Morgunblaðið - 06.01.1944, Page 11

Fimtudagur 6. janúar 1944.
MORGUNBLAÐIB
11
Sagan um skildinginn
Æfintýri eftir Jörgen Moe.
2.
„Ritstjórnarskrifstofa mín
pantaði herbergi handa mjer
símleiðis“, sagði Yoshio gram-
ur, en þó brosandi. „Nafn mitt
er Yoshio Murata, blaðamaður
Morning Sun í Tokyo. Viljið
þjer ekki athuga frátekin her-
bergi?“
„Mjer þykir mjög leitt“,
sagði Grikkinn, „að við tökum
aldrei herbergi frá. Gistihúsið
er troðfult. Þjer gætuð leitað
fyrir yður á Myaka“. Hann
sneri sjer frá Yoshio og að lág-
vaxinni, feitlaginni konu, sem
var prýdd óteljandi mislitum
silkislaufum og talaði spönsku.
Hann ljet hana hafa herbergi.
Yoshio tók móðguninni bros-
andi, en innra með sjer ösku-
vondur. Myako var annars
flokks hótel skamt frá North
Station, þar sem lítilmótlegir
japanskir farandsalar gistu.
„Hvar er síminn?“ spurði hann
annan skrifstofumann, sem
stóð fyrir innan borðið ög skoð-
aði á sjer neglurnar. „Við hlið-
ina á lyftunni", svaraði hann,
án þess að virða hann viðlits.
Yoshio beið fyrir utan síma-
klefann meðan ung og pi'úðbú-
in kínversk stúlka var að ljúka
samtali sínu. Loftið í klefanum
var þrungið af ilmvatni henn-
ar, þegar hann loks komst inn
í hann. Hann tók upp vasabók
sína með nafni og heimilisfangi
hr. Noboru Endo, og eftir
nokkra leit í símaskránni fann
hann einnig símanúmer hans.
Það var ótrúlegur fjöldi manna
undir nafninu Endo í Shang-
hai. Hann endurtók númerið
nokkrum sinnum fyrir munni
sjer, tók upp koparskilding,
hallaði sjer síðan upp að
veggnum og stundi þungan.
Hann var einn þeirra uppburð-
arlitlu manna, sem eru hrædd-
ir við simann. Þar sem hann
bjóst altaf við vandræðum í
hvert skifti sem hann hringdi,
lenti hann oft í þeim. Hann
æpti númerið í örvæntingu
inn í heyrnartólið, og ljet pen-
inginn inn á skökku augna-
bliki. Ekkert skeði. Hann varð
að byrja á nýjan leik og líða
allar sálarkvalirnar upp aftur.
Hann furðaði sig ekkert á,
hversu erfiðlega honum gekk,
því að meira að segja í Tokyo
reyndist honum enginn hægð-
arleikur að síma. Honum fanst
hann hafa verið í klefanum
heila eilífð og ekkert skeði; en
æ 'fleira fólk safnaðist saman
fyrir utan glerdyrnar og beið
eftir símanum. Skeggjaður,
roskinn maður, franskur í út-
liti misti þolinmæðina og barði
í rúðuna. Yoshio hóf samræð-
urnar með þeim undirleik og
heyrði því varla svörin, sem
hann fjekk.
„Mitt óverðuga nafn er Mu-
rata, Yoshio Murata frá Morn-
ing Sun Tokyo. Mjer hefir ver-
ið vísað til yðar, háttvirti herra
Endo. Jeg á að bíða frekari
skipana frá yður. Jeg átti að
dvelja á Shanghai-hótelinu, en
þar fæ. jeg ekkert herbergi
Hvað á jeg þá að gera? Hvað?
Hvert var hið háttvirta svar?
Jeg heyri ekki vel hina hátt-
virtu rödd yðar. . . . Myako?
Agætt. Jeg mun fá mjer her-
bergi á Myako-hótelinu, og síð-
an veita mjer þann heiður að
heimsækja yður á háttvirta
skrifstofu yðar. Þakka yður,
þakka yður“.
Hann var heitur og rjóður,
er hann kom út úr klefanum.
Jeg lít út eins og ofdrykkju-
maður, hugsaði hann gramur,
er honum varð litið í spegil.
Andlitsdrættir hans voru
þreytulegir. Ferðatöskur hans
stóðu enn fyrir framan af-
greiðsluborðið. Enginn virtist
vilja halda á þeim fyrir hann.
Hann tók þær upp sjálfur og
bar þær út.
Hann stóð um stund fyrir
utan hóteldyrnar, með ferða-
töskurnar við hlið sjer; fjöldi
leigubifreiða ók framhjá án
þess að nema staðar. Smávax-
inn kínverskur blaðastrákur,
fram úr hófi skitinn og lubba-
legur, spýtti svo laglega, að
hann hitti hvítar buxur Yoshio.
Honum varð óglatt af viðbjóði,
hann varð að neyta alls vilja-
styrkleika síns til að kasta ekki
upp á strætið. Kína var land,
sem olli honum mestu ógleði,
líkamlega og sálarlega; óþrifo-
aðurinn, óþefurinn og óreiðan
á strætunum. Að síðustu stað-
næmdist þó leigubifreið hjá
honum og ók honum til Myako-.
hótelsins.
Þar fjekk hann herbergi, en
þó með hálfgerðum skætingi og
þverúð. Það vottaði ekki fyrir
hinni japönsku kurteisi í fari
hótelstjórans . nje þjónanna,
enda þótt þeir væru allir jap-
anskir.
Siðlausir eihs og Ameríku-
menn, hugsaði hann gramur.
Hann tók oft eftir á ferðum sín-
um, hversu fljótir landar hans
voru að týna niður þeirri kurt-
eisi, sem einkendi þá í heima-
landinu.
Loftið í herbergi hans var
kæfandi og húsgögnin slitin og
ræsksnisleg. Gistihúsið var
ekki nægilega fullkomið til að
hafa baðherbergi með hverju
herbergi, svo að hann hraðaði
sjer eftir dimmum ganginum í
leit að almenningsbaðklefanum.
Hann var í morgunslopp einum
klæða. í fyrstu kom ekkert vatn
úr steypibaðinu, hvernig sem
hann hamaðist, síðan steyptist
vatnið yfir hann alt í einu, áð-
ur en hann hafði tíma til að
fara úr slopphum. Þetta var
annað bað hans þennan sama
dag, því enda þótt hann væri
nýkominn, fanst honum hann
þegar skítugur eins og Kín-
verji.
Eftir baðið hraðaði hann sjer
hríðskjálfandi í blautum sloppn
um til herbergis síns. Þegar
hann var búinn að hafa fata-
skifti, skoðaði hann sig í spegl-
inum og varð dálítið vonglað-
ari. Honum ljek hugur á að
vita, hvert starf það væri, sem
honum yrði trúað fyrir. Hann
hafði lært mikið í Manchúríu-
styrjöldinni. Hann vonaði, að
hann yrði sendur til Norður-
Kína til frjettastarfs fyrir blað
sitt. Hann leitaði uppi heimilis-
fang Noboru Endo, tók leigu-
bifreið og ók af stað.
Noboru Endo var lágvaxinn,
hvatskeytslegur náungi með
grátt hár og yfirskégg. Nafn
stórs, j apansks tryggingarfyrir-
tækis stóð með gyltu letri á
hurðinni. Er inn kom blasti við
fjöldi hilla og skápa, sem inni-
hjeldu að öllum líkindum sýn-
ishorn af vörutegundum. Hr.
Endo hneigði sig lítillega þris-
var sinnum og þar með var
hinni hátíðlegu athöfn að heils-
ast lokið. Yoshio, sem hafði bú-
ist við að sjá einhverskonar
ritstjórnarskrifstofu, leit undr-
andi í kringum sig.
„Eruð þjer búinn að borða
miðdegisverð? Nii? Þjer viljið
kannske heldur mat fram-
reiddan á Evrópuvísu? Jeg fyr-
ir mitt leyti hefi mesta dálæti
á franskri matreiðslu“, sagði
hr. Endo fljótmæltur. Hann
klappaði saman lófunum og inn
kom snotur piltur, á að giska
þrettán ára að aldri, með enskt
te. Af hreyfingum og málfari
hr. Endo rjeð Yoshio, að hann
væri mentaður maður, en hann
virtist hafa lagt niður hinn
þreytandi kurteisisformála, og
komst strax að efninu.
„Starfið, sem jeg hefi handa
yður, á ekkert skylt við blaða-
mensku. Það er — skulum við
segja — persónulegra eðlis“,
sagði hann og neri saman smá-
um, liprum höndunum. „Jeg
stend að vísu í lítilsháttar sam-
bandi við háttvirt blað yðar,
en það er vegna verslunarmála
í Kína, en ekki blaðamensku.
Að vísu gat jeg ort kvæði í
æsku, en óskáldleiki lífsins hef
ir svift mig þeirri gáfu. Jæja,
svo að við komumst að efninu,
háttvirti Murata —“.
Án þess að ljúka við setning-
una gekk hr. Endo að stórum
peningaskáp úr járni, sem stóð
í einu horninu. „Á háttvirt
starf yðar eitthvað skylt við
tryggingar?" spurði Yoshio til
að brúa þögnina.
dag, og í hvert skifti sem hann tíndi upp kvist eða rót
í viðarbörurnar sínar, varð hann að berja sjer svolitla
stund, því hendurnar á honum voru blárauðar af kulda,
eins og lyngið á skógarbotninum.
Þegar drengur var búinn að tína fullar börurnar sínar
og ætlaði heim á leið aftur, gekk hann yfir svolítinn mel.
Þar sá hann hvítan steindrang, mjóan og langan. „Æ,
aumingja gamli steinninn þinn, ósköp ertu hvítur og skin-
inn“, sagði drengsnáðinn. „Mikið held jeg að þjer sje
kalt“. Og drengur fór úr treyjunni sinni og vafði henni
utan um steininn.
Þegar drengur kom svo heim með eldiviðinn, spurði
konan hann, hversvegna hann gengi á skyrtunni í haust-
næðingnum. Hann sagði henni þá, að hann hefði sjeð svo
gamlan og hrörlegan stein, sem hefði verið hvítur af
kulda, og honum hefði hann lánað jakkann sinn.
„Bjáninn þinn“, æpti kerlingin. „Heldurðu að stein-
inum sje kalt? Og þó að honum væri kalt, svo hann
skylfi, þá er hver sjálfum sjer næstur. Það kostar pen-
inga að klæða sig, og' það nóga peninga, þó þú farir ekki
að hengja garmana af þjer á stokka og steina úti um allt“!
Og svo rak hún drenginn út aftur, til þess að sækja
treyjuna.
Þegar piltur kom að steininum, var hann búinn að snúa
sjer við og stóð nú beinn og keikur. — ,,Já, það er síðan
þú fjekkst jakka að fara í, auminginn“, sagði piltur. En
þegar hann leit dálítið betur eftir, sá hann að undir stein-
inum stóð penirvgaskrín, fullt af skínandi siifurpening-
um. „Þetta eru líklega stolnir peningar“, tautaði dreng-
urinn. „Enginn, sem hefir eignast peninga á heiðarlegan
hátt, fer þannig með þá, setur þá undir stein úti í skógi“.
Svo tók hann skrínið með öllu saman og bar það að tjörn
þar rjett hjá, og hvolfdi öllum peningahaugnum út í
tjörnina. Allir peningarnir sukku, nema einn skilding-
ur, sem flaut. „Þessi skildingur er vel fenginn, því vel
fengnir peningar sökkva aldrei“, sagði drengurinn, hann
tók skildinginn og fór heim með hann og jakkann smn.
„Þú ert þorskur“, sagði kerlingin, hún varð öskureið,
„ef ekkert væri annað vel fengið, en það sem flýtur á
vatni, þá væri ekki margt vel fengið í heiminum. „En
þótt peningarnir hefðu verið stolnir tíu sinnum þá varst
það þó þú, sem fanst þá, og hver er sjálfum sjer næstur.
fjjgp TOigF
Allir bindindismenn ættu að
vera eins alúðlegir eins og
írska skáldið George Russell.
Þegar honum var boðið áfengi,
svaraði hann:
„Nei, þakka yður fyrir. Þjer
sjáið . . . jeg er fæddur ölvað-
ur“.
★
Daniel Webster var eitt sinn
í miðdegisverðarboði, þar sem
húsmóðirin þreytti gestina
mjög með því að fullvissa hvern
og einn um það, að hann eða
hún borðaði ekki nóg, hvort
það væri mögulegt, að þeim lík-
aði ekki maturinn, hvort þeir
vildu ekki agnarlítið meira,
hvort það væri ekkert annað,
sem mætti bjóða þeim og svo
framvegis.
„Þjer hafið varla bragðað
nokkuð, herra Webster“, sagði
hún eitt sinn.
„Frú“, svaraði Webster, „leyf
ið mjer að fullvissa yður um
það, að jeg borða stundum
meira en í önnur skifti, en aldr-
ei minna“.
★
Davidson biskup af Win-
chester var eitt sinn í hóp
manna, sem var boðið í át-
veislu eftir guðsþjónustu.
Einn í hópnum, feitur og
bústinn náungi, sagði með upp-
gerðar guðræknissvip:
„Þetta er hinn rjetti tími til
þess að setja hömlur á matar-
lystina".
„Nei“, svaraði biskupinn,
„þetta er hinn rjetti tími til
þess að setja matarbitana upp
í sig“.
★
„Svefnleysi“ getur verið
slæmur sjúkdómur. En nú skul-
um við gefa Stephen Leacock
orðið: \
„Jeg er oft að hugsa um það,
að „svefnleysi“ sje um 90%
vitleysa. Þegar jeg var ungur
maður og átti heima í gömlu
timburhúsi í Toronto, kom Ge-
orge bróðir minn eitt sinn í
heimsókn, og af því að ekki var
til neitt aukarúm, urðum við að
sofa saman í rúminu mínu. Um
morguninn spurði jeg Georg að
því, hvort hann hefði sofið vel
um nóttina.
„Ekki eina einustu mínútu“,
svaraði hann.
„Ekki jeg heldur“, svaraði
jeg, „jeg heyrði hvert smáþrusk
i alla nótt“.
Þegar við litum upp, sáum
við mikið rusl og brak á rúm-
inu. Loftið í herberginu hafði
fallið niður á okkur um nótt-
ina. En við höfðum ekki minstu
hugmynd um það. Við þjáð-
umst af „svefnleysi".
-k
Bindindismaður einn ferðað-
ist um og hjelt fyrirlestra um
áfengisnautn og skaðsemi henn
ar. Hann vitnaði oft til þess,
hve vatnið væri miklu heilnæm
ara. „Ef jeg setti“, sagði hann,
„fötu fulla af vatni og fötu
fulla af whiský fyrir framan
asna, sem dregur þungt æki,
hvort álítið þið, að hann myndi
heldur drekka?“
„Vatnið“, sagði einn rauð-
nefjaður í hópnum.
,JÞað er rjett, vinur minn“,
sagði fyrirlesarinn, og hvers-
vegna myndi hann heldur
drekka vatnið?“
„Vegna þess, að hann er
asni“, var svarið.