Vísir - 09.10.1957, Blaðsíða 3

Vísir - 09.10.1957, Blaðsíða 3
Miðvikudaginn 9. október 1957 \"ÍSIK Dauðinn os* »katíariiii-. Erfðafjárskatturinn á Bret- landi er mjög þungur. Forfaðir hertoganna af Dev- onshire, William Cavendish, var handgenginn Hinrik VIII og lagði þá grundvöllinn að hinum miklum auðæfum ættarinnar. William Cavendish var langa- lang-afi fyrsta hertogans af Dev- onshire, og stjórnaði byltingunni gegn Sfúörtunum áriö 1688. Á hinni miklu landareign ættarinn- ar lét hertoginn reisa eina hina mestu höll, sem enn, er til á Eng- landi. Landareignin er 50.000 ekr- ur að flatarmáli og vaxa þar mikhr skóprar. Þetta er Chats- worth höll og eru þar 273 her- hergi og salir undir þaki. Ó- grynni dýrindis listaverka skreyta höllina og eru þar á með- al Iistaverk eftir Michelangelo, Raphael og Rembrandt. Það var í Chatsworth, sem forfeður her- toganna höfðu Maríú drottningu Skota í haldi. Til Chatsworth- hallar lögðu þeir leið sina Burke, Fox og aðrir merkir stjórnmála- menn gamla tímans og lengi hef- ur leiðin legið þangað, er ráð hafa verið lögð á um stjórnar- myndanir og hrossakaup. Enn gætir áhrifa úr þessari átt og mát. d. nefna það, að núverandi forsætisráðherra Breta, Harold Macmillan, er kvæntur Lady Dorothy Eveíyn dóttur níunda hertogans af Devonshire. Núna, á tuttugustu öldinni, hafa orðið miklar breytingar á aðstöðu hinna ríku aðalsætta á Bretlandi og má sérstaklega rekja það til hinna gífurlegu skatta, sem lagðir eru á miklar eignir — hinna drepandi skatta. 'Árið 1950 andaðist 10. hertoginn af Devonshire, aðeins tólf árum eftir dauða föður síns og hafði hann neyðst til að selja lándar- eignir, sem ættin hafði átt í átta hertogadæmum víðsvegar í Eng- landi og á írlandi til þess að geta greitt erfðaskattinn. Til þess að freista þess að bjai'ga Chats- worthhöll undan hamrinum háfði hertoginn gert samning við konu sína og hertogann af Buc- cleuch og Queensburry um að þau tækju að sér eignir, sem metnar voru á 1.860.000 sterlings- pund (um 85 milljónir kr.) og átti á þann hátt að létta ögn á drápsklifjunum. Ekki eru slíkar gjafir þó skattfrjálsar nema þær hafi verið þinglesnar minnst 5 árum áður en gefandinn dó. Nú tókst svo illa til, að hertoginn andaðist þrem mánuðum áður en þessi fimm ár voru liðin frá dag- setningu gjafabréfsins, og ónýtt- ist þvi öll bessi ráðagerð. Nú reyndust Devonshirefast- eignirnar vera £3.000.000 sterl- ingspunda virði að skattamati. Erfðaskatturinn er 80% af þess- ari matsupphæð, eða 2.400.000 pund. (um 111 millj. kr.). Það leit nú ekki út fyrir annað en 11. hertoginn yrði að sjá á eftir ættaróðalinu undir hamarinn og að dýrgripirnir tvistruðust út um allar jarðir og þá aðallega til annarra landa. En ungi hertoginn sagðist aldrei, skyldi gefast upp og vildi þannig vera trúr einkunnarorð- um fjölskyldunnar — cavendo tutus. Og hjálpin kom úr óvæntri átt: Hugh Dalton, ráðherra Verkamannaflokksins hafði á sínum tíma látið leggja til hlið- ar um 50 milljónasterlingspunda og átti fé þetta að vera til reiðu til að rikið gæti keypt dýrgripi, sem voru í einkaeign, þar sem „þeir væru betur komnir í al- menningseign, eins og þessir „al- þýðumenn" létu það heita. Reyndar átti hér ekki að vera um bein kaup að ræða, heldur átti sjóður þessi að kaupa af skattheimtu rikisins þá dýrgripi, sem þeir höfðu hirt upp i skatta. 1 fyrra var tilgangi þessa sjóðs breytt þannig að úr honum mátti nú verja fé til kaupa á listaverkum, svo sem eins og málverkum. Þarna bauðst her- toganum tækifæri til að bjarga Chatsworthhöll úr klóm skatt- heimtumannanna. Tókust nú samningar á milli hertogans og yfirvaldanna um það, að þeir fengju Hardwick Hall, sem er merkisstaður, sem hefur sögur- legt gildi og menningarlegt, sem talið er skylt að varðveita. Og enn fengu þau nokkur hinna frægu málverka úr Chatsworth- höll og eru þau eftir Rembrandt, Memling, Holbein og Van Dyck. Var þetta allt metið á £ 1,200,000 pund og skoðað sem greiðsla upp í erfðaskattinn, sem var alls £2,400,000, eins og áður segir. Málverkin verða nú afhent British Museum en opinber nefnd sér um viðhald Hardwickh hallar, sem verður hér eftir opin fyrir almenning fjóra daga í viku. Loks var samið um það, að hin aldraða herlogafrú af Dev- onshire (sem er 86 árá)' mætti búa í höllinni til dauðadags. I-Ier- toganum hefur tekizt áð nurla saman £2,800,000 til viðbótar, svo hann ætti aS hafa frið fyrir skattheimtumöimum í bili. Samt mun baráttan við skattheimtu- mennina halda áfram, en hinn þrautsegi erfingi, sem nú er 37 ára gamall, gerir sér vonir um, að honum takist að halda Chats- worthhöll. Hann herðir nú að sér ólina og býr í smáhýsi, sem er á landareigninni, og opnar Chats- worthöll fyrir almenningi og ferðamönum, sem greiða tvo og hálfan shilling fyrir að skoða höllina. Undanfarið hafa komið um 125.000 gestir á ári til að skoða þennan fræga stað, sem vart á sinn lika á öllu Englandi og er þá mikið sagt. Margt fleira mætti segja um baráttu ríkra erfingja á Bret- landi við skattheimtumennina. James de Rothschild var síð- asti greifinn í Bretlandi af hinni frægu Rothschildætt. Hann and- aðist nú fyrir skömmu. Hann lét eftir sig um 11,6 millj. pund samkvæmt því sem fram hefur komið af erfðaskránni, sem ný- lega var birt. Erfðaskatturinn hefur verið ákveðinn 7,6 millj. pund og má teljast vel sloppið. Ekkja greifans erfir mestan hluta eignanna, þar sem þau hjónin voru barnlaus. Greifinn fékkst aðallega við kappreiðar og hestaeldi og tapaði oft stórfé á veðreiðum. Þó kom það fyrir að hann græddi á veðmálum Siriuxn. Þannig áskotnaðist. hon- um einu sinni % millj, punda, þegar hestur hans varð fyrstur í mark í einum hinna frægu veð- hlaupa. Rothschild var gyðingur eins og kunnugt er og lét hann stórfé af hendi rakna til bræðra sinna í Israel. Mesti arfur, sem brezkur auð- maður hefur látið eftir sig er þó eignir útgerðarmannsins sir Jam es Ellermanns, en það voru 40 milljónir punda. Hann dó 1933. Hertoginn af Westminster, sem andaðist 1953 átti ekki „nema" 10 milljónir punda. Úr búi Roths- child fær brezka ríkið landsetur ættarinnar í Buckinghamshire, sem er fyrir vestan London. Tal- ið er að listaverkin, sem safnan voru komin í landsetrinu séu á- líka mikils virði og allir dýr- gripirnir í Wallace safninu í London. Austurbæjarbíó: Söngstjarnan. Austurbæjarbíó sýnir nú fyr- ir fullu húsi á öllum sýningum þýzku kvikmyndina „Du bist Musik", er hér er kölluð Söng- stjarnan. .i.a Myndir síðari ára af þessu íagi hafa flestar verið hver ánnari svo líkar, að raörgum finnst, að einu breyíingaraar séú ný dægurlög, oft tilkomu- lítil, og breytileg sviðsetnihg. Á henni er oft mikill glæsi- bragur, en hvorki slíkt, ésamt dægurlögum og fallegum bún- ingum, nægir til þess lengur að mynd af þessu tagi verði á allra vörum. Það þarf persónu- leika, sem heldur öllu uppi, og það er einmitt persónuleiki Caterina Valente samfara góð- um hæfileikum, er hefur gert þessa mynd svo fjölbreytta og vinsæla, sem raun ber vitni. Caterina var óþekkt fyrir 3 ár- um. Sagt er, að yfir 4 millj. ein- taka hafi selst í Þýzkalandi af plötum, sem hún hefur sungið inn á. —- Sagan í myndinni er ekki ný eða frumleg, en það skiptir ekki máli, vegna annara kosta. — 1. Þetta eru óvcnjulegir ein- kenisbúningar, sem menn búast ekki við að sjá á vélaöld, enda er hér um viðhafnarbiininga tyrk- neskra hermanna að ræða. Var þessi hópur sendur á tónlistarhátíðina í Edin- borg, til að kynna mönn- rim tyrnkeskra hergöngu- tónlist, og var hópurinn m. a. úr hcrsveit, er ryrkjasoldán stofnaði á 5. öld. MöItiiii fylgir vörpuitni. Grein úr „The Wide World". Seorg GoEdsmith Caríer Niðurlag. Samt sem áður voru togara- eigendur farnir að veita því eftirtekt, að afli var farinn að rýrna og togararnir þurftu að sækja afla sinn lengar. Við fyr- irspurn í rétti i Húll 1883 leiddu verzlunarbækur fisk- kaupmanna í ljós, að afli tog- ara-'J af sólkola og öðrum flat- fiski var mjög tekinn að rýrna. Ági.rnd mannsins var að eyði- Jeggja fiskimið Norðursjávar. Nauðsynlegt gerðist að auka veiðiorku skipanna, éii koma eimtogaranna skömmu fyrir síðustu aldamót bætti lítið úr þessu. Smíði þeirra kostaði meira, reksturskostnaður var hærri og áhafnirnar stærri. Til þess að borga rekstur þeirra var nauðsynlegt að fiska meira af hmum sírýrnandi fiskstofni. Það virðist næsta ólíklegt, að hin geysivíðu úthöf geti tæmzt af fiski, þrátt fyrir það er það ótvíræð staðreynd. j Langsamlega stærsti hluti hafsins er oí djúpur fyrir tog- veiðar —- sem er hin algengasta veiðiaðferð. Og af þúsundum þekktra fisktegunda í sjónum eru aðeins um tvö hundruð, sem nothæfar eru, en af þeim eru aðeins átta tegundir, sem hafa verulega viðskiptaþýðingu. Flestar þeirra lifa á hinu mjóa landgrunni kringum megin- löndin, ixman við hundrað Ifaðma dýpi frá ströndum þeirra. Breyttar vciðiaðferðir. Snemma á tuttugustu öld- inni var Norðursjórinn svo upp urinn, að gömlu og afkastalitlu togararnir borguðu sig ekki lengur. Stórir eimtogarar með vönd- uð og gapvíð „oturtroll" tóku við, en jafnvel með þessum fullkomnu tækjum tók þrjár klukkustundir að fá viðunan- legan ,,poka". Auk þess voru þessi nýju veiðarfæri hin óg- urlegustu drápstæki á ungfisk- inum. Hinar þungu, veltandi botnvöltur (bobbins) vörpunn- ar mörðu smáseiði og hrogn og tortímdu þeim unnvörpum og það af seiðunum er lenti í pok- anum komst ekki burt og tor- tímdist þar einnig. Þessi nýju tæki tóku því hinum eldri fram í eyðileggingunni að sama skapi sem þau voru afkasta- meiri. í þeirri von að bjarga fisk- stofninum, tók ríkisstjórnin seint og síðar upp þá aðferð. að leggja háar fésektir við lönd- un og sölu fisks undir ákveð- inni stærð. Þetta var samt einskis nýt ráðstöfun, því að það smælki, sem slapp við völturnar, ýmist marðist undan þunga stærri fiskjarins í vörp- unni eða ,,sprakk" við hinn minnkandi þrýsting, er varpan var dregin upp, og sprunghra fiskur getur ekki leitað á sitt eðlilega dýpi, þótt honum sé kastað aftur í sjóinn, og drepst þá hvort eð er. Reynt var að bæta 'úr þessu roeð því, að stækka möskvana, svo smælkið gæti smogið í gegn. Aðferð þessi náði þó ekki tilgangi sín- um nema að nokkru leyti; brezkir togarar tóku hana að vísu upp, en skip annara þjóða sinntu því ekki. Þetta kom í ljós þegar franski togarinn „St. Pierre Eglise" strandaði við Waxham í Norfolk snemma árs 1955. Möskvastærðin í þorsk- endanum í vörpunni var um helmingi minni en alþjóðaregl- ur í þessu efni mæla fyrir. En auk þessara almennu á- hyggjuefna vegna offisksisins, eiga ýmsar sérgreinar veiðanna við aðra erfiðleika að stríða. Rétt eftir lok seinni heims- styrjaldarinnar eyðilögðu spánskir „Parejo" togarar — tveir togarar, er draga.sam- tímis milli sín afarstóra botn- vörpu — hin auðugu hake-mið (hake er þorsktegund) utan, við landhelgi Suður-írlands. Þetta vakti mikla æsingu þar í landi og margir hinna írsku fiskimanna höfðu bysáuna með sér í róðrum. En hafnarborgíri Milford Haven hefur ekki borið sitt barr eftir þetta. (Er ekki

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.