyrir augum að dragnóta og botnvörpuveiðar leggist þar að fullu niður. Er þessi samþykkt gerð að fengnum árangri rannsókna um þýðingu flóans fyrir ung- fisk. Árni Friðriksson fiskifræð- ingur boðaði tiðindamenn blaða og útvarps á sinn fund nýlega til að skýra þeim frá sögu friðunarmálsins og fór- ust honum orð á þessa leið: Það var árið 1937 að fyrst komii fram tillögur um frið- un Faxaflóa. Var það á fundi hafrannsóknaráðsins, sem þá var haldinn i London og var af Islandi hálfu setinn af Árna Friðrikssyni og Sveini Björnssyni, þáverandi sendi- herra. Var á þessum fundi hafrannsóknaráðsins nefnd sícipuð til að safna öllum gögnum varðandi þetta mál og var Arni Friðrilcsson kos- inn ritari þeirrar nefndar. Hélt nefndin fund í Kaup- mannhöfn, London, Beiiín, Stolíkliólmi og Reylvjavík, en á styrjaldarárunum lá starf- semi Jiennar að mestu niðri nema livað Iiægt var að gera hér á landi. Árangurinn sem náðist af rannsóknum nefnd- arinnar var sá, að Faxaflói má teljast mjög þýðingar- niikið svæði fyrir ungfisk en ekki sem hrygningarsvæði. Rannsóknirnar leiddu meðal annars í Ijós, að af hverjum 1000 lúðum sem veiddar voru i Faxaflóa, var aðeins 71 árs- gömul og meðal þungi þeirra um 20 gr., 913 voru tveggja ára gamlar og meðal þungi þeirra um 130 gr. Sést þvi af framansögðu að ekki nema 16 lúður af þúsundi höfðu náð meira en tveggja ára aldri. Á fundi Iiafrannsóknaráðs- ins í fyrrahaust, sem Iialdinn var í Kaupmannahöfn var þriggja manna nefnd kosin til að vinna úr rannsóknargögn- unum og skila áliti og lit- lögum til ráðsins. 1 þeirri nefnd áttu sæti auk Arna Friðrikssonar, dr. Táning, seni verið hefir formaður Faxaflóanefndar frá byrjuri hennar og Mr. Graham. Þessi nefnd skilaði verkefni sinu til Faxaflóanefndar og Faxa- flóanefnd svo til Hafrann- sóknaráðsins. Féllst ráðið á að mæla með tillögunum eins og "þær voru og eru þær i stuttu máli á þessa leið: A. 1. Að alþjóðleg tilraun verði gerð með friðun ís- lenzk hafsvæðis og að til þess verði Faxaflói valinn innan linu f rá Garðslcaga og Malar- rifs. 2. A þessu svæði verði öll botilvörpu- og dragnótaveiði bönnuð. Og viðlvomandi fiskimönnum, sem verða fyrir tjóni af j)essum ráð- slöfunum, verði greiddar skaðabætur. 3. Að friðun þessi standi i 10 ár og að þeim tima liðnum verði flóinn lokaður i 5 ár til að hoegt verði að ganga end- anlega frá fullkominni og ævarandi friðun flóans. Að rannsóknum um þýð- ingu flóans verði haldið á- fram svo að sem öruggastur grundvöllur fáist fyrir frið- un hans. B. Mælt er með því að skýrslur Faxaflóanefndar » verði Jjiríar á prenfi. Næsti áfanginn i þessu máli verður svo farinn af skrifstofu hafrannsóknaráðsins með málaleitan hennar til viðkom- andi ríkisstjórna. Verður sú málaleitan á þá leið, að rikis- stjórn Islands verður ráðlagt að kalla saman alþjóðlega fulltrúaráðstefnu allra landa, sem Iiagsmuna eiga að gæta gagnvart þessu máli. En haf- rannsóknaráðið er vísinda- stofnun, sem hefir ekki ann- að en tillögurétt í þessu máli. Að síðustu minntist Arni Friðriksson samstarfsmanna sinna i nef ndunum með þakklæti, sérstaklega þeirra dr. Táning og Mr. Graham. Einnig drap hann á þann skilning sem friðunarmálið hafði mætt hjá þeim ráð- herrum, sem farið hafa hér með atvinnumál þau 9;ár sem það hefir verið á döfinni.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.