Morgunblaðið - 25.10.1934, Blaðsíða 5

Morgunblaðið - 25.10.1934, Blaðsíða 5
IfORGUNBLAÐIÐ R m Stjórn Búnaðarffelags Islands. I byrjun þessa þings flutti -Pjetur Magnússon frumvarp um #>reytingu á jarðræktarlögunum sem felur það í sjer að Búnaðar- Iþing kjósi alla stjórn Búnaðar- íjelags íslands og fjelagið fái þar með fult vald yfir sínum málefnum. Er þar stefnt til lausnar á gömlu ágreiningsmáli i sem væntanlega verður nú leyst á rjettan hátt. Ætti þá bráðlega •að fást reynsla á því hve vel þeir fulltrúar sem skipa Búnað- ;arþing eru vaxnir þeim vanda, .að ráða fram úr málefnum land búnaðarins og gera B. 1. að heil- steyptri og áhrifaríkri stofnun sem skilið eigi almenna virð- ingu og traust. • Á Landsfundi Sjálfstæðis- ;manna 1931 flutti jeg tillögu ."þess efnis, að flokkurinn beitti sjer fyrir því, að Búnaðarf jelag Islands væri á hverjum tíma . sem sjálfstæðust stofnun 'og ó- háð pólitískum straumhvörfum í landinu. Tillagan var samþykt í. einu hljóði. Hafa þó verið snokkuð skiftar skoðanir um þetta mál í öllum flokkum. Hafa meðhaldsmenn núverandi skipulags talið því einkum tvent tíl gildis: í fyrsta lagi, að með jþví hafi Alþingi tök á að ráða .hvernig því fje er varið sem .Búnaðarfjelag íslands fær úr ríkissjóði, og sje eðlilegt að þeirra yfirráða sje neytt þar sem um svo stóra fjárhæð sje .að ræða. I öðru lagi, að með því sje "trygt, að þeir stjórnmálaflokk- ar, sem fylgi hafa haft meðal bænda, eigi sinn manninn hver í stjórn B. I. vegna hlutfalls- kosningar í landbúnaðarnefnd- nm. Báðar þessar ástæður kunna að hafa við nokkuð að styðjast, «n jeg tel hvoruga bygða á .nægilegri víðsýni. 'Það ætti nú orðið að vera :sæmilega ljóst, öllum almenn- ingi, að Alþingi hefir á undan- förnum árum haft takmörkuð ráð um það og eftirlit með því, -að fje ríkissjóðs sje notað á rjettan og hyggilegan hátt, jaf n vel þó á þingi sjeu kosnir hinir •og þessir ráðamenn á ýmsum . sviðum. —- Þetta hefir einnig .reynst að vera svo um fje Búnaðarfjel. íslands, þó meirihluti stjórnar sje kosinn á Alþingi. Það er og víst, að með ;því, að Alþingi ráði vali á öðr- um endurskoðara fjelagsins og fái ,glögga skýrslu um störf hans, þá er jafnan hægt að fylgjast með því hversu vel f jenu hefir verið varið Uðið ár, og opin leið, að miða Stytk til fjelagsins eftir því. Hitt, að hætta sje á, að einn >og sami stjórnmálaflokkur taki úr sínum hópi alía stjórn B. 1, getur verið rjett, af því allmik- ið hefir bólað á því á síðari ár- um að sumir pólitískir flokkar •okkar lands, hafi viljað beita pólitísku ofríki. Kæmi þetta fyr ir þá er um það að segja frá mínu sjónarmiði, að sem bóndi og formaður í búnaðarsambandi teldi jeg slíkt mjög óheppilegt, enda mundi aldrei koma til mála að Sjálfstæðismenn beittu þeirri aðferð þó þeir hefðu að- stöðu til. Ef hinsvegar ætti að skoða slíkt eingöngu frá hags- muna sjónarmiði þess stjórn- málaflokks, sem jeg er í, væri mjer ekki ógeðfelt að þessi yrði reynslan, því jafnan er það svo; að því meiri villur og f jar- stæður sem pólitískir andstæð- ingar láta eftir sig liggja, því hægara er að láta þá gjalda glópskunnar á viðeigandi'hátt. En svo þessu sje slept, þá skal engin dul á þa'ð dregin, að jeg lít svo á, að búnaðarsamböndin og miðstöð þeirra, Búnaðarfjel. íslands, eigi að vera hreinn og óbundinn hagsmunafjelagsskap ur bænda, algerlega óháður og ómengaður af ágreiningi um pólitíska stefnur og flokka. Að einstakir stjórnmálaflbkk ar noti sjer slíkan fjelagsskap sjálfum sjer til pólitísks fram- dráttar, er fjelagsleg óráð- vendni, sem almenningur á að dæma hart. Sú krafa væri því, eðlileg og rjettmæt að stjórn- endur og fastir starfsmenn B. í. blandi sjer sem allra minst í pólitískar flokkaþrætur. — Að ráða fram úr hagsmunalegum vandamálum íslensks landbún- aðar og afla þeirrar þekkingar sem innlend reynsla og innlend ar fræðilegar tilraunir geta veitt, er svo mikið starf og vandasamt, að þess er f ull þörf, að þeir menn, sem taka það að sjer, gangi að því heilir og 6- skiftir. Þeir framleiðendur, sem hlut eiga að máli, bændurnir, verða líka að hafa það ljóst fyrir aug- um, að ábyrgðin á þeim verk- um hvíli á Búnaðarþingi, því þingi, sem þeir einir kjósa og geta breytt. Að dreifa þeirri ábyrgð á Alþing og Búnaðar- þing, er rang't, að svo miklu leyti sem hjá verður komist og það er líka rangt, að bændum sje nauðsyn á sjerstökum stjórn málaflokki til að vinna það sem heilsteyptur og sterkur búnað- arfjelagsskapur á að vinna. Að Búnaðarþing kjósi alla stjórn B. 1. er því tvímælalaust spor í rjetta átt. Reynist það illa í framkvæmdinni, þá verður það því einu að kenna, að þeir sem skipa Búnaðarþing hafa eigi þann þroska til að bera, sem nauðsyn ber til, og þá eiga bændur umsvifalaust að skifta um menn þegar færi býðst. Alþingi, 18. okt. '34. Jón Pálmason. Ný þingmál. Petibon, sendikennarí flytur há- skólafyrirlestur í kvöld kl. 8, stundvíslega. Fyrirlesturinn er um París. Ferðaskrif stof a rík- isins. . Skipulagsnefndin hefir einn- ig samiðrfrv. um heimild fyrir ríkisstjórnina til þess að setja á stofn ferðamannaskrifstofu. í frv. segir svo: 1. gr. Ríkisstjórnin hefir heimilt til þess að setja á stofn skrifstofu til leiðbeiningar er- lendum og innlendum ferða- mönnum, og nefnist hún Ferða- mannaskrifstofa ríkisins. 2. gr. Ferðamannaskrifstofa ríkisins skal starfa að því að veita fræðslu um landið, inn- anlands og utan, með það sjer- staklega fyrir augum að vekja athygli ferðamanna á því. 3. gr. Ferðamannskrifstofa ríkisins skal jafnan veita ó- keypis leiðbeiningar ttm ferða- lög umhverfis landið, og á land inu, um gistihús, farartæki, á- kvörðunarstaði og annað, sem ferðamönnum er nauðsynlegt að fregna um. 4. gr. Ferðamannaskrifstofa ríkisins skal hafa rjett til þess að heimta gjaldskrá af ferða- mannaskrifstofum einstakra manna eða fjelaga, gistihúsum, veitingahúsum og eigendum fólksflutningabifreiða. Nú virð- ist einhver Iiðttr gjaldskránna ósanngjarn, og hefir þá Ferða- mannaskrifstofa ríkisins heim- ild til þess að breyta honum, að fengnum tillögum nefndar, er ferðamannaskrifstofur ein- staklinga eða fjelaga, eigendur gistihúsa og veitingahúsa og eig endur fólksflutningabifreiða hafa rjett til að tilnefna menn í, samkvæmt reglugerð, sem ríkisstjórnin gefur út. 5. gr. Ferðamannaskrifstofa ríkisins skal hafa eftirlit með hreinlæti á gistihúsum og veit- ingahúsum, prúðmannalegri um gengni og aðbúnaði ferða- manna. Finni ferðamannaskrif- stofa ríkisins ástæðu til umvönd unar, skal hún gera eigendum gistihúsanna og veitingahús- anna viðvart um það. Nú láta eigendur gistihúsa og veitinga- húsa ekki skipast við umvönd- un Ferðamannaskrifstofu ríkis- ins,, og hefir þá ríkisstjómin, að fengnum tillögum Ferða- mannaskrifstofunnar, heimild til þess að svifta eigendur gisti- húsa og veitingahúsa rjettind- um til þess að reka þau." Bæjargjöld á Ak- ureyri. Guðbrandur ísberg flytur frv. um bæjargjöld á Akureyri. Þar segir svo: „Bæjarstjórn Akureyrar skal heimilt, til þess að standa straum af útgjöldum kaupstað- arins, að svo miklu leyti, sem eigi þykir fært að ná nægjum tekjum handa bæjarfjelaginu með niðurjöfnun útsvara, að leggja á allar vörur, sem flutt- ar eru til eða frá Akureyri, sjer stakt vörugjald, er nemi alt að tvöföldu vörugjaldi til Akureyr arhafnar eins og það nú er eða verður á hverjum tíma, og skal ákveða upphæð gjaldsins, til- högun innheimtu og annað, er þurfa þykir, með reglugerð, saminni af bæjarstjóm Akur- eyrar og staðfestri af atvinnu- málaráðhérra. 1 reglugerð má og ákveða, að aðfluttar vörur megi eigi afhenda og eigi af- greiða vörur til útflutnings nema sýnd sje kvittun fyrir greiðslu gjaldsins. Vörugjald þetta má taka lög- taki." I grg. segir svo: Frumvarp þetta er flutt að til hlutun bæjarstjórnar Akureyr- ar. Var ályktun um þetta efni samþykt á bæjarstjórnarfundi af öllum fulltrúum bæjarins, að einum (fulltrúa kommúnista) undanskildum. Bæjarstjórn Ak- ureyrar færir sem ástæðu fyrir tilmælum sínum um flutning þessa frumvarps, að útgjöld bæjarins fari hraðvaxandi ár frá ári, m. a. vegna aukinna framlaga til atvinnubóta, en gjaldþol bæjarmanna fari hins vegar þverrandi, einkum vegna þess, hve mjög útgerðin hefir dregist saman þar síðustu ár- in. Sje nú svo komið, að ó- kleift megi telja að jafna þeirri upphæð niður á gjaldendur bæjarins með útsvörum ein- göngu, er fullnægi brýnni tekju- þörf hans, og sje því eigi um annað að ræða en að leita ann- ara úrræða. Þykir einna tiltæki legast að fara þá leið, sem hjer er farið fram á að heimiluð verði um stundarsakir. Það er kunnugt, að Akureyr- arhöfn er ein af bestu höfnum landsins og hafnar- og bryggju- gjöld eru þar ótrúlega lág. Það gjald, sem hjer er farið fram á að heimilað verði að taka í bæjarsjó$ er því, — sem bet- ur fer — ekki tilfinnanlegt. — Hjer við ma og bæta því, að bæjarstjórnin hefir ákveðið, ef frumvarp þetta verður að lög- um að efni til, að breyta vöru- gjaldinu til hafnarinnar þann veg, að lækka það af þunga- vöru, en hækka það eitthvað af glysvarningi og munaðarvöm. Stór- Ljósmagn höfðavita. Jóh. Þ. Jósefsson flytur svo hlj. þáltill. í Nd.: „Neðri deild Alþingis skorar á ríkisstjórnina að gera ráðstaf anir til þess að auka ljósmagn Vestmannaeyjavitans á Stór- höfða fyrir næstu vertíð." í grg. segir svo: Þingályktun þessi er flutt fyrir tilmæli vjelbátaformanna í Vestmannaeyjum. Stórhöfða- vitinn á Vestmannaeyjum var reistur árið 1906. Vitinn er hvítur leifturviti. Ljósið er olíu ljós, sjónarlengd er talin í sjó- mannaalmanakinu 18 sm. Útvegur Vestmannaeyja hef- ir mikið aukist síðustu áratugi, vertíðin lengst og sjósókn auk- ist til stórra muna. Nú sækja vjelbátamir á ystu mið, þegar frá byrjun janúarmánaðar, alt að 30 sjómílur í hörðustu vetr- arveðrum. Eru bátar oft úti um 20 klst. Álit sjómanna er það, að ljósmagn vitans sam- svari ekki þeim kröfum, er sjó- sóknin útheimtir, eins og hún er orðin. Ríkisborgararjettur, Allshn. Nd. flytur frv. um að eftirtöldum þrem mönnum skuli veittur ísl. ríkisborgara- rjettur: 1. Augustsson, Bjarne August, fæddur í Noregi. 2. Sörensen, Reidar, fæddur í Noregi. 3. Keil, Max Robert Heinrich, fæddur í Þýskalandi Rikisborgararjettur þessarft manna er þó því skilyrði bund- inn, að þeir, áður en ár er liðið frá því, er lög þessi öðlast gildi, sanni fyrir dómsmálaráðherra, að þeir eigi ekki ríkisborgara- rjett þar, sem þeir eru fæddir. Náttúrufræðisafn Guðm. Bárðarsonar. Stefán Jóh. St., Thor Thors og Þorb. Þorl. flytja svohlj. þál. till. í Sþ.: „Sameinað Alþingi ályktar, áð greiðsla fyrir náttúrufræði- safn Guðmundar G. Bárðarson- ar, sem ræðir um í 7. ti>lulið 1. gr. laga nr. 50 frá 19. juní 1933, um bráðabirgðabreytmg nokk- urra laga, skuli fram fara úr þeim hluta Menningarsjóðs, er verja skal til náttúrufræðilegra rannsókna." í grg. segir svo: I 7. lið laga nr. 50 frá 19. júní 1933, er mælt svo íyrir, að Menningarsjóði skyldi skylt að kaupa landinu til handa nátt- úrufræðisafn Guðmundar B. Bórðarsonar. En samkvæmt lög- um um Menningarsjóð, nr. 54 frá 1928, er tekjum ajóðsins skift í þrjá jafna hluta, og ann- ast einn hluti sjóðsins útgáfu bóka, annar kaup á íistaverk- um, en hinum þriðja hluta skal varið til náttúrttfræðilegra rannsókna. Nú hafa lög nr. 50 frá 1933 verið framkvæmd þannig, þrátt fyrir einróma mót mæli Mentamálaráðs ísland?. að sá hluti af andvirði náttúru- fræðisafns Guðmundar G. Bárð- arsonar, sem þegar hefir verið áf höndum intur, hefir verið greiddur úr óskiftum Menning- arsjóði, þannig að fje lista- og bókaútgáfudeildar hefxr verið varið til kaupanna. En þetta þykir óeðlilegt og órjettlátt. Auk þess er það þannig, að nátt úrufræðideild Menningarsjóðs hefir yfir nokkru fje að ráða, en lista- og bókaútgáfudeiidir eru alveg tæmdar af f je. Sýnist því full ástæða til þess að haga greiðslunni á þá leið, er í til- lögunni greinir. Endurskoðun rjett- arfarslöggjafar. Jónas J. og Jón Bald. flytja svohlj. þál.till. í Sþ.: „Alþingi ályktar að fela dómsmálaráðherra að skipa nú þegar nefnd þriggja lögfræð- inga til þess að hefja þegar í stað undirbúning um gagngerð- ar breytingar og endurbætur á rjettarfarslöggjöf landsins, í einkamálum og opinberum mál- um, eftir fullkomnustu erlend- um fyrirmælum. Kostnaðinn við nefndarstörf- in skal greiða úr ríkisðjóði."

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.