Morgunblaðið - 11.05.1940, Blaðsíða 5

Morgunblaðið - 11.05.1940, Blaðsíða 5
Laugardagur 11. maí 1940. I Útgref.: H.f. Árvakur, Reykjavtk. Rltstjórar: Jðn Kjartansson ogr Valtyr Stefánsson (ábyrgCarmaCur). Auglýsingar: Árni Óla. Ritstjórn, auglýsingar og afgrelrjsla: Austurstræti 8. — Slmi 1600. Áskriftarg-jald: kr. 3,50 Innanlands; kr. 4,00 utanlands. í lausasölu: 20 aura eintakiB — 25 aura met! Lesbök. Þegar þeir komu___ HERNÁMIÐ DAGURINN 1 GÆR mun ekki aSeins lifa lengi í Jninnum þeirra Reykvíkinga, er fylgdust með atburðunum, heldur mun hann geymast í ^ögu landsins. Atburðirnir eru raktir á öðrum stað í blaðinu. Það ræður að líkum, að menn 4?eta tæplega til neinnar hlítar -áttað sig á rás viðburðanna, -eins og hún var í gær, og enn síður á því, hverjar afleiðing- .arnar kunna að verða fyrir ís- lensku þjóðina. Samt eru nokk- air höfuðatriði, sem skera sig rár og öllum eru Ijós. 1 fyrsta lagi beinist athygl- in að því, að okkar gamla vin-j áttuþjóð, Bretar, sem þrátt fyr- ir mótmæli íslenskra stjórnar- valda, hernam höfuðborgina og ;;ýmsa aðra staði á landinu, legg- ur megináherslu á það, að her- Mámið sje einvörðungu gert yegna ótta Breta um það, að «ella hefði þjóðin orðið öðrum að bráð. Að vísu er það svo, að ís- lensk stjórnarvöld hafa ekki talið, að slík hætta væri yfir- vofandi. En þó er auðvitað á ¦enga lund sambærilegt, að sjá hjer erlent yfirvald, ef þessi er ástæðan fyrir hingaðkomu þess, við hitt, ef um væri að ræða frelsiskerðingu til frambúðar. Þá er í öðru lagi, að Bretar leggja megináherslu á það, bæði í yfirlýsingu þeirri frá :stjórn Bretlands, er birtist í hreska útvarpinu, sem og í yf- irlýsingu hins nýja, breska sendiherra, Mr. Howard Smith, -að hinir bresku hermenn muni •eigi dvelja hjer stundinni leng- mr en hernaðarnauðsyn krefst. Enn er það, að um leið og hertakan fer fram, senda Bret- ar hingað þrautreyndan, virðu- legan og gáfaðan sendiherra, sem talandi vitni bess, að þeir iíti á Island sem algerlega írjalst og fullvalda ríki í nútíð víOg framtíð. Loks er svo þess að geta, að 'því er ákveðið og eindregið lýst yfir, að hið breska hervald muni ,á engan hátt reyna að hafa á- lurif á fjármál, atvinnumál eða Ætjórnmál landsins. iEnginn ágreiningur getur ver_ ið meðal Islendinga um það, að hið eina æskilega var, að Is- land hefði mátt áfram búa í tfriði og án íhlutunar allra ófrið- ;araðila. En úr því sem komið er, þýða engar slíkar hugleið- ingar og er þá að taka því, sem ;að höndum hefir borið með full- ltominni rö og skynsemi. Viðburðir dagsins í gær eru sjálfsagt flestum ærið áhyggju- -efni. En þó verður að viður- Tíenna það, að hernám af hendi vinveittrar drengskaparþjóðar, *em jafnframt gaf þær yfirlýs- ingar, er Bretar gáfu í gær, get- ur ekki verið mikið áhyggju- <efni samanborið við hlutskifti margra annara smáþjóða og eru síðustu nærtæku dæmin Hol- land, Belgía og Luxemburg, að ógleymdum okkar mestu vina- og frændþjóðum. Islendingar geta ekki fremur en aðrir, gert sjer til neinnar hlítar grein fyrir því, sem þeirra kann að bíða. En eins og við- horfið er í dag sæmir ekkert annað en það, að halda áfram lífsbaráttu þjóðarinnar og ein- beina getunni að því, að bægja frá þeim voðanum, sem við þó að einhverju leyti kunnum að ráða> við. Þjóðin á þessvegna ekki að festa hugann um of við það, sem orðið er og hún hefir ekkert vald yfir, heldur ber henni að hverfa aftur að sínum daglegu störfum. Ncw-Yorfc sýníngín opmið í dag r Island er þátttakandí Idag verður heimssýningin í New-York opnuð á ný. Island er sem kunnugt er þátttakandi í sýningunni. Við höfum sama sýningarskála og í fyrra. Verður sýning okkar með svipuðum hætti og þá. Bætt hef- ir verið við ýmsum nýjum munum á sýninguna og aðrfr hafa verið endurbættir. Þá höfum við umráð á öðr- um skála, sem er við hliðina á sýningarskála okkar. Þar verða veitingar og framreiddir ýmis- konar rjettir úr íslenskum mat- vælum. Veitingaskálinn er rek- inn af skandinaviskum veitinga- manni í New-York og höfum við engan kostnað af þeim rekstri. 1 þessum skála er einnig mál- verkasýning og sýndar þar ýms- ar úrvalsmyndir, sem aðallega eru í eigu ríkisins og ríkisstofn- ana. Haraldur Árnason kaupmað- ur dvalið ,í New York síðustu vikurnar til þess að ganga frá í sýningarskála okkar. Lúðrasveit Reykjavíkur leikur á Austurvelli kl. 2 á hvítasunnu- dag, ef veður leyfir. Leikur hún marsa og íslensk lög; ennfrem- ur Pinlandia, symphoniskt tón- verk eftir Sibelius, Ouvertiire Ve- sentasena, eftir Hause, Valsasyrpa eftir Robrecht, Amina eftir Lincke og Söngur til kvöldstjörn- unnar, úr Tannháuser, eftir R. Wagner. T eg heyrði í flugv.ielinni J laust fyrir klukkan þrjú. Én jeg trúði ekki mínum eigjn eyrum, hjelt að jeg hefði heyrt í einhverju öðru farartæki og hjelt áfram að lesa. En klukkan ríimlega fjögur var hringt: „Þrjú herskip á ytri höfninni og flugvjel yfir bænum". Svona var þá komið. Jeg var kominn niður í bæinn klukkan hálf-fimm. Það var enn hálfrokkið. Hvít jörð, eða öllu heldur krap á götum og slyddu- hríð. Alt virtist svo óendanlega grátt og ömurlegt. Jeg var köminn að sænska frystihúsinu og skimaði eftir skipunum: Skamt út af hafnar- bakkanum sá jeg í gegnum kaf- aldið móta fyrir stóru herskipi með þrem reykháfum og með fallbyssum, sem miðað var í all- ar áttir. Skyldu þeir óttast árás? Skamt frá, en nokkuð fjær, var annað skip af alt annari gerð, en þó engu minna, að því er virtist. Og síðan þriðja skipið, minst, en það var á hreyfingu. Hjá frystihúsinu stóðu nokkrir menn og horfðu Út á sjóinn. Þeir sögðu ekki mikið, ein og ein setn- ing og síðan þögn. Og þeir hjeldu áfram að horfa út á sjóinn. „Hafa nokkrar ferðir verið frá skipunum til lands?" spurði jeg. „Nei, en skyldi það vera nýi breski sendiherrann, sem er að koma . . . ." Hvernig vissu þeir, að skipin voru bresk? Þeir vissu það ekki. Bn skyldi það vera sendiherrann . . . Kannske var það alt og sumt. Jeg sá nú, að einhverjir stóðu úti á hafnarhaus. Ef tíl vill vita þeir eitthvað meir. En það voru aðeins nokkrir unglingar, 15—17 ára, piltar og stúlkur. Voru þau að byrja" daginn í dag, eða var dag- urinn í gær ekki liðinn hjá þeim? Þau höfðu ekkert orðið vör við ferðir milli skips og lands. Þegar jeg kom aftur upp á hryggjuna, sagði einhver við mig, að bresku ræðismennirnir, sá sem býr á Hjeðinshöfða og hinn hefðu sjest á ferð í bifreiðum fram og aftur meðfram höfninni. Jeg fór að leita að þeim, því að jeg vildi fá upplýsingar. En nú var minsta skipið lagst við hliðina á stóra skipinu með reykháfana þrjá. Þarna var eítt- hvað að gerast. Það var nú stytt upp. Jeg fann ekki ræðismennina, En nií mundi jeg eftir, að jeg gat ekkert gert án prentara. Jeg varð að vera við öllu búinn. Þegar jeg kom aftur, voru að- eins tvö skip á ytri höfninni. Hinar fáu hræður, sem staðið liöfðu hjá frystihúsinu, voru horfnar. Og snjórinn á götunum var bráðnaður. Það var aðeins grátt, rennblautt asfaltið. Mjer fanst eins og stóra skij)- ið með reykháfunum þremur hefði færst nær hafnargarðinum. Og mjer fanst það bæði gamalt og — jeg verð að segja það eins og er — ljótt. Hvítar rákir höfðu verið málaðar á það ofanþilja, óreglulegar rákir, eins og öldu- kambar. Þannig fara þær að dylj- Það var enn skuggsýnt' og dimt í lofti, er fyrsta myndin yar teMn af bresku hermönnunum eftir að þeir stigu á land í gærmorgun. — Myndin var tekin klukkan 5.30. Hjúkrunardeild var þá að taka sjer bækistöð í Hótel ísland. ast hver fyrir annari, þessar drotningar hafsins. Þarna kom einhver á hraðri ferð. „Hann er að leggjast upp að, það eru hermenn", kallaði hann. Jeg tók til fótanna, því þarna var þriðja herskipið, sem horfið var af ytri höfninni, að leggjast við gamla hafnarbakk- ann. Og þarna voru nokkrir menn á ferii á bakkanum, 10—15 manns, e. t. v. fleiri. Jeg sá nú, að á þiljum stóðu hermenn í bránleitum einkennis- búningum, hver röðin við hliðina á annari. Nokkur hundruð manns, hugsaði jeg. Þegar jeg var kominn niður á hafnarbakkann, var búið að setja landganginn. Nokkrir voru komn- ir í land. Þeir voru að skipa sjer í raðir, og stöðugt fleiri komu til að fylla raðirnar. Það var stöð- ,ugur straumur. Jeg vissi nú nóg, °g Deg hefði getað farið að hugsa vum blaðið. En þarna fann jeg ræðismenn- ¦ina. Kannske gátu þeir gefíð skýringa, kannske var það samt bara sendiherrann . . . En — „Jeg hefi ekkert að segja yð- ur, þjer getið sjálfur sjeð". Og aðalræðismaðurinn gerði hand- hreyfingu, sem sagði alt. Og jeg gat nú farið að skrifa í blaðið. Dregið 13. flokki Happdrættisins 2508 20707 168 5335 11547 14019 19776 22568 24781 10.000 krónur: 23423 5000 krónur: 5973 2000 krónur: 9227 1000 krónur: 5688 24774 500 krónur: 3015 3917 24081 24246 200 krónur: 595 844 8386 9145 11903 17041 20861 22954 11948 17348 21371 23574 100 krónur: 125 132 357 544 662 714 1065 1296 1880 1922 2034 2291 2564 2769 3162 3222 3267 3361 3445 3465 3740 3966 4084 4291 4301 4467 4775 4865 5147 5423 5505 5553 5690 5728 6028 6115 6116 6126 6941 7102 7466 7762 7811 7830 7873 7899 7955 8130 8195 8317 8519 8649 8780 19126 5071 9176 13531 18837 21674 24514 577 1657 2211 2883 3392 3548 4220 4703 5215 5671 6036 6364 7762 7859 8066 8447 8875 8962 9065 9588 9849 10641 10196 11473 11796 12499 13230 14051 14367 14711 15129 15788 16180 16717 17172 17267 17983 18135 18723 19078 19765 20224 20818 21271 21857 22054 22644 22855 23241 23540 23935 24245 24990 8964 9231 9605 10162 10768 11281 11577 11848 13062 13237 14181 14377 14800 15243 15825 16258 16901 17181 17487 18046 18323 18812 19435 19846 20233 20891 21370 21972 22307 22683 22907 23312 23541 23960 24767 9032 9301 9690 10205 10895 11305 11647 12379 13066 13895 14302 14442 14862 15376 15898 16263 16922 17197 17558 18054 18560 18824 19466 19991 20411 20563 •21040 21516 22025 22326 22699 22946 23448 23694 23981 24889 9035 9440 9776 10382 11018 11337 11738 12433 13102 13962 14305 14563 15115 15568 16083 16692 17095 17259 17657 18065 18644 18865 19739 20127 20533 20664 21143 21559 22039 22519 22835 23134 23510 23915 24047 24936 (Birt án áþyrgðar).

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.