Vísir - 11.03.1957, Blaðsíða 3

Vísir - 11.03.1957, Blaðsíða 3
Mánudaginn 11. marz 1957 VÍSIB Þannig er nú umhorfs að Árbæ. Allar rúður eru brotnar o£ húsin að grotna mður. — (Ljósm.: P. Thomsen.) Bisidliiiilisniaiur bruggar bezta wSiiskyið — heinta, Fieskan kostar 8 sh. og 6 d. NíðurlægíiM' Hánner að grotna niður fyrir augum -bæjarhúa. Þegar ég hafði lesið greinina vm Glaumhæ í Skagafírði, í Vísi nú fyrir skömmu, og séð þa'r mynd af vél hirtum sveita- bæ, þar sem komið hefur' verið upp ..gagnmerku byggð.arsafni Skagfirðinga eins og segir í greininni,. datt mér í hug annar sveitarbær hér undir handaf- jaðri okkar Reykvíkinga, en það er Árbær, sem.nú er kominn i eyði fyrir nokkru, og hvernig að honum er nú búið. Árbær er hreint ekki- ólikur Glaumbæ í Skagafirði þegar litið er á framþil hans eftir myndinni að dæma, aðeins þil- stafnar 'fram á hlaðið einum eða tveimur færri a "Áfbæ. Árbær hefur verið, eftir þvi sem nú verður séð. stílhreinn og þjóð- iegur sveitarbær, hvar sem á er litið, bæði úti og inrti, og hefði sannarlega átt vel við að honum hefði verið vel við haldið, og 'hann gerður að byggðarsafni eins og Glaumbær í Skagafirði. Árbær á sér merka sögu enda þannig í sveit settur. Um langan aldur var Arbær áningarstaður, hvildar og gististaður manna úr .sveitum austan fjals, og raunar miklu víðar að úr sveitum hér sunnanlands, meðan lestaferðir tíðkuðust, og sveitamenn komu með afurðir sínar, og sóttu nauðsynjar til heimila sinna á hestum til Reykjavíkur. Og margir eldri Reykvíkingar muna, að það þótti góður út- reiðartúr að fara upp að Árbæ, ef höfuðstaðarbúar vildu reyna gæðinga sina, og komast upp í sveit. Var Árbær þá eftirsóttur!, greiðasölustaður og Margrét þjóðkunn húsfrej'ja, nærgæt- in, og veitul í mat og drykk, við ferðamenn, hvort þeir voru langt eða skammt að komnir. Oft hefi ég séð á það minnzt í dagblöðunum hér, að æskilegt, og sjálfsagt væri að Árbæ yrði haldið við í þeirri mynd, sem hann var þegar hann var yfir- gefinn sem mannabústaður. Mæt'tu þá þarna allir sjá sviphreinan, velhirtan, og vel búinn sveitabæ, í fallegu um- hverfi, með útsýni af bæjafhlað- inu, sem einna fegurst er ihá- grenni Reykjavikur. Einnig minnir mig að ég hafi séð í blöðum félgög hér í höfuðstaðn- um — Fegrunarfélagið og Reykvikingafélagið — orðuð við endurreisn Árbæjar, og bið ég afsökunar ef ekki er rétt með farið. Einn góðviðrisdag nú nýlega gerði ég ferð mina upþ að Árbæ til að sjá með eigin augum ástand bæjarhúsana, og alls um- hverfis þar, því mig hafði lengi langað til þess að leggja orð í belg með þeim mönnum sem halda vilja uppi virðingu þessa háttvirta sveitabæjar hér í næsta nágrenni Reykjavíkur, og telja það sjálfsagða ræktar- semi við nútíð og fortið, að lialda honum vel við, og hafa þar allt, sem þar á að vera, i röð og reglu utan húss ng innan. En livað er svo þarria að sjá nú'í dag? Því er fljótt svarað. Ömurleika og niðurlægingu á helgum og þjóðlegum minjum, og algert afskíptaleysi um það hvernig þessi bær með sina merku sögu brotnar og grotnar niður. Eins og ástand Árbæjar er i dag get ég ekki séð, að bæjar- húsunum verði með r.okkru móti bjargað héðan af, en ef það væri ætlunin, og vilji nógu margra fengist fyrir því, og þá náttúrulega ekki sist ráðamanna Reykjavíkur, að Árbær yrði endurreistur, ¦ og gerður að minja- og byggðasafni, þyrfti að bregða skjótt við, og taka mynd af honum, og gera teikningu af húsaskipan hans og herbergja, eins og hægt er að gera sér grein fyrir að hún hafi verið, og endurbyggja hann svo í sinni mynd úr varanlegtt efni, og ætla honum svo hæfilegt umhverfi, tún og traðir, eins og það nú er, en vel og snoturlega girt, því þarna rís útborgin i kring með tíð og tíma. £|g held-að flestum Reykvik- ihgum f ynrii til rifja niðurlæg- ing Árbæjar, þeirra sem gerðu sér ferð þangað upp eftir nú i góða veðrinu, og sæju með eigin augum ástand staðarins eins og það er í dag, og að þá myndu fást riógu margir, og mér færari menn, til að taka til hendinni um skriftir, og annað í þessu máli,' sem vænlegt yrði til góðs árangurs um farsælar aðgerðir i framtiðinni. . Kjartan Ólafsson, brunav. Henry Ambrose Pinger, ka- þólskur biskup í Kína, var ný- lega látinn laus eftir að hafa setið 5 ár í faugelsum komm- únista. Hann var hafður í haldi í fjögur ár, áður en hann var leiddur fyrir rétt og ásakaður, en þá var eitt helzta ákæru- atriðið, að iiann var „kaþólskur prestur". Þjóð ga£ því nafnið s.itt. — Skáldin lofa það í Ijóðiim sín- um. Ameríkumenn greiða doli- ara fyrir bað, en bindftidisraað- urinn Toplin, sem reyndar ir járxbrautarsiiarfsmaður að at- vinnu, var dæmdur í sekt fyrir að framleiða það! Toplin fann upp sína eigin aðferð til að búa til fyrsta flokks whisky, eins gott whisky og Skotar einir geta framleitt. Fyrst ætlaði hann að brugga bjór. Hann hefur mjög mikið yndi af því að fást við allt, sem er efnafræðilegt. Hann bjó sér til bruggunaráhöld og út kom bjór. „Eg gaf vinum mínum að bragða á honum," sagði Toplin í réttinum, „og þeir sögðu hann hörku góðan. Því næst hugðist. ég brugga vín — borð- vín. Eg ætlaði að búa það til úr kartöflum. Eg lét það gerj- ast í einar þrjár vikur. Sjálf- um þótti mér það ekki gott á bragðið svo mér datt í hug að láta það fara í gegnum eiming- artæki, sem ég bjó mér til og sjá h'vað úr þessu yrði." Toplin hafði sett um 35 litra í gerjun. „Eg las nokkrar. bækur um whisky-framleiðslu og eg vissi hvað whisky var. Eg fann brátt að það sem kom úr eimingar- tækinu var algjörlega hreint. Eg bragðaði á því, en þar sem ég hef ekkert vit á áfengum drykkjum tók eg nokkrar flöskur af því, sem eg hafði eimað og gaf það vinum mín- um. Þeir sögðu mér að það væri framúrskarandi gott. Allt, sem eg notaði til framle.iðslunnar gat hver maður, kona og jafn- vel barn keypt í búðum, en eg hef aldrei kynnt mér löggjöf- ina um framleiðslu eða sölu áfengis í þessu landi. Mér var ekki Ijóst að eg var að búa til whisky fyrr en mér var sagt, að það væri allra bezta whisky, sem eg hafði bruggað. ,• Saksóknarinn sagði í réttin- um, að whiskíið hans Toplins væri 84.1% að styrkleika, en venjulegt skozkt whisky er að- eins 65%. Ennfremiar upplýsti saksóknarinn, að Toplins- whisky væri eins gott og hvaða whisky annað, sem selt væri í Skotlandi. Toplin lýsti því yfir að hann gæti framleitt Toplin-whisky fyrir 8 shillinga og 6 penoe flöskuna, en í búðum kostsr whisky-flaskan 35 sh. Toplin var dæmdur í 18 sterlingspunda sekt fyrir brot á mörgum lagagreinum. — En hann segist ekki ætla a,ð skýra frá leyndarmáli íánu, þó að hann verði að eyðileggja bruggunartækin. „Þeir mega vera fegnir whisky-bruggar- arnir," segir Toplin, „að ég varð að hætta núna, þeir geta ' þá haldið áfram að okra á slæmu whiskyi. Tækin mín ' kostuðu aðeins smápening. Eg er viss urri að bruggararnir mundu gleypa við formúlunni | minni og aðferðinni, ef eg byði þeim hana." — Og hver veit nema Toplin whisky komi á ! markaðinn einn daginn! Sambandsjintg íslenzkra svelfafélaga. Fulltrúaráðsfundur Sambands íslenzkra sveitarfélaga var sett- ur í Reykjavík í gær. Fundinn sitja stjórn sam- bandsins og fulltrúar úr öllum landsfjórðungum. Fyrir fundinum liggja mál, auk innri málefna sambands- ins, og eru þessi helzt: 1. Samtök sveitarfélaga urri kaup og rekstur nýtízku tækja til varanlegrar gatnagerðar. 2. Samræming á' launakjörum fastra starfsmanna sveitarfé- laga. 3. Stofnun innheimtu- og endurskoðunarskrifstofu er starfi á vegum sveitarfélag- anna. 4. Endurskoðun sveitar- stjórnarlaganna. 5. Breyting á lögum Bjargráðasjóðs íslands o. fl. -— Gert er ráð fyrir að fund- urinn standi til mánudags næst komandi. -k Útflutningur á skozkum tweed-efnum varð meiri cn nokkurn tíma áður 1956, — jókst um 1.5 mjllj. stpd. upp í 12.530.000 stpd. Einn fjórði framlciðslunnar fór til Norðurlanda og Vestur- Evxópulanda. — Fyrir ót- flutninginn til Kanada og Bandaríkjanna f©ngust 18 millj. dollara eða 3 millj. .dollara meira en 1955. li.lt. CiaiBiiingliaiii CilraSiam: VantrsíalMr raeðal MóhaffiððstruarmaiiPiia. stúdentarnir væri beininga- menn, þá voru þeir samt allir menntaðir, höfðu farið víía um landið og áreiðanlega seð kristna menn í hafnarborgu.-n svo þúsundum skipti..... Við urðum nú heldur von- betri og afréðum að senda Aii til næsta mannabústaðar til að kaupa matvæli. Var það sann- arlega heppilegt, að við skyld- tim taka þetta ráð því að fyrir bragðið fengum við þarna góða niáltíð, en það áttu að líða nokkrir dagar, þangað til við gætum borðað okkur metta af'tur. Þegar komið var í'ram hjá N'Zala tók við brött brekka niður á sléttuna handan við fj allgarðinn. Sagði Mohameð- el-Hosein, að íbúar sléttunnar væri herskáir mjög og gengi alltaf vopnaðir og lægi vegurinn til Tarudant um mörg þorp þeirra. Hann gerði þó ekki.ráð fyrir því, að það yrði miklum vandkvæðum bundið að kom- ast gegnum þau, en taldi að okkur mundi frekar stafa hætta af ræningjum og slíkum ó- þjóðalýð. Þeir hefði hið mesta ýndi af að ræna Mára (því að sjálfir voru þeir Berbar) og hikuðu ekki við að drepa hvern kristin mann, sem á vegi þeirra yrðit því að þeir þurftu ekki að óttast yfirvöldin eins og fólkið -handan við fjöllin, þar sem lögleysur voru ekki eins algengar. Að l^kum sagði Mo- hameð þó: ,,Við erum í hendi Allah. Ef eitthvað kemur fyr- ir, þá skuluð þið láta mig hafa orðið fyrir okkur, því að það er ekki að ástæðulausu, að eg er kallaður slyngasti essreki hér um slóðir." Augu hans skutu gneistum, er hann sagði Iþetta, hökutoppurinn gekk sitt |á hvað, andlitið skældist allt af hlátri og hann baðaði út öllum öngum af eintómri kátínu. Márar hafa hið mesta gaman af að leika á menn (eins oe sumir þeir, sem kristnir kall- ast) hann gat ekki hugsað sér neitt skemmtilegra en að gabba heila borg me^S því að telja henni trú um að vantrúarmað- ur væri í rauninni helgur mað- ur frá Fez. Þegar við spurðum hann hvað við ættum að gera, ef einhver kæmi upp um mig á leiðinni, var svar hans ailcaf á sömu leið, svo að eg hæiti loks að spyrja, því að eg sá, að hann var hvergi hræddur, og auk þess var eg nú sjálfur orð- inn sannfærður um að við vær- um búnir að sigrast á verstu erfiðleikunum Ali kom af-tur klyfjaður brauði og kjöti, eggj- um og ávöxtum og við settumst niður til að njóta síðustu mal- tíðar okkar sem frjálsir menn í lahdi kaidsins í Gundafíi. Aii sagði okkur, að kaidinn hegð- aði sér eins og hann væri sold- án, og hefði hann veríð látinn bíða í hálfa klukkustund ásamt öðrum fercamönnum, áður en honum veittist leyfi til að kaupa vistirnar. Þegar við vorum búnir að snæða morgunverðinn héldum við áfram ferðinni og vorum í bezta skapi. Riðum við fyrst í klukkustund eftir grýttri- sléttu- og beyg&um þá fyrir smáhæð. Birtist þá skyndilega fyrir framan okkur mannlaust hús, en í hálfrar mílu fjarlægð á hægri hönd var gríðarmikill kastali. Umhverfis hann voru fagrir garðar, vaxnir trjám og

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.