Vísir - 02.11.1946, Blaðsíða 2

Vísir - 02.11.1946, Blaðsíða 2
VlSIR Laugardaginn 2. nóvember 1946 'dskar hallddrsson útgérðarwaður: Síðasta grem: Hvað er tramun Fyrir tveiniur árum skrií'- aði eg grein, er hét „Útflutn- ingsverðmæti afurðanna á að vera grundvöllur alls kaupgjalds á landi og s.jó við rekstur þjóðarbúsins. Hluta- skipti á ölhun ftskiflótanum.* Þegar eg skrifaði þessa grein var orðið fyrirsjáan- legt að útgerðin myndi kom- ast í sjálfheldu og stöðvast, og til þess að fyrirbyggja það yrði að gerbreyta hagkerfi þjóðfélagsins og bafa vísi- tölureikninginn aðallega eftir útflutningsverðmæti afur'ð- anna. Eg sýndi fram á, að hluta- skipti á fiskiflotanum, þótt gömul vœri, yrðu lieilbrigð- ustu kjörin og ekkert annað en raunverulegt útflutnings- verð afurðanna gæti verið kaupgrundvöllur fyrir út- gerðina. Mér er ljóst að verðsveiflur á afurðum i lok stríðs geta verið óþægilegar íyrir nokk- urn bluta manna — en þvi yerður að taka eins og það er — en strax og verðlag út- flutningsafurða fer að jafna sig er ekki annar beilbrigður vísitölugrundvöllur til. Um þetta mál ritaði Björn Ólafs- son, fyrrv. ráðberra, og fleiri menn í fyrra vetur i þetta blað — og úlgerðarmenn og braðfrystiliúsaeigendur eru samþykkir þessu fyrirkomu- lagi. Fjöldi framleiðanda er hræddur við Alþingi og gerð- ir þess, pg vilja beldur hafa það lokað en opið. Framsókn og Alþýðuflokkurinn eyði- lögðu virðingu þingsins, og þegar þeir gáfust upp 1939, er allt var að fara um koll lijá þeim og þjóðstjórnin kom, létti miklum áliyggjum aí' útgerðarmönnum. Þá var genginu breytt, og bætt var að reka hefndarpólitik á ein- staka menn og f'lokka. Þá urðu menn óhultari um at- ¦vinnurekstur sinn. Og öll ár- in síðan fram að þessum tíma hefir þjóðin auðgazt, en aðal- meinsemdina i þjóðfélaginu er að finná hjá Alþingi sjálfu. Þessir virðulegu menn eru alltaf að verzla við sjálfa sig. — Sjónarmiðin eru misjöí'n. stéttabaráttan hör'ð, sljörn- málarefjarnar flóknar og hrekkjóttar, allir flokkar vilja græða pólitískt og nú eru tilkallaðir hagfræðingar. sem eiga að leysa hnútana með þingmönnum, sem virð- ast ráðþrota, nema hvað Ey- steinn fann upp rá'ðið, er hann í útvarpinu um daginn sagðist ætla að hoppa upp á „breiðu bökin'" andstæðing- anna, til að bjarga sér og sín- um. Það var einhver alþýðu- maður; á Eyrarbakka, sem kvað einu sinni til einhvers Þetta er sið- asta grein Öskars Hall- dórssonar í greinaflokk- inum um kjör útgerð- arinnar. vesalings að sér þætti undar- legt, „að þeir, sem aldrci kimna ráð, ætla að bjarga binum." Við höfum fengið mikið af nýjum framleiðshttækjum eftir þessa slyrjöld, en þau hafa verið dýr og mörgum ofviða. Fjöldi manna beldur, að ef þing, ráð, nefndir, stofnanir og sendilierrar bafi „með blutina að gera", þá sé linúturinn leystur. Nú bafa öll þessi öfl fengið að ráða um byggingu bátanna, sem byggðir voru innanlands, og Sviþjóðarbátana, en það sem hefir skeð, er að bátarnir eru- rándýrir og helzl engum fært að eiga þá til útgerðar. Þegar sænsku skipasmiðirnir áttu von á þessari stóru bátapöní- un, blupu þeir allir i einn bóp og ger'ðu eitt byggingar- tilboð, sem fór um hendur sendiberrans i Stokkbólmi. Þetta gerði bátana eflaust miklu d}rrari, og enginn virð- ist bera ábyrgðina. Hér fórum við beimsku- lega að. Eg benli á það i rök- studdri grein í Morgunblað- inu á þessu tímabili, að fjöld- inn allur af útgerðarmönnuni fvrr en 'búið er að samrima mikla vinnu og fyrirhöfn í tilkostnaðinn í landi. Það er komin holskefla yfir okkur með þorskinn. Við ráðum ekki við neitt, þótt sæmilega gott verð yrði á þofski upp úr sjó, sem engin trygging er fyrir ennþá. Hraðfrystibúsin. — Ætli það hafi ekki verið byggð fryslibús fyrir um 50 millj. króna. — Á meðan Englend- ingar keyptu allan braðfrysta fiskinn í stríðinu var afkoma þessara búsa sæmileg, en i fyrra hættu þeir kaupunum og gekk þá i mesta basli að koma bonum út. Ríkisstjórn- in 6g Söluihiðstöð braðfrysti- húsanna lögðu í það mikla vinnu og sendinefndir fóru víða um lönd til að selja og leita markaða fyrir brað- frysta fiskinn — og reyndi þá fyrst á þolrifin um sölu þessa fisks á frjálsum mark- aði, en hún gekk treglega. Eg var þá erlendis sjálfur og bitti menn frá þessum aðil- um og f jölda útlendra manna, er bafa ábuga á viðskiptum með frosinn fisk, og vil eg segja það, að mér þótti ekki álitlegt með frystibúsin okk- ar, enda hafði eg aldrei gert mér miklar vonir um frosna fiskinn. Þegar eg kom beim í marz gerði eg það að tillögu minni við Finnboga Guðmundsson, útgcrðarmann, sem er sam- eignarmaður minn og nokk- urra annarra manna i hrað- frystihúsi í Sandgerði, að við stöðvuðum ¦ frystingu á fiski fisksölu og þessi nefnd. Norðmenn áttu síðastliðið ár i talsvert miklum erfið- leikum með sölu á sínum braðfrysta fiski og seldu fyr- ir lægra verð en við okkar fisk. Að þvi er eg bezt þekki, þá munum við eiga erfitt með sölu á nokkuru verulegu magni af freðfiski til Amer- iku og það mun taka langan tíma að afia markaða þar. Sama er að segja um flest Evróulöndin, að undanteknu Rússlandi með tilheyrandi löndum. Það þekki eg ekki. Norðmenn, Svíar og Danir eru allir að auka sína hrað- frystingu, og þegar eg var i Danmörku í sumar var einn frystibúseigandi þar að breyta fjórum búsum sínum í hraðfrystihús fyrir fisk, en annar var að byggja stórt hraðfrystihús i Skagen. Eftir þvi sem eg fekk upplýst, er væri sjálfur vel fær um kaup á bátum sinum. Þcir mundu 1 Þá strax' W eS ef aðlst um að þrýsta niður verði á véluni og byggingarkostnaði, og hátana gælu þeir þá haft eftir sínu höfði og hefðu þá vi'ð engan að kvarta. Ennfremur varaði eg við að byggja rán- dýra báta hér innanlands. Iðnaðarmenn urðu æfir yfir þessu — en ætli þá langi mik- ið til a'ð gera bátana út og standa undir rekstri þeirra? Að útgerðin er nú óviðráð- anleg er ekki eingöngu að kenna þessum dýru bátum, heldur er allur tilkostnaður í landi yfirspenntur, kaupgjald Og skem vinnubrögð eru dauðarotliögg á þorskútgerð- ina. Megnið af henni á ekkert annað el'tir en fjárþröng og gjáídþröh Vinnuafköstin á sjónum og við línuna í landi hafa aldrei verið betri né meiri en nú — en aðkeypta vinnan í landi, bílarnir, við- gerðirnar og viðhald bátanna er útgerðinni óviðráðanlegt, og þótt allar aðrar þjóðir geti aflað fisks, selt hann í. Englandi og grætl stórfé, með því markaðsverði, seni nú er, þá stórtöpum við, og ekkert viðht að sigla hátafiski íeng- . txr. Ekkert af þessu lagast þá margir finna leiðir til að fleyta útgerð sinni áfram. JtífRfcaf)|^ %'Wti. útgerðar- riíéhri a'ðiá frjálsán iririflutn- ing landbúnaðarafurða, til þess að sú drepandi dýrtíð, sem nú ei\ fyrir, minnkaði. Það er varla að menn' séu matvinnungar með þvi verði, sem nú er á landbúnaðarvör- um. Með þessu yrði talsyerð frjáls verzlun til í landinu og ekki drepinn kjarkur og dug- ur úr þúsundum ungra manna, er vilja bjarga sér sjálfir og ekki eiga neina leið með gjaldeyri fyrir nám, verzhm eða hugmyndir sin- ar og þurfa kannske að eiga lífsgæfu sina undir mörgum smásálum nefnda eða rikis- stjórna. Auðvitað ættu útgerðar- menn að sjá sér fyrir öllum þurftum útvegsins og sjálfra sin af þessum gjaldeyri. Fyrir 10 árum skrifaði ein- hver maður smágrein i Visi undir dulnefni og sagði eitt- hvað á þessa leið: Eg er kaup- maður og fæ mín gjaldeyris- leyfi hjá nefndinni eftir lög- boðnum leiðum. Þessi leyfi eru lítil, en hann bætir við: Eg skal fara í útgerð og fram- bygging frystihúsa þar helm- leiðsluna, ef eg fæ að nota iiigi lægri að verði en hér á talsvert af mínum eigin landi, vinnulaun stúlkna voru gjaldeyri. Eg man ekki eftir rúmurþriðjunguraf því, sem að hafa séð aðra jafnskyn- borgað er bér og fiskurinn, samlega grein og þessa í 10 sem keyptur var þennan dag^ár, og það er efni hennar, á Skagen, var 10 aurum ó-,sem verið er að ræða um, og dýrari kilóið en hann fæst til.getur ráðið því, hvort lifandi frvstingar hér. vi'ð gætum selt það, sem fyr- ir væri, hvað þá heldur 300 smálestir, sem áætlað var að eftir væri að frysta i húsinu til vertíðarloka og kosta mundi um 600.000 krónur að framleiða. Svarið, sem eg fekk hjá Fmnboga og fleiri, var háð um svartsv'iii mína, cn cina bótin var að eg er ekki umlalssár né umtals- hiaHldur. En það sem síðar skeði var, eins og kunnugt er, að félagi Stalin bjargaði þessu við, með þvi að kaupa þcssar afurðir og fleiri, og liafi nokkur sendinefud ís- lendinga átt gott skilið, var það ncfndin, sem sámdi við Rússana síðastliðið ár. En mcr kæmi ekki á óvart — hcfði þessi Rússlandssala ckki orðið — að við Finnbogi ættúm bæði fiskinn og fisk- vixlana í Landsbankanum. Stjórn Sölumiðstöðvar hraðfrystihúsanna hefir tvo úrvalsmenn við sölu á hrað- frystum fiski ei-lendis, annan i Ameriku, hinn í Evrópu, og vil eg fullyrða, að eg hefi. aldrei, fyrr né siðar, þekkt neina sölunef nd íslenzkra af- urða, sem hefir látið jafn- - Nú er vit- að að Englendingar taka ekki nema litinn hluta af norsk- um og dönskum bátfiski, svo þessar þjóðir verða að leita nýrra markaða fyrir fisk sinn. Þess vegna vil eg balda því fram, að það séu svo til óvið- ráðanlegir erfiðleikar fyrir þorskútgerð hér eins og stendur, en aftur á móti þarf ekkert að gera til að örva þátttöku í síldveiðunum. — Þar er bjart framundan. — Hvað á þá að gera til að örva þorskútgerðina — án þess að útgerðarmenn geri kröfur til ríkisstyrks og þviliks? Vil eg þar taka undir tillögu for- manns Landssambands út- vegsmanna, Finnboga Guð- mundssonar, að afhenda út- gerðarmönnum sjálfum — ekki nokkurn bluta gjakl- eyrisins — heldur allan þann gjakleyri, sem kemur inn fyrir þorskafurðirnar. Út- gerðarmönnum veilir ekki af. Sama vil eg að gert sé fyrir hændur, að þeir fái sinn gjaldeyri. sjálfir. — Eg vil lofa ríkisstofnununum að hafa sildargjaldeyrinn — með bonum sé fest gengi bankanna. Menn halda kann- ske að þetta sé grunnt hugsað og óframkvæmanlegt, en þegar á reynir i f ramkvæmd- inni, verður þetta til að örva alla þorskútgerð. Fátækhr úlr gerðarmeniv' sem ekki gætu hreyft sig eða fengju það ekki fyrir bönkunum, mundu er i landinu eða ekki. Nú eru umbrotatimar, allt er komið úr eðlilegum skorð- um og kaupgjald ^dða orðið 5 til 10-falt við það, sem var fyrir þessa styrjöld. Eg skal geta þess, að margir fast- launaðir menn greiða nú eins mikið í útsvar og skatta yfir árið og öll árslaun þeirra voru fyrir styrjöldina og allt- af er grunnkaupið sihækk- andi og allir gera kröfur, og hafa gert kröfur, nema út- gerðarmenn. Nú vil eg að þeir geri kröfur og krefji ekki ríkisstyrks til þorksins, heldur heimti sinn eigin gjaldeyri og frjálsa verzlun me'ð hann og vörukaup fyrir sig, og það f rá þeim löndum, sem útvegi þeirra og afurða- sölu er hentast. Þetta geta orðið hörð átök, en þeir eiga sjálfir þá menn, sem geta borið þessar kröfur fram til sigurs. Þeir mega ekki láta blekkja sig á neimi hátt. Þeir mega ekki afhenda þessi mál i hendur þingmanna. — Þeir eru margir bundnir við sína eigin verzlun. Þeir mega ekki Frh. á 7. síðu. Nýtt, óupptekið borðstofusett; ljós eik, til sölu á kostn- aðarverði vegna húsnæð- isléysis. Tilboð, merkt: ,,K:járakáuf)", séridist Vísi. - :¦ •:i! «. .-ij:' V<&\KitiO>G<ii}tX}C ¦ ¦-?$•

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.