Vísir - 05.04.1957, Blaðsíða 4

Vísir - 05.04.1957, Blaðsíða 4
VÍSIR Föstudaginn 5..apríl-1957 Það var hringt til mín af forn- Jkunningja, farandmanni, sem íerðast hefur víða. Allsstaðar er hann aufúsugestur. Það vona eg hann finni, þegar hann endr- um og eins kemur hingað til pkkar vestur. Þorsteinn, blaða- maður og rithöfundur, heitir hann. Hann spurði mig formála- Jaust: „Hvernig finnst þér að vera hjá ,,vondu fólki" núna, og hvernig líður því um þessar mundir?" Mér varð í fyrstu eitthvað svarafátt, veðurbarinn sveitamaður, sem verið hafði í einangrun um átta vikna skeið. En var það nokkur furða, þótt mér yrði í fyrstunni tregt um tungutakið? Eg hafði ekki séð gesti í langan tíma. Það sjaldan nágrannar mínir komu til mín, ávallt í brýnustu er- indum, fann eg betur en nokkru sinni fyrr, hversu mikils virði það er að fá að hafa gesti á heimili sínu. Nú var það ekki hversdagslegt, er nágranninn bar að garði, en beinlínis hátíð- legt. Er eg heyrði rödd vinar míns í símanum, hélt eg hann astlaði að koma til mín og okk- ar hinna, um langan veg til að hitta okkur að máli og horfa á snjó. Já, utan úr heimi, frá umheiminum, sem horfið hafði okkur um tveggja mánaða skeið, ætlaði maður að koma, meiri en venjulegur þegn, sem 3ét sér ant um líðan okkar. Hann vildi erinda við okkur meira en rétt að forvitnast og fiska upp sögur um „vpnt fólk". Því miður varð mér ekki að von minni, að fá að sjá hann. Hann bað mig einungis um sannar fréttir af ástandinu og líðan fólksins. Fyrsti veturinn frá fcví 1920. Þótt mér finnist það vera að bera í bakkafullan lækinn að koma með fréttir af okkur núna, eftir að sum blöðin og út- varpið hafa að undanförnu tínt allt til, sem um tíðarfar og á- standa verður sagt. vil eg samt verða við' bón fornkunningja míns um að segja honum eitt- hvað um .ástand og horfur í sveitunum okkar á sunnanverðu Snæfellsnesi. Og alltaf mega það teljast annálsverð tíðindi, barátta bóndans í venjulegu - ^fréttaformi, aðeins samtíningur 4"iig hann lauslegur. |>M Þetta byrjaði með logndrífu ¦4 'og frostlausum snjó. Kafaldið **¦ stóð í tvö eða þrjú dægur, og - snjórinn varð djúpur og jafn. -Engum fannst þetta umtals- vert. Einhvern tíma hlaut vet- 'örfnn að byrja. Þetta óaði eng- um. Okkur fannst víst öllum að veturinn hlyti að gæta hófs, eins og hann hafði jafnan gert um langt árabil. Það ber öllurn saman um, að við höfum ekki haft vetur hér síðan 1920, að heitið geti. Þeir hafa flestir verið mildir og góðir hinsvegar hafa mörg vorin verið köld og kalviðrasöm. Undan þeim hef- ur oft sviðið, mönnum og mál- leysingjum, enda eru köldu vorin alltaf stórum hættuiegri bónda og búfé, en vetrarfarið. tveggja feta djúpur á láglendi, [köldu kveðjur að sunnan, að harður en svo illa gerður, að ! ekki yrði reynt að opna leiðina hann hélt hvorki uppi skepnum né gangandi fólki. Mátti segja, að hver yrði að sitja og standa, þar sem hann var kominn, og fé og hross í algjörðri innistöðu. Keyrði um þverbak. En þá keyrði fyrst um þver- bak, er hann tók að hvessa um 27. janúar. Norðan og norðaust- anáttin fór að blása sterkt og kalt úr fjallaskörðunum með Sr. Þorsteinn L. Jónsson: frosti ofl fönn hjá vestur um ó.ákveðinn tíma. Það væri tilgangslaust að halda þvílíkum „koppagötum" opn- um. Sjálfur vegamálastjóri átti að hafa sagt þetta. Eg sel þetta ekki dýrar en eg keypti bað og vona, að þetta hafi verið ýktar skotspónafréttir. Á þessu tíma- bili var aðeins tvisvar reynt að hjálpa mjólkurbílum okkar suður með aðstoð einnar ýtu og síðar tveim. Það skal líka við- urkennt, að það var varla vinn- andi verk. Bílarnir þurftu að læðast í plógfar ýtunnar sam- stundis, ef þá átti ekki að fenna í kaf og verða eitt með hvítunni í ábreiðu Þorrans og Góunnar. Astand og horfur. Þetta var bæði þreytandi og erfitt verk fyrir bifreiða- og ýtustjórana^ sem allir voru af jvilja gerðir að bjótast áfram hey, en í lokin breytti aftur til úrkomu. en margur hafði haft lélega uppskeru af útjörð og engjum. Samt held eg okkur blessist áfram til sumars og sólar. Sumir vildu fljótlega reyna að flytja mjólk með ýtum, sem drægju sleða. En af.því% að þessi vetur kom flatt upp á okkur, dróst það nokkuð að smíða dýra sleða, sem yrðu vonandi sjaldan notaðir, kann- ske aldrei framar. Þetta hefur samt verið gert. Hefur ein ferð verið farin þannig ,úr Staðaf- sveit og Eyjarhreppi. Kol- hreppingar byrjuðu fyrr og sendu mj.ólk upp írá því tvisv- ar í viku. Þeir höfðu meira að segja orðið þrjá sleða í eftir- dragi en seint gekk ferðin. Snjórinn var svo illa gerður, að ýtan „spólaði" í þungum snjó með hin þungu hlöss. Þurfti auk þess að vara sig á keldum V Rætt uiti snójalög, samgöngn- leysi og fleira á Snæfellsnesi. Á dögunum — þegar tíðarfarið og færðin var, hvað verst á Snæfellsnesi — hringdi fréttamaður yísis til séra Þorsteins L. Jónssonar, sóknarprests í Söðulholti, og bað hann skýra lesendum blaðsins frá ástandi og horfum þar vcstra.-Séra Þor- steinn brást vel við og hefur nú sent Visi eftirfarandi línur: Eftir . magra daga hrakningaog afætum, því að allsstaðar er komu þessir menn svo aftur og frostlaus jörð undir. Hvorki ár fengu ekki þakklæti hjá okk- j né vötn eru ísi lögð; aðeins ur, sem heita sátum, eins og snjór. sem í þau hafa hlaðist, þeim bar. En við höfðum líka hefur þjappast saman, orðið að málsþætur. Menn þurftu að hjarni. koma frá sér afurðum pg fá aft-1 ur matvöru og eldsneyti. Margir' Snjóbílarnir urðu að híma yfir köldum eld-, hjálparhellan. færum, huga að skepnum sín- um í innistöðu, sjáandi fram á Eftir þennan vetur hef eg sannreynt, að ekki geta bjargað algjöran eldsneytisskort pg' okkur ýtur. bílar né sleðar með fóð-urbirgðaþurrð, jafnvel hey- ýtum, ef hart fer. Og það eitt Síminn varð [þverhandar þykkur og 100 staurar brot nuðu. . Veðrið var roilt> en mistrað vegna muggunnar. Snjórinn hlóðát á símann,.vel þverhand- ar þykkur, og var tilsj'mdar eins og margfaldar örmjóar loftbrýr úr hvítum kristöllum. Þá kom allt í einu fyrsti vá- bresturinn. Snjórinn lá þungt og kalt á vírunum. Símastaur- arnir þoldu ekki þungann. Þeir svignuðu og brotnuðu, um ofanhríð og skafrenningi. Það bættist við snjóinn, sem fyrir var. Göngin, sem snjóýtan gerði, er reynt var að opna leiðina, fyllti jafnpðum. Hækk-jeða þriggja vikna rosa aði hrönnin jafnt og þétt og lá sumarið reyndist vel þurrð hjá sæmilegum heyja- bændum. Er þó ólíku oft saman að jafna, heyskaparjörð og beitar. Ekki sízt á gjaffelldum tímabilum. Það veit sá, er reyn- ir. gleggst. Yfirleitt voru hjá okkur góð hey í haust og kjarngóð, þótt sláttur byrjaði illa, með tveggja er víst, að ekkert hjálpaði okk- ur betur í vetur en blessaðir snjóbílarnir með Pál og Guð- mund innanborðs. Páll var hjá okkur skemur. Eftir, að hann fór annað, varð Guðmundur Jón- asspn eftir, jpklafarinn, sem komist hefur að Hvannadals- hnúk, og treystir sér að komast Mið- alla leið þangað upp í bílnum pg gaf sínum ef á þarf að reyna. óslitin allt_ vestan frá Staðar-, græn, sveit og suður í Borgarnes, eðaj um: 70—80 km. vegarlengd og;^ þyngdist eftir því er sunnar dró. Þegar ekki snjóaði var stöðugur snjójagandi vegna stormanna, sem alltaf blésu, að undantekn- um 3—4 dögum, sem kyrrð komst á. Og þannig hefur veðr- góð og mátulega þurr Frh. á 9. síðt hundrað talsins á 40 km. svæði og postulinskúlur kipptust upp. 1 ið verið í tvo mánuði Þetta kom öllum á óvart í logn- 1 inu. Þannig \ir9a sveitirnar símasambandslausar um þriggja og fjögra vikna skeið, ýkju- laust Og svo fór nú heldur að kárna gamanið, þótt aldrei yrðu nein- ar frosthörkur, eg held mest 7—9 stig, en oftast ekki meira en 3—4 stig. En þetta olli því, að snjóbreiðan varð steingerð- ur jafn feldur og bannaði alla jörð. Hvergi sást á dökkan díl. Snjórinn mun þá hafa verið um . Rann stundum í skap. Það var ekki laust við. að fólkinu fyndist það gert að oln- bogabörnum, hvað snerti við- leitni stjórnenda vegamálanna, er við heyrðum um hinar mörgu ýtur, er stöðugt voru hafðar í gangi. í nágrenninu, á vegum úti um Borgarfjörð og víðar, en ekkert aðhafst heilu tíma- bilin vestur frá Borgarnesi. Þá rann okkur stundum í skap. Einu sinni fengum við þær Þessi minnispeningur var sleginn vestan liafs í tilefni af því, að Eisenhpvver og Nixon voru kjörnir í annað sinn. Annars vegar er vangasvipur þeirra, hinsyegar nöfnin. ,áí^eg fann hve illa mér geðj- í&ðist að Thérése, þó að eg heffil . „ ¦^•¦¦mdrei talað við hana aukatekið * ferð. i ^ Eg var um jólin í Mas des "Violettes og kom það illa þegar |j ,^iér var sagt frá því þegar eg om heim, að Sam og Thérése efði keypt næstu húseign. lphonsine sagði mér, að Thér- se hefði hvað eftir annað eimtað, að sér væri sýnd hús- peign mín. En hún hefði sagt k5 henni að hún yrði að hafa skrif- |jp legt leyfi frá mér. ji- Hús mitt og La Bastide, sem \ Sam og Térése höfðu keypt, stóðu á tveim hæðum. Húsin voru á að gizka í 250 metra fjarlægð hvort frá öðru, en svo Var hljóðbært þar að þau héfðu getað verið miklu nær hvort öðru. Það var augljóst, skömmu eftir að eg kom í hús- mitt, að fyrstu sæludagar hjónabandsins voru liðnir. Þáu deildu stöðugt og hógværar ávítur hennar, á samblandaðri ensku og frönsku, eyðilögðu friðinn. Oft heyrðist hávaðinn langt fram á nótt. Eg bauð þeim ekki heim í hús mitt, Og þau buðu mér ekki til sjn. Eg held að Sam hafi sagt Thérésu álit mitt á henni, og að eg hafi ekki orðið henni kær af þeim sökum. -v- Sam hitti eg síðar í þorpinu og hann sagði mér að faðir sinn hefði dáið fám mánuðum eftir að hann og Thérése hefði kom- ið þangað í þeim tilgangi að setjast þar að. Thérése hafði haft andstyggð á lífínu þar og öllum vinum Sams, og ættingj- um geðjaðist illa að henni. Þeg- ar faðir hans dó hafði hann fengið sinn hluta í peningum — 'mér skildist, að það hefði ekki verið mikið — og Thérése hvatti hann þá ákaft til þess að snúa aftur til Frakklands með sér og það gerði hann. Hún átti frænda — föðurbróður — sem byggði hús og seldi og hún sannfærði Sam um að föðurbróðir sinn' gæti hjálpað þeinvtil að verða rík. Sam lagði þá allt, sem hann átti í húseighina sem yai næst minni. Það verður að segjast Thérése til lofs, að það 'var á- gætt að leggja peningana í þetta . og verðið var gott, en við þessi kaup varð Sam alveg peninga- laus. Hatm gat ekki keypt sér vindlinga, nema með hjálp Tliérése. „Þú hafðir á réttu að standa," sagði Sam við mig. „Peningar eru það eina sem hún elskar. Okkar á milli sagt þoli eg ekki miklu meira." Það var gott fyrir Sam að tala um sitt og eg hvatti hann til þess. Við ókum til Nizza og' hann ákvað að bjóða reiði Thérése byrginn og skemmta sér eitt kvöld. Við gerðum svo sem ekki neitt háskalegt. En það var bara þetta, hún vildi ekki að neinn nema hún hefði áhrif á Sam og eg held að hún hafi haft gaman af því valdi, sem þetta peninga- leysi hans gaf henni. „Já, eg var óhygginn," sagði Sam við mig, „að láta allt sem eg átti í þetta land og. að kaupa það í nafni okkar beggja. Hún vill heldur deyja úr s.ulti en að selja það fyrr en hún getur grætt á því. Hún er bóndi í hjarta og það eina sem hefir nokkurt gildi í hennar aúgum eru landeignir og peningar — beinharðir peningar." Thérése hafði verið of nízk til þess að fá sér síma, svo að engin leið var til að láta hana vita að Sam kæmi ekki heim til að borða. „Já, það er svo sem hægt að segja að eg eigi að taka hana sterkum tökum," sagði Sam. „En hvernig? Hún hefir alveg Framh.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.